Sản xuất, tiêu thụ cá tra 7 tháng đầu năm 2013

Theo Tổng cục Thủy sản, tính đến ngày 16/8/2013, toàn vùng ĐBSCL đã thả nuôi 4.696ha, tăng 4,2% so với cùng kỳ năm 2012. Diện tích đã thu hoạch 3.570,4ha, đạt sản lượng 770.796 tấn, tăng 5,3% so cùng kỳ năm trước. Giá thành sản xuất cá tra dao động ở mức 20.000 - 24.500 đồng/kg, trong khi giá bán cá tra nguyên liệu trung bình từ 20.500 - 22.000 đồng/kg. Với giá bán này, người nuôi cá tra đang lỗ từ 3.000 - 5.000 đồng/kg, trong khi giá thức ăn, thuốc thú y tăng bình quân khoảng 10% trong 7 tháng đầu năm. Theo VASEP, 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt 985 triệu USD, giảm 0,6% so cùng kỳ 2012. Sản phẩm cá tra đang có mặt ở 137 thị trường trên thế giới, trong đó có 8 thị trường chính là Mỹ, EU, Mê-xi-cô, Bra-xin, Cô-lôm-bia, ASEAN, Trung Quốc (kể cả Hồng Công), Arập Xê-út. Trong đó, Mỹ và EU chiếm gần 46% giá trị kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam (7 tháng đầu năm, kim ngạch vào thị trường Mỹ đạt 230 triệu USD, tăng 7,5% so cùng kỳ năm trước). Mặc dù giá trị xuất khẩu giảm nhẹ so với cùng kỳ năm 2012, nhưng giá xuất lại đang giảm đáng kể. Nguyên nhân chính của tình trạng này là hiện có quá nhiều đầu mối tham gia xuất khẩu sản phẩm cá tra, trong khi toàn vùng ĐBSCL hiện có khoảng 70 doanh nghiệp chế biến cá tra. Hiện nay, một số doanh nghiệp đang thiếu vốn, phải hoạt động cầm chừng, một số phải cắt giảm lao động.

Theo đánh giá tại Hội nghị, mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng kết quả sản xuất và tiêu thụ cá tra 7 tháng đầu năm 2013 vẫn giữ vững nhịp độ ổn định năm 2012. Tuy nhiên, hiệu quả sản xuất thấp, lợi nhuận cho doanh nghiệp và người nuôi chưa tương xứng với thành quả lao động, có nhiều thời điểm trong năm còn bán dưới giá thành sản xuất. Nguyên nhân được xác định là do thị trường xuất khẩu gặp khó khăn, tổ chức xuất khẩu chưa tốt, sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp xuất khẩu dẫn đến giá xuất khẩu thấp. Bên cạnh đó, các rào cản về thương mại, kỹ thuật, đặc biệt là sự cạnh tranh của các thị trường lớn đã hạn chế năng lực xuất khẩu cá tra của Việt Nam. Trong khi đó, khó khăn về nguồn vốn chưa giải quyết được một cách căn bản so với yêu cầu thực tế sản xuất, tiêu thụ cá tra. Liên kết trong sản xuất còn thiếu chặt chẽ và thiếu công bằng trong phân chia lợi nhuận trong chuỗi giá trị. Giá vật tư đầu vào tăng cao và việc áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ trong nuôi và chế biến chưa được chú trọng cũng là nguyên nhân dẫn đến giá thành sản xuất chưa cao.

Trước những khó khăn đó, nhiều đại biểu đã đưa ra các ý kiến tham luận, trình bày các giải pháp khắc phục. Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Vũ Văn Tám đã nhấn mạnh một số giải pháp và nhiệm vụ trọng tâm: 1/ Tập trung tổ chức lại thị trường xuất khẩu theo hướng giảm bớt đầu mối và nâng dần giá xuất khẩu ổn định thị trường xuất khẩu truyền thống, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiềm năng như Trung Quốc, Trung Đông và Đông Âu; 2/ Tổ chức lại sản xuất trong nước, củng cố liên kết giữa doanh nghiệp và người nuôi, đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia chuỗi giá trị, đặc biệt là quyền lợi của người nuôi để ổn định sản xuất và cùng phát triển; 3/ Áp dụng các tiến bộ của khoa học công nghệ trong nuôi và chế biến nhằm nâng cao tỷ lệ sống trong các giai đoạn của giống, kiểm soát giá và chất lượng vật tư đầu vào và giảm giá thành. Tổng cục Thủy sản chủ trì phối hợp Viện Nghiên cứu NTTS II tiếp tục đầu tư dự án Chuyển giao công nghệ sản xuất giống cá tra chất lượng cao về tính năng tăng trưởng giai đoạn II, đảm bảo đến hết năm 2015 hoàn thành việc thay thế đàn cá tra bố mẹ chất lượng cao về tính trạng tăng trưởng, nghiên cứu kích cỡ cá tra thương phẩm thu hoạch đạt tối ưu về sinh học và hiệu quả kinh tế; 4/ Rà soát lại đối tượng vay, đảm bảo cho vay đúng đối tượng, mục đích, đồng thời có những giải pháp phù hợp để đảm bảo nguồn vốn phục vụ cho sản xuất và tiêu thụ cá tra từ nay đến cuối năm; 5/ Tăng cường công tác quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, tăng cường quản lý chất lượng con giống, cập nhật các thông tin kinh tế, dự báo trong sản xuất và tiêu thụ cá tra. Củng cố và phát huy vai trò của các Hiệp hội ngành hàng, đặc biệt là sự phối hợp của Hiệp hội Cá tra Việt Nam với Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong chỉ đạo sản xuất và tiêu thụ cá tra. Tiếp tục lấy ý kiến góp ý để hoàn thiện Dự thảo Nghị định về nuôi, chế biến và tiêu thụ cá tra, trong đó chú trọng đến các quy định về kiểm soát chất lượng phi lê cá tra, quy định giá sàn...