Những điểm nhấn nổi bật của ngành thủy sản Việt Nam trong năm 2025

1. Xuất khẩu thiết lập kỷ lục lịch sử 11,3 tỷ USD

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam cán mốc 11,3 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024, xác lập kỷ lục mới trong lịch sử ngành. Thành tựu này đạt được trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động mạnh với hàng loạt rào cản từ thị trường Hoa Kỳ như thuế đối ứng, rủi ro thuế chống bán phá giá tôm và quy định MMPA.

- Nhu cầu dự trữ thực phẩm toàn cầu tăng cao

- Sự linh hoạt của doanh nghiệp trong việc điều chỉnh kế hoạch giao hàng để tránh rủi ro chính sách.

- Đặc biệt là khả năng tận dụng triệt để các hiệp định FTA như CPTPP, EU, RCEP để mở rộng thị trường, bù đắp kịp thời cho những khó khăn tại các thị trường truyền thống.

2. Biến động từ thuế đối ứng của Hoa Kỳ

Thị trường Mỹ biến động mạnh khi chính sách thuế đối ứng 20% chính thức áp dụng từ tháng 8/2025 (giảm từ mức đề xuất 46% ban đầu). Áp lực "thuế chồng thuế" đã buộc các doanh nghiệp phải chạy đua giao hàng trong quý II và tái cấu trúc dòng chảy thương mại. 

Trong khi ngành tôm gặp khó vì giá thành tăng, cá tra lại tận dụng được cơ hội để cạnh tranh thị phần. Tuy nhiên, rào cản này là lời cảnh báo buộc các doanh nghiệp phải thay đổi chiến lược giá và đẩy mạnh đa dạng hóa sang Nhật Bản, EU để giảm rủi ro.

3. Kết quả thuế chống bán và giá cá tra vào thị trường Hoa Kỳ thuận lợi

Tháng 6/2025, ngành cá tra đón nhận tin vui lớn từ kết quả rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) của Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC). Theo đó, có tới 7 doanh nghiệp xuất khẩu cá tra Việt Nam được hưởng mức thuế 0%, tăng thêm 6 đơn vị so với kỳ trước. 

Đặc biệt, Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn đã chính thức thoát khỏi danh sách rà soát thuế, một kết quả tích cực sau thỏa thuận song phương lịch sử giữa hai nước, mở ra triển vọng tươi sáng cho xuất khẩu cá tra sang thị trường tỷ đô này.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam cán mốc 11,3 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024. Ảnh minh họa

4. Kết quả sơ bộ POR19 thuế chống bán bán giá tôm

Trái ngược với cá tra, ngành tôm đang đối mặt với "bão lớn" từ kết quả sơ bộ đợt rà soát hành chính POR19. Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã công bố mức biên độ thuế chống bán phá giá lên tới 35,29%, con số cao vượt xa kỳ vọng và gây lo ngại sâu sắc. 

Phán quyết cuối cùng dự kiến vào tháng 2/2026 sẽ là yếu tố then chốt, quyết định trực tiếp đến khả năng cạnh tranh và kế hoạch xuất khẩu của tôm Việt Nam sang Mỹ trong năm tới.

5. Mỹ từ chối công nhận tương đương với 12 nghề cá Việt Nam theo quy định MMPA

Tháng 8/2025, Mỹ thông báo từ chối công nhận tương đương đối với 12 nghề cá của Việt Nam theo Đạo luật MMPA, dẫn đến lệnh cấm nhập khẩu các sản phẩm như cá ngừ, cá mú, mực... từ ngày 1/1/2026. Nguyên nhân chủ yếu do các biện pháp giảm thiểu tác động đến động vật có vú biển chưa đạt yêu cầu. 

Lệnh cấm này đe dọa trực tiếp đến kim ngạch xuất khẩu hơn 500 triệu USD/năm (chiếm 1/4 tổng kim ngạch nhóm này). Riêng nghề ghẹ được gia hạn thêm 6 tháng, nhưng doanh nghiệp muốn xuất khẩu các mặt hàng không bị cấm bắt buộc phải có giấy chứng nhận COA.

6. Nghề ghẹ xanh Kiên Giang đạt chuẩn quốc tế

Một điểm sáng quan trọng là Chương trình cải thiện nghề cá (FIP) cho ghẹ xanh Kiên Giang đã được nâng lên xếp loại A vào tháng 9/2025, khẳng định hoạt động khai thác không gây hại đến động vật biển có vú. Nhờ nỗ lực này, ngày 31/10, Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ đã ra lệnh tạm hoãn cấm nhập khẩu ghẹ từ Việt Nam. Quyết định này không chỉ duy trì hoạt động xuất khẩu mà còn tạo khoảng thời gian quý báu để Việt Nam hoàn thiện hồ sơ chứng minh tính tương đương theo quy định MMPA.

7. Chính phủ tạm ngưng quy định kích thước tối thiểu khai thác đối với 10 loài thủy sản

Ngày 29/11/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 309, tạm ngưng hiệu lực quy định về kích thước khai thác tối thiểu đối với 10 loài thủy sản phổ biến như cá ngừ, cá hố, mực ống... Quyết định này kịp thời tháo gỡ những vướng mắc thực tiễn trong công tác quản lý và hoạt động đánh bắt, giúp ngư dân và doanh nghiệp duy trì sản xuất ổn định trong bối cảnh khó khăn.

8. Quyết liệt chống khai thác IUU

Năm 2025 là giai đoạn cao điểm trong cuộc chiến gỡ "thẻ vàng" EC, với sự chỉ đạo quyết liệt hàng tuần từ Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU. Quyết tâm chính trị cao nhất đã được khẳng định nhằm đưa nghề cá trở lại quỹ đạo bền vững. 

Đồng hành cùng nỗ lực này, VASEP và cộng đồng doanh nghiệp cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các quy định, kiên quyết nói không với thủy sản không rõ nguồn gốc.

9. Nghị định 320/2025/NĐ-CP chính thức xác nhận ưu đãi thuế TNDN cho hoạt động chế biến thủy sản

Sau 5 năm kiên trì kiến nghị, cộng đồng doanh nghiệp đón nhận tin vui lớn khi Nghị định 320 ban hành ngày 15/12/2025 chính thức xác nhận ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho hoạt động chế biến thủy sản. Bước ngoặt pháp lý này không chỉ giúp giảm gánh nặng chi phí mà còn tạo hành lang minh bạch, nâng cao đáng kể sức cạnh tranh cho thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.

10. Quốc hội thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều luật thuế GTGT

Trong kỳ họp cuối năm 2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT. Đây được đánh giá là một quyết định quan trọng nhằm tháo gỡ kịp thời các bất cập phát sinh, dù Luật Thuế GTGT mới chỉ có hiệu lực thi hành trong thời gian ngắn trước đó.

Quốc hội đã thông qua Luật Thuế GTGT sửa đổi, tập trung tháo gỡ 3 "nút thắt" lớn: 

- Miễn kê khai thuế cho hàng nông sản sơ chế.

- Miễn thuế toàn bộ cho nguyên liệu thức ăn chăn nuôi.

- Đặc biệt là bãi bỏ điều kiện hoàn thuế phụ thuộc vào việc nhà cung cấp đã nộp thuế. 

Thay đổi này giúp doanh nghiệp giải phóng nguồn vốn ứ đọng, chủ động dòng tiền và giảm thiểu rủi ro pháp lý trong chuỗi cung ứng.