Nuôi và chế biến cá tra xuất khẩu đều không có lãi

Theo báo cáo của Tổng cục Thủy sản, tính đến hết tháng 9/2015, diện tích thả nuôi của 9 tỉnh trọng điểm ĐBSCL đạt 4.121 ha, giảm 7,6%, diện tích thu hoạch đạt 2.694 ha, giảm 4,8% so với cùng kỳ năm 2014. Tuy nhiên, nhờ gia tăng mức độ thâm canh nên tổng sản lượng thu hoạch đạt hơn 51.400 tấn, tăng 9,8% so với cùng kỳ năm trước.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), giá trị XK sang 2 thị trường XK lớn nhất trong 10 tháng đầu năm 2015 là Mỹ và EU, chiếm 38,8% tổng XK đều chưa có dấu hiệu khả quan. Giá trị XK cá tra sang Mỹ đạt 260,7 triệu USD, giảm 4,6%; còn giá trị XK sang EU đạt 245,9 triệu USD, giảm 15% so với cùng kỳ năm trước.

VASEP cho biết, nhu cầu nhập khẩu của 2 thị trường này rất chậm, yêu cầu khắt khe và khó tính hơn về chất lượng sản phẩm nhưng giá bán không tăng, thậm chí nhiều khách hàng vẫn muốn thương lượng giảm giá để mua vào. Trong 5 thị trường XK đơn lẻ lớn nhất Châu Âu, duy nhất thị trường Anh có giá trị XK tăng trưởng tốt so với cùng kỳ năm trước, đạt hơn 40 triệu USD, tăng 16,8% so với 10 tháng đầu năm 2014.

Trong 10 tháng đầu năm 2015, giá trị XK sang các thị trường lớn khác của cá tra Việt Nam là ASEAN; Mexico và Brazil giảm lần lượt 1,9%; 10% và 44,5% so với cùng kỳ năm 2014. Cho đến nay, giá trị XK sang các thị trường này tăng trưởng không ổn định và nhiều tháng rơi xuống mức tăng trưởng âm. Giá XK sang các thị trường này không tăng, hơn nửa cá tra Việt Nam đang bị cạnh tranh mạnh mẽ với một số sản phẩm thủy sản khác như: cá rô phi, cá thịt trắng, cá hồi…

XK cá tra sang thị trường Trung Quốc trong năm 2015 tăng trưởng rất tốt và ổn định trong nhiều tháng liên tiếp. Trong đó, 3 tháng XK gần nhất là tháng 8,9 và 10, giá trị XK sang Trung Quốc tăng đều hai con số từ 29,6%; 55% và 81,7% so với cùng kỳ năm 2014. Hiện nay, nhu cầu NK cá tra sang thị trường tiếp tục tăng mạnh. Tuy nhiên, đây chỉ là thị trường chuyển hướng trong thời điểm mà các thị trường chất lượng cao, giá cao gặp nhiều khó khăn.

Tại Hội thảo “Phát triển cá tra bền vững tại Việt Nam - Các phân tích và khuyến nghị về chính sách” tổ chức tại Hà Nội vừa qua, Bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch HĐQT, TGĐ Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn (Đồng Tháp) nhận định, năm 2015 là một năm khó khăn cho tất cả doanh nghiệp XK cá tra. Hiện nay, ngay thời điểm trái vụ mà cả chuỗi giá trị sản xuất cá tra đều không có lãi. Nhà máy chế biến gặp rất nhiều khó khăn trong khi giá cá tra nguyên liệu liên tục chạm đáy.

Để phát triển ngành cá tra trong thời gian tới, bà Khanh cho rằng việc Nhà nước quy định tỷ lệ mạ băng và ẩm độ là cần thiết để thiết lập ngưỡng sàn chất lượng sản phẩm XK. Tuy nhiên, việc áp dụng cần thời gian để cả Nhà nước và doanh nghiệp, khách hàng cùng chuẩn bị. Đồng thời, bà Khanh kiến nghị Bộ Nông nghiệp và PTNT cần có những đầu tư, quan tâm nhiều hơn tới chất lượng con giống, tỷ lệ cá sống trong sản xuất cá tra.