Nỗi lo từ việc chất chà ven sông, rạch

Vào thời điểm nước rút, người dân sống ven sông, rạch tìm những bãi bồi, cồn, rồi mua nhánh me nước, tràm, tre… đem về chất chà. Theo đó, hàng trăm đống chà hình thành trái phép dọc theo các bãi bồi ven sông, kênh, rạch. Mùa chất chà nở rộ nhất bắt đầu từ cuối tháng 9 âm lịch và kéo dài cho đến Tết Nguyên đán. Muốn dẫn dụ được các loài thủy sản vào ở nhiều trong đống chà, người dân đã nghĩ ra cách dùng mồi cám rang thật thơm trộn với xác mắm hoặc chế biến cả mồi thuốc treo dưới lớp chà cho cá, tôm đánh hơi. Với cách làm đó, nếu trúng thì chỉ cần một mùa chất chà theo con nước rút có thể ăn một cái Tết tương đối.

Ông Đ., một người chất chà tại bãi bồi gần bến đò vàm xáng Vịnh Tre (Châu Phú) tiết lộ, hồi đó ở khu vực này nước chảy dữ lắm, nhưng nhờ chúng tôi chất chà mà hiện tượng bồi lắng ngày càng nhiều, tạo thành bãi bồi ở đây khoảng chục năm. “Chẳng xin phép gì cả, hễ thấy trên đồng ngã màu nước cỏ thì bắt đầu mua nhánh me nước, tre, tràm, dây keo đem về chọn nơi thuận lợi để chất chà. Tuy nhiên, muốn thu hút được cá lăng, cá mè vinh, cá dảnh, tôm… vào trong đống chà, ngoài chọn nhánh cây thích hợp cho từng loại cá còn đòi hỏi phải có kinh nghiệm chọn chỗ cho thoáng và dòng nước chảy nhẹ. Thấy vậy chứ không phải dễ ăn, nếu tay nào mới vào nghề chọn địa hình nước sâu chảy xiết để chất chà thì thu hoạch cá thất lắm. Một tháng có thể dỡ chà 1 lần tùy theo con nước. Có tháng rơi ngay con nước cá ra thì dỡ chà 2 lần”, ông Đ. Tâm đắc.

Khoảng 3-4 năm trở lại đây, khu vực bến đò vàm xáng Vịnh Tre, hiện tượng bồi lắng diễn biến rất mạnh. Phía trên bến đò, ngày trước sâu hoắm, tuy nhiên do chất chà nhiều nên khu vực này hiện đã bị bồi lắng tạo thành một bãi rộng trải dài. Đến mùa khô gây cản trở cho việc lưu thông tàu, đò tại đây. Ông Tám, chủ bến đò than thở: “Mỗi lần nước rút, tôi phải thuê xáng lại thổi một lòng lạch nhỏ để tiện cho đò lưu thông đưa rước khách. Hiện tại, phía trên và dưới bên đò, có đến hàng chục đống chà thi nhau mọc lên…”.

Từ Long Xuyên ngược dòng sông Hậu, hầu như nơi nào cũng hiện hữu nhiều đống chà trái phép, đặc biệt ven các đuôi cồn phía dưới bến phà Năng Gù (Phú Tân) và gần khu vực ngã ba vàm xáng Cây Dương (Châu Phú). Khi hết mùa cá, những đống chà được dỡ đi thì để lại một bãi bồi lấn dần ra sông, mỗi năm bồi một ít, riết tạo thành một khu vực bãi bồi rộng lớn. Nhưng cái đáng lo ngại trên hết là việc lưu thông ghe tàu tại những khu vực này. Điều đáng nói hơn là tại những nơi giao nhau như kênh xáng Vịnh Tre và kênh xáng Cây Dương, ghe tàu thường xuyên qua lại vào ban đêm nên dễ gây tai nạn giao thông. Ông Tùng, dân lái ghe mua bán lúa thường xuyên lưu thông qua đoạn đầu kênh xáng Cây Dương, bức xúc: “Ban đêm trời tối mịt đã hạn chế tầm nhìn còn gặp nạn chất chà chất tràn lan trên sông càng gây khó khăn cho chúng tôi khi điều khiển phương tiện”.

Còn cặp con kênh Vĩnh Tế cũng xuất hiện nhiều đống chà làm cản dòng chảy và gây ra tình trạng bồi lắng. Chỉ riêng tại khu vực từ cầu đúc kênh Vĩnh Tế đến xã An Nông có đến vài chục đống chà. Nhiều năm qua, lòng kênh đang bị bồi lắng bởi nạn chất chà trái phép của người dân. Nếu chính quyền địa phương không can thiệp thì mỗi năm ngành chức năng phải tốn khoản chi phí lớn để nạo vét kênh mương dẫn nước vào đồng ruộng làm mùa.

Box: Ông Nguyễn Hoàng Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản An Giang nói rằng, việc chất chà từ lâu đã bị nghiêm cấm do gây tác hại nhiều mặt. Cụ thể, làm cản trở, che chắn giao thông thủy do hẹp luồng lạch. Đặc biệt là gây bồi lắng kênh mương nhanh, ảnh hưởng đến việc cung cấp nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, tăng kinh phí nạo vét kênh mương… Do đó, các địa phương cần phải kiểm tra, lập biên bản xử lý, bắt buộc người dân phải tháo dỡ chà. Tuy nhiên, chính quyền địa phương cần sớm phát hiện và cấm người dân chất chà ngay từ đầu để hạn chế một số phát sinh không đáng có trong công tác xử phạt, tháo dỡ.