Kháng sinh: Khi nào cần, khi nào không?

Câu hỏi đặt ra cho người nuôi thuỷ sản đó là, mục đích của việc dùng kháng sinh lần này, đợt này là gì? Bà con phòng bệnh, hay trị bệnh?

tôm thẻ chân trắng
Tôm thẻ chân trắng. Ảnh: mongabay

Không dùng kháng sinh để phòng bệnh

Nếu bà con dùng kháng sinh phòng bệnh, có nhiều biện pháp khác tối ưu hơn, không cần thiết sử dụng kháng sinh. Phòng bệnh thông qua cải tạo, xử lý ao, hồ, nước nuôi, đúng hoá chất, đúng liều, đúng quy trình, tuần tự đầy đủ từng công đoạn xử lý, đảm bảo thời gian xử lý cần thiết. 

Trước hết, yêu cầu đầu tiên của phòng bệnh là chọn giống tốt, giống chất lượng, giống có thương hiệu để thả nuôi. Mật độ thả nuôi hợp lý với điều kiện ao, hồ, khả năng nắm bắt kỹ thuật, công nghệ, khả năng tài chánh, kích cỡ giống đảm bảo... 

 tôm giống
Chọn tôm giống tốt ngay từ ban đầu là một trong những phương pháp hữu hiệu nhất để phòng bệnh. 

Phòng bệnh là sử dụng thức ăn, với kích cỡ viên, hàm lượng đạm, phù hợp đặc tính sinh học dinh dưỡng của cá, tôm, từng độ tuổi, trọng lượng, giai đoạn phát triển. Quản lý việc cho ăn dựa trên trọng lượng thực tế, tỷ lệ sống hiện tại cá, tôm trong ao nuôi, đảm bảo đủ liều lượng, đúng thời gian, tần suất cho ăn hợp lý, tránh dư thừa, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường nuôi. 

Phòng bệnh là chủ động quản lý các thông số môi trường ổn định như pH, kiềm, cứng, hàm lượng oxy, khí độc như NO2, NH3, H2S, tảo …trong phạm vi thích hợp với tôm, cá. Hạn chế các thông số trên biến động, vượt ngưỡng chịu đựng của vật nuôi. Phòng bệnh là việc chủ động, định kỳ, loại bỏ mầm bệnh, giảm thiểu nguy cơ gây bệnh cho cá, tôm, trong ao, hồ nuôi. 

Chủ động điều tiết mật độ tảo, loại bỏ chất hữu cơ, thay nước mới, tăng cường sức khoẻ cá, tôm nuôi, thông qua các hoá chất, dinh dưỡng bổ xung, hỗ trợ miễn dịch, tăng đề kháng, giảm stress. 

Dùng kháng sinh điều trị bệnh: Không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm

Về nguyên tắc sử dụng kháng sinh, để việc điều trị bằng kháng sinh đạt hiệu quả, việc lập kháng sinh đồ là cần thiết, nhằm xác định kháng sinh có hiệu quả với chủng gây bệnh cụ thể. 

 Đĩa petri
Đĩa petri được cấy khuẩn. Ảnh: dentistry

Trên thực tế, người nuôi tôm, cá, dùng kinh nghiệm phán đoán, căn cứ một số biểu hiện lâm sàng hoặc sử dụng kháng sinh theo cảm tính. Đây sẽ là hạn chế rất lớn nếu sử dụng kháng sinh nhưng không nắm rõ cơ chế tác dụng của thuốc. 

Mục tiêu của việc phối hợp kháng sinh là mở rộng phổ kháng khuẩn, trị bệnh trong trường hợp nhiễm trùng kết hợp, cần tác động hiệp lực, loại trừ nguy cơ xuất hiện chủng gây bệnh đề kháng thuốc, đạt được tác dụng điều trị. Phối hợp kháng sinh hợp lý làm tăng khả năng điều trị bệnh thành công. 

Ngược lại, kết hợp kháng sinh vô tội vạ gây ra hiện tượng kháng kháng sinh trên vật nuôi làm tác dụng của thuốc bị kiềm hãm, không đạt được mục tiêu trị bệnh. 

Phối hợp kháng sinh và những nguyên tắc phải tuân thủ

Sử dụng phối hợp kháng sinh có vị trí tác động khác nhau, cho hiệu quả cao. Tuy nhiên, cần phải tuân thủ một số nguyên tắc nhất định: Phối hợp 2 kháng sinh sát khuẩn ví dụ Gentamicin với Amoxicillin, kháng sinh kìm khuẩn với kháng sinh sát khuẩn, hoặc 2 kháng sinh kìm khuẩn ví dụ Trimethoprim với Sulfamethoxypyridazine… cho hiệu quả cao. 

Căn cứ tình trạng sức khoẻ cá, tôm để chọn kháng sinh phù hợp. Chỉ dùng kháng sinh kìm khuẩn trong trường hợp cơ thể vật nuôi còn khoẻ, vì thuốc chỉ làm vi khuẩn ngưng phát triển, yếu đi, hệ thống đề kháng của cơ thể vật nuôi sẽ làm nhiệm vụ tiêu diệt chúng. Nếu bị nhiễm khuẩn nặng, cơ thể bị suy yếu, bắt buộc phải dùng kháng sinh diệt khuẩn, rút ngắn thời gian điều trị, nâng cao cơ hội điều trị thành công. 

Tóm lại, việc lạm dụng trong sử dụng thuốc kháng sinh làm giá trị hàng hoá sản phẩm thuỷ sản khi xuất bán giảm thấp, khó tìm thị trường tiêu thụ, thương lái ép giá. Song, ngoài những khó khăn trên, việc sử dụng thuốc làm môi trường nuôi tồn lưu, ô nhiễm. Sản phẩm tôm, cá, có kháng sinh tồn lưu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ người tiêu dùng, gây ra các bệnh mãn tính, ung thư…khó khăn trong chuẩn đoán, điều trị.

Đăng ngày 26/04/2022
Lý Vĩnh Phước @ly-vinh-phuoc
Nuôi trồng

Phòng bệnh cho ao nuôi tôm cua bằng cỏ năn tượng

Trong hệ sinh thái ao nuôi tôm cua, cỏ năn tượng giúp ổn định nhiệt độ nước, lọc các chất bẩn như phân tôm, xác bả các loại động - thực vật trong ao. Từ đó giúp hạn chế sự ô nhiễm ao nuôi, mang lại hiệu quả tôm cua sạch, ít bệnh, hạn chế được vấn đề tôm chết.

Cỏ năn tượng
• 08:00 02/03/2024

Nguyên nhân nước ao nuôi dễ bị hôi thối

Ngày nay với sự phát triển tại thị trường thủy sản, các ao nuôi tôm cá công nghiệp bắt đầu được hình thành với mật độ dày đặc mới có thể đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu việc quản lý nước ao không chặt chẽ sẽ dẫn đến việc nước bị hôi thối.

Ao cá
• 10:56 28/02/2024

Bí quyết tối ưu hiệu quả từ nghề nuôi cá măng thương phẩm

Những năm gần đây, nghề nuôi cá măng thương phẩm ngày càng thu hút sự quan tâm và thịnh hành tại nhiều địa phương. Sự gia tăng mạnh mẽ trong nhu cầu tiêu thụ cá măng đã tạo nên một thị trường đầy tiềm năng và cạnh tranh.

Cá măng
• 10:36 27/02/2024

Làm sao để ổn định màu nước cho ao nuôi không thay đổi?

Để giúp tôm trong ao có một môi trường nuôi ổn định, phù hợp cho các hoạt động sinh trưởng thì việc duy trì màu nước rất quan trọng. Trong một số trường hợp, màu nước ao nuôi liên tục thay đổi, điều đó ảnh hưởng tôm như thế nào và làm sao để duy trì màu nước phù hợp?

Ao tôm
• 09:50 27/02/2024

Phòng bệnh cho ao nuôi tôm cua bằng cỏ năn tượng

Trong hệ sinh thái ao nuôi tôm cua, cỏ năn tượng giúp ổn định nhiệt độ nước, lọc các chất bẩn như phân tôm, xác bả các loại động - thực vật trong ao. Từ đó giúp hạn chế sự ô nhiễm ao nuôi, mang lại hiệu quả tôm cua sạch, ít bệnh, hạn chế được vấn đề tôm chết.

Cỏ năn tượng
• 16:33 03/03/2024

Bệnh Tilv và vấn đề Brazil không nhập khẩu cá rô phi Việt Nam

Theo thông báo của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường- NAFIQPM (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) kể từ ngày 14/2 Brazil tạm dừng nhập khẩu cá rô phi Việt Nam cho đến khi có kết luận rà soát bệnh do virus TiLV gây bệnh trên cá rô phi, vì đất nước này lo ngại việc nhập khuẩn làm lây lan dịch bệnh.

Cá rô phi
• 16:33 03/03/2024

Nuôi cá trong vườn mít cho thu nhập khá

Ở tỉnh Hậu Giang, nhiều vùng nông thôn mấy năm nay mở rộng trồng mít hữu cơ và phát triển nuôi cá tra, cá đồng đã cho thu nhập khá ổn định.

Ông Lữ Văn Hùng
• 16:33 03/03/2024

Top 6 tỉnh thành có diện tích và sản lượng nuôi tôm lớn nhất nước ta

Việt Nam với đường bờ biển dài và điều kiện tự nhiên thuận lợi, đang nổi lên là một trong những đại lý xuất khẩu tôm lớn thế giới.

Ao tôm
• 16:33 03/03/2024

Những điều lưu ý khi bổ sung vi sinh nuôi tôm

Vi sinh nuôi tôm là một chủ đề đang thu hút sự quan tâm lớn từ phía người nuôi tôm trong những năm gần đây. Được coi là một công nghệ tiên tiến, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống nuôi tôm hiện nay để tăng hiệu quả kinh tế nuôi trồng.

Vi sinh
• 16:33 03/03/2024