Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Trong thực tế, thức ăn chiếm phần lớn chi phí sản xuất – thường từ 60–70% tổng chi phí vận hành. Vì vậy, quản trị thức ăn chính là quản trị lợi nhuận. Một nguyên tắc quan trọng mà nhiều người có kinh nghiệm nhấn mạnh là: thức ăn chất lượng có giá trị ngang với nước chất lượng. Hai yếu tố này quyết định tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ sống và cuối cùng là lợi nhuận.

Nhiều hộ nuôi có xu hướng tìm kiếm thức ăn rẻ. Tuy nhiên, tư duy đúng không phải là “chi ít nhất”, mà là “tạo ra lợi nhuận cao nhất”. Nếu bạn chi gấp 3–4 lần cho thức ăn nhưng cá tăng trưởng nhanh gấp 5–6 lần, rút ngắn chu kỳ nuôi và đạt trọng lượng thương phẩm sớm hơn, thì biên lợi nhuận thực tế vẫn cao hơn đáng kể.

Chiến Lược Thức Ăn Cho Cá Trê – Yếu Tố Quyết Định Tăng Trưởng

Cá trê có nhiều giai đoạn phát triển, do đó thức ăn cũng được phân loại theo kích cỡ viên (tính bằng mm). Các kích thước phổ biến gồm: 1.5mm, 1.8mm, 2mm, 3mm, 4mm, 6mm, 8mm, 10mm.

Thức ăn được chia thành hai dạng chính:

      - Thức ăn đùn (nổi)

      - Thức ăn không đùn (chìm)

Cá trê là loài ăn tầng đáy nên về bản năng phù hợp với thức ăn chìm. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, nên sử dụng thức ăn nổi trong khoảng 2 tháng đầu tiên.

Lý do rất rõ ràng: giai đoạn cá giống và cá con là giai đoạn nhạy cảm nhất. Thức ăn nổi giúp người nuôi kiểm soát lượng ăn tốt hơn, tránh dư thừa gây ô nhiễm nước. Khi rải từ từ và quan sát cá ăn, bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ cho ăn quá mức – một trong những nguyên nhân gây suy giảm chất lượng nước và tỷ lệ chết cao.

Kích Thước Thức Ăn Phù Hợp Theo Trọng Lượng Cá

Việc chọn đúng kích cỡ viên thức ăn giúp cá tiêu hóa tốt, tăng trưởng nhanh và giảm hao hụt thức ăn.

Giai đoạn thả giống:

      - Cá 3–4g: viên 1.5mm

      - Cá 4–6g: viên 1.8mm

      - Cá 6–10g: viên 2mm

      - 10–50g: tiếp tục dùng 2mm

Khi nuôi bằng thức ăn nổi:

      - 50–150g: viên 3mm

      - 150–400g: viên 4mm

Trong điều kiện quản lý tốt, cá có thể đạt 200–300g sau khoảng 2 tháng nếu được cho ăn đúng cách. Sau giai đoạn này có thể chuyển sang thức ăn chìm:

      - 200–300g: viên 2mm

      - 300–600g: viên 4mm

      - 600g–1kg+: viên 6mm

Cá trên 1kg có thể ăn 8mm hoặc 10mm nếu có sẵn, nhưng thực tế cá 3–4kg vẫn tiêu thụ tốt viên 6mm. Nguyên tắc chung rất đơn giản: cá càng lớn thì kích thước viên càng tăng.

Tần Suất Cho Ăn – Tối Ưu Tăng Trưởng

Tần suất cho ăn ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trọng và chi phí thức ăn. Khuyến nghị thực tế để đạt mức tăng trưởng 1.5–2kg trong 6 tháng:

      - 3–4g: 2 lần/ngày

      - 4–10g: 1–2 lần/ngày

      - Trên 10g: 1 lần/ngày

Cho ăn đều đặn mỗi ngày trong suốt chu kỳ 6 tháng là điều kiện cần để đạt trọng lượng thương phẩm tối ưu.

Mua Thức Ăn Hay Tự Sản Xuất?

Trong ngắn hạn, mua thức ăn thương mại giúp đơn giản hóa vận hành. Tuy nhiên, về dài hạn, tự sản xuất viên thức ăn có thể giúp tăng lợi nhuận đáng kể nếu quy mô đủ lớn.

Thiết bị phổ biến gồm:

      - Máy viên thức ăn

      - Máy đùn thức ăn

      - Dây chuyền sản xuất viên hoàn chỉnh

Nếu sản lượng dưới 200kg/ngày, một máy viên đơn lẻ có thể đáp ứng. Trên 300kg/ngày, nên đầu tư dây chuyền sản xuất để tối ưu chi phí và kiểm soát chất lượng.

Việc tự sản xuất thức ăn giúp người nuôi chuyển từ thế bị động sang chủ động trong toàn bộ chuỗi giá trị. Trước hết, bạn có thể linh hoạt điều chỉnh công thức dinh dưỡng theo từng giai đoạn phát triển của cá, thay vì phụ thuộc vào một công thức cố định từ nhà sản xuất. Điều này đặc biệt quan trọng khi mục tiêu là tối ưu tốc độ tăng trưởng hoặc kiểm soát hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR).

Bên cạnh đó, tự sản xuất cho phép bạn kiểm soát trực tiếp chất lượng nguyên liệu đầu vào – từ nguồn bột cá, đậu nành đến phụ gia – hạn chế rủi ro pha trộn kém chất lượng hoặc biến động dinh dưỡng giữa các lô hàng. Khi không còn phụ thuộc hoàn toàn vào nhà cung cấp bên ngoài, bạn cũng giảm được rủi ro đứt gãy nguồn hàng hoặc biến động giá đột ngột trong giai đoạn thị trường bất ổn.

Về dài hạn, khi quy mô đủ lớn để tối ưu chi phí sản xuất, việc tự làm thức ăn giúp cải thiện đáng kể biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá thương phẩm. Chi phí sản xuất được kiểm soát tốt hơn, trong khi hiệu suất tăng trưởng vẫn đảm bảo, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho trang trại.

Công Thức Thức Ăn Tham Khảo

Giai đoạn 200–600g (giàu protein, dùng 1–2 tháng)

      - Bột cá 72%: 25%

      - Bột đậu nành: 30%

      - Bánh đậu phộng (GNC): 20%

      - Nguồn tinh bột (ngô/bột mì…): 20%

      - Mật mía: 5%

Cho 1 tấn thức ăn:

 250kg bột cá, 300kg bột đậu nành, 200kg GNC, 200kg tinh bột, 50kg mật mía.

Giai đoạn trên 600g (giảm protein, tối ưu chi phí)

      - Bột cá 72%: 10%

      - Bột đậu nành: 40%

      - GNC: 20%

      - Tinh bột: 25%

      - Mật mía: 5%

Cho 1 tấn thức ăn:

 100kg bột cá, 400kg bột đậu nành, 200kg GNC, 250kg tinh bột, 50kg mật mía. Giai đoạn cá lớn hơn có thể giảm tỷ lệ bột cá để hạ giá thành mà vẫn duy trì tăng trưởng ổn định.

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Ảnh minh họa

Một trang trại cá có lợi nhuận không đơn thuần là trang trại có chi phí thấp nhất, mà là trang trại kiểm soát tốt nhất ba yếu tố: thức ăn, nước và tốc độ tăng trưởng.

Đầu tư vào thức ăn chất lượng, lựa chọn kích thước viên phù hợp, kiểm soát tần suất cho ăn và cân nhắc tự sản xuất khi đủ quy mô – đó là những đòn bẩy thực sự tạo ra khác biệt về biên lợi nhuận.

Trong nuôi trồng thủy sản, lợi nhuận không nằm ở việc tiết kiệm từng đồng chi phí nhỏ lẻ, mà nằm ở khả năng tối ưu hóa mỗi kilogram cá xuất bán.