Nên cho tôm ăn bao nhiêu là vừa?

Nếu cho ăn quá nhiều, lượng thức ăn dư thừa sẽ làm tăng hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), gây lãng phí và ô nhiễm nước ao. Vì vậy, người nuôi cần hiểu rõ nhu cầu ăn của tôm và có phương pháp cho ăn hợp lý.

Hiểu về nhu cầu ăn của tôm

Tôm là loài ăn theo bản năng, phản ứng với thức ăn dựa vào mùi vị và điều kiện môi trường. Nhu cầu ăn của tôm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giai đoạn phát triển, chất lượng thức ăn, nhiệt độ nước, hàm lượng oxy hòa tan và sức khỏe của đàn tôm. Khi môi trường nước thay đổi, tôm có thể ăn ít hơn hoặc nhiều hơn bình thường. Nếu không theo dõi kỹ, người nuôi dễ mắc sai lầm trong việc điều chỉnh lượng thức ăn.

Tôm nhỏ có tốc độ tăng trưởng nhanh, nhưng dạ dày nhỏ nên cần ăn nhiều lần trong ngày. Khi tôm lớn hơn, nhu cầu ăn tăng nhưng tốc độ tiêu hóa chậm lại, vì vậy cần điều chỉnh số lần và lượng thức ăn hợp lý. Nếu cho ăn không đúng cách, tôm dễ bị stress, giảm sức đề kháng và dễ mắc bệnh.

Nhu cầu ăn của tôm phụ thuộc vào nhiều yếu tố 

Tác hại của việc cho ăn quá nhiều

Nhiều người nghĩ rằng cho tôm ăn càng nhiều thì tôm càng mau lớn, nhưng thực tế không phải vậy. Khi cho ăn quá mức, tôm không thể tiêu hóa hết lượng thức ăn, dẫn đến dư thừa trong nước. Thức ăn thừa phân hủy làm tăng lượng khí độc như NH₃, NO₂-, làm giảm chất lượng nước và ảnh hưởng đến sức khỏe tôm.

Ngoài ra, FCR cao đồng nghĩa với việc tôm không hấp thụ hết dưỡng chất từ thức ăn, gây lãng phí lớn. Nếu không kiểm soát tốt, chi phí thức ăn sẽ tăng cao, trong khi lợi nhuận lại giảm sút. Đặc biệt, việc thừa thức ăn còn tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển, khiến tôm dễ mắc các bệnh đường ruột, bệnh phân trắng hoặc hội chứng tôm chết sớm (EMS).

Cách tính lượng thức ăn hợp lý

Dựa vào giai đoạn phát triển của tôm: Mỗi giai đoạn, tôm có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau, vì vậy cần điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp. Ở giai đoạn tôm nhỏ, nên cho ăn từ 4-6 lần/ngày với khẩu phần nhỏ. Khi tôm đạt 30-40 ngày tuổi, giảm số lần cho ăn xuống 3-4 lần/ngày nhưng tăng lượng thức ăn mỗi bữa.

Quan sát hành vi ăn của tôm: Kiểm tra khay ăn sau 30-45 phút để đánh giá lượng thức ăn tiêu thụ. Nếu thức ăn còn nhiều, cần giảm lượng thức ăn trong lần cho tiếp theo. Nếu khay ăn trống nhanh, có thể tăng nhẹ lượng thức ăn nhưng không tăng quá đột ngột.

Dựa vào sức khỏe và điều kiện môi trường: Khi tôm yếu, bị bệnh hoặc môi trường nước xấu (hàm lượng oxy thấp, NH₃ cao), tôm sẽ ăn ít hơn. Trong những trường hợp này, cần giảm lượng thức ăn và cải thiện chất lượng nước trước khi điều chỉnh lại chế độ ăn.

Nếu FCR tăng, cần kiểm tra lại lượng thức ăn mỗi ngày cho ăn

Tính toán theo công thức FCR: Hệ số FCR chuẩn cho nuôi tôm dao động từ 1.0 - 1.3. Nếu FCR vượt quá mức này, cần kiểm tra lại chế độ ăn và chất lượng thức ăn. Cách tính đơn giản như sau:

- Nếu FCR tăng, cần xem xét lại cách cho ăn, tránh để tôm ăn quá mức gây lãng phí.

- Những lưu ý khi cho tôm ăn.

- Sử dụng thức ăn chất lượng cao, dễ tiêu hóa, giúp tôm hấp thụ tối đa dinh dưỡng.

- Rải đều thức ăn trong ao để tất cả tôm đều có cơ hội ăn, tránh tình trạng tôm tranh giành hoặc bỏ sót khu vực cho ăn.

- Kết hợp sử dụng men vi sinh đường ruột để giúp tôm tiêu hóa tốt, giảm nguy cơ bệnh đường ruột.

- Không cho ăn vào thời điểm môi trường nước thay đổi đột ngột như khi trời mưa, thay nước, hoặc có hiện tượng tảo tàn.

- Theo dõi sức ăn của tôm thường xuyên, ghi chép nhật ký cho ăn để có cơ sở điều chỉnh hợp lý.

Việc kiểm soát lượng thức ăn là một trong những yếu tố quan trọng giúp người nuôi tối ưu chi phí và nâng cao hiệu suất nuôi. Không nên cho ăn theo cảm tính mà cần dựa vào giai đoạn phát triển, sức khỏe của tôm và điều kiện môi trường. Cho ăn đúng cách giúp tôm lớn nhanh, khỏe mạnh, giảm hệ số FCR và hạn chế rủi ro dịch bệnh. Người nuôi cần thường xuyên theo dõi, điều chỉnh chế độ ăn để đạt hiệu quả kinh tế cao nhất.