Kỹ thuật mô hình nuôi cá kèo: Đối tượng chiến lược cho các vùng nước lợ Việt Nam

Với giá trị kinh tế cao, chu kỳ sản xuất ngắn và khả năng thích ứng tốt với điều kiện tự nhiên của Việt Nam, việc phát triển các mô hình nuôi cá kèo thương phẩm đang nổi lên như một giải pháp kinh tế bền vững, đặc biệt tại các tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long.

Cá kèo là loài cá quen thuộc tại đồng bằng sông Cửu Long
Cá kèo là loài cá quen thuộc tại đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Tạp chí Thuỷ Sản

Nền tảng kỹ thuật trong thiết lập môi trường nuôi

Sự thành công của mô hình nuôi cá kèo được xây dựng trên việc tái tạo một môi trường sống mô phỏng gần nhất với điều kiện tự nhiên của chúng. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi là một môi trường nước lợ ổn định, với độ mặn lý tưởng dao động từ 10-20‰. Mô hình nuôi phổ biến nhất là ao đất, với diện tích từ 1.000 đến 5.000 m² và độ sâu mực nước từ 0,8-1,2 m.

Một trong những yếu tố kỹ thuật đặc trưng và quan trọng nhất là nền đáy ao. Cá kèo là loài sống đáy và có tập tính đào hang, do đó, đáy ao cần được duy trì một lớp bùn mềm, sạch, dày khoảng 20-30 cm. Quy trình cải tạo ao bắt đầu bằng việc vét bùn cũ, sau đó sử dụng vôi bột (7-10 kg/100 m²) để khử trùng và ổn định độ pH. Nước được cấp vào ao phải đi qua một hệ thống lưới lọc kỹ lưỡng để loại bỏ các sinh vật gây hại.

Quản lý con giống và chiến lược dinh dưỡng

Chất lượng con giống và chế độ dinh dưỡng là hai yếu tố quyết định trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng và thành công của vụ nuôi. Người nuôi cần lựa chọn giống có kích cỡ đồng đều (khoảng 1.000-1.500 con/kg), khỏe mạnh từ các trại sản xuất uy tín tại các "thủ phủ" cá kèo như Bạc Liêu, Cà Mau. Mật độ thả được khuyến nghị là 50-100 con/m², một mật độ tương đối cao, đòi hỏi một quy trình quản lý môi trường nghiêm ngặt.

Về dinh dưỡng, cá kèo là loài ăn tạp nhưng để đạt hiệu quả kinh tế cao, cần sử dụng thức ăn có hàm lượng đạm tốt. Khẩu phần ăn có thể là sự kết hợp giữa các nguồn phụ phẩm như cám gạo, bột cá và thức ăn công nghiệp có hàm lượng đạm từ 30-35%. Lượng thức ăn hàng ngày được tính bằng khoảng 3-5% trọng lượng thân cá và được chia làm 2-3 cữ. Một kỹ thuật quan trọng là bón lót phân hữu cơ trước khi thả giống để kích thích sự phát triển của quần thể sinh vật phù du, tạo ra một nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào, giúp giảm chi phí đầu vào.

Cá kèo là loài ăn tạpCá kèo là loài ăn tạp. Ảnh: Tôm vàng

Quản lý môi trường và kiểm soát dịch bệnh

Do được nuôi với mật độ cao, việc quản lý chất lượng nước là nhiệm vụ xuyên suốt và quan trọng nhất. Các chỉ số môi trường như pH, độ mặn và đặc biệt là hàm lượng oxy hòa tan (luôn phải duy trì ở mức trên 4 mg/L) cần được kiểm tra định kỳ. Việc thay nước với tỷ lệ 20-30% mỗi tuần là cần thiết để loại bỏ chất thải và duy trì sự ổn định.

Mặc dù cá kèo có sức đề kháng tương đối tốt, chúng vẫn có thể mắc các bệnh về ký sinh trùng như bệnh đốm trắng nếu chất lượng nước suy giảm. Do đó, các biện pháp phòng bệnh chủ động như định kỳ sử dụng vôi để ổn định pH và diệt khuẩn, kết hợp với việc quan sát chặt chẽ hành vi của cá, là rất quan trọng.

Hiệu quả kinh tế và các vùng nuôi trọng điểm

Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá kèo là không thể phủ nhận. Sau một chu kỳ nuôi ngắn, chỉ từ 5-6 tháng, cá có thể đạt kích cỡ thương phẩm từ 15-20 con/kg. Với giá bán ổn định và nhu cầu lớn từ thị trường, đặc biệt là tại Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận, người nuôi có thể thu về lợi nhuận đáng kể.

Ngành nuôi cá kèo phát triển mạnh mẽ nhất tại các tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, nơi có điều kiện tự nhiên lý tưởng. Bạc Liêu được xem là "thủ phủ" của ngành này, với sản lượng hàng nghìn tấn mỗi năm. Bên cạnh đó, Cà Mau, Sóc Trăng, và Kiên Giang cũng là những trung tâm nuôi quan trọng, với các mô hình nuôi xen canh trong vuông tôm cho hiệu quả rất cao.

Nhu cầu cá kèo trên thị trường tương đối lớnNhu cầu cá kèo trên thị trường tương đối lớn. Ảnh: PasGo

Nuôi cá kèo là một mô hình sản xuất hiệu quả, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế của các vùng nước lợ tại Việt Nam. Với kỹ thuật nuôi không quá phức tạp, chu kỳ sản xuất ngắn và lợi nhuận hấp dẫn, mô hình này không chỉ giúp nông dân cải thiện thu nhập mà còn góp phần vào việc phát triển kinh tế địa phương một cách bền vững. Việc làm chủ được kỹ thuật, đặc biệt là trong việc quản lý môi trường nước, chắc chắn sẽ giúp người nông dân gặt hái thành công từ loài cá đặc sản này.

Đăng ngày 17/09/2025
Dũng @dung
Kỹ thuật

Tổng quan về công nghệ MBBR trong nuôi trồng thủy sản

MBBR là Moving Bed Biofilm Reactor, hứa hẹn là công nghệ xử lý nước thải ưu việt trong nuôi trồng thủy sản.

công nghệ MBBR
• 18:17 25/09/2021

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP không chỉ loại bỏ hiệu quả nồng độ Ammonium mà còn xử lý đến 90% chất hữu cơ.

Chế biến cá tra
• 07:00 22/04/2020

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản bằng cảm biến nano

Sử dụng được cả trên bờ, dưới nước để quan trắc chất lượng nước, hệ thống cảm biến nano do Viện Công nghệ nano (INT) thuộc Đại học Quốc gia TPHCM nghiên cứu giúp người nuôi trồng thủy sản yên tâm khi chất lượng nước nuôi được cảnh báo tự động kịp thời khi có sự cố.

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản
• 14:35 05/02/2020

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ

Quản lý môi trường ao nuôi tôm nước lợ là khâu quan trọng, đòi hỏi người nuôi có sự hiểu biết cần thiết về mối quan hệ giữa các yếu tố môi trường và biến động của chúng.Từ đó, có biện pháp điều chỉnh phù hợp, giảm nguy cơ thiệt hại, góp phần vào thành công của vụ nuôi.

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ
• 08:46 30/10/2019

Phương pháp gây màu nước tự nhiên bền vững trong nuôi trồng thủy hải sản

Hiện nay, nhiều hộ nuôi vẫn dựa vào hóa chất để xử lý, dẫn đến rủi ro về môi trường và sức khỏe vật nuôi. Hiện nay, xu hướng gây màu nước bằng nguyên liệu tự nhiên đang được khuyến khích, vừa đảm bảo hiệu quả, vừa hướng tới phát triển bền vững.

màu nước ao nuôi
• 00:00 26/02/2026

Lộ trình sử dụng thức ăn hiệu quả cho tôm

Hình dạng thức ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bắt mồi, tiêu hóa và tốc độ tăng trưởng của tôm. Việc lựa chọn đúng dạng thức ăn cho từng giai đoạn không chỉ giúp tối ưu hiệu quả dinh dưỡng mà còn góp phần duy trì môi trường ao nuôi ổn định.

cho tôm ăn
• 00:00 25/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 00:00 23/02/2026

Ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh thủy sản

Một trong những giải pháp được đánh giá cao hiện nay là ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh cho tôm, cá. Đây không chỉ là hướng đi thay thế hóa chất truyền thống mà còn mở ra triển vọng phát triển bền vững cho ngành thủy sản Việt Nam.

chế phẩm sinh học thủy sản
• 00:00 21/02/2026

Tại sao ao nuôi nên dùng đèn UV thay vì thuốc tím hoặc Chlorine?

Xử lý nước là bước bắt buộc trong nuôi tôm. Từ trước đến nay, Chlorine và thuốc tím (KMnO₄) là lựa chọn phổ biến vì giá rẻ và tác dụng nhanh. Tuy nhiên, khi mật độ nuôi ngày càng cao và yêu cầu an toàn sinh học khắt khe hơn, việc phụ thuộc vào hóa chất đang bộc lộ nhiều rủi ro.

ao nuôi
• 05:49 27/02/2026

Chính thức mở cổng đăng ký trước Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 kết nối toàn bộ ngành thủy sản

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước những cơ hội mới về thị trường, công nghệ và phát triển bền vững, nhu cầu tìm kiếm giải pháp toàn diện, từ con giống, dinh dưỡng, công nghệ nuôi, chế biến đến xuất khẩu,trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhằm tạo ra một nền tảng kết nối chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và người nuôi, VietShrimp Asia 2026 lần đầu tiên tổ chức cùng Aquaculture Vietnam 2026 tạo nên kỳ triển lãm với quy mô mở rộng, toàn diện, quốc tế hơn bao giờ hết.

Vietshrimp
• 05:49 27/02/2026

Ngành nuôi tôm Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Trong nhiều năm, nuôi tôm được xem là một trong những ngành nông nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh và đóng góp lớn cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh khí hậu hiện nay đang đặt ngành này trước một thực tế khác: rủi ro không còn mang tính mùa vụ, mà đang chuyển thành rủi ro cấu trúc.

tôm
• 05:49 27/02/2026

Sai lầm thường gặp khi phơi đáy ao

Trong nuôi trồng thủy sản, công đoạn phơi đáy ao sau mỗi vụ nuôi được xem là bước làm mới môi trường, giúp loại bỏ mầm bệnh và tạo nền tảng cho vụ nuôi tiếp theo. Tuy nhiên, nhiều hộ nuôi vẫn mắc phải những sai lầm cơ bản, khiến hiệu quả xử lý giảm sút, thậm chí gây thiệt hại lớn.

đáy ao nuôi
• 05:49 27/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 05:49 27/02/2026
Some text some message..