Stress pH ảnh hưởng đến chức năng ruột tôm thẻ chân trắng

Mới đây các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu và đưa ra những tác động cụ thể của stress pH lên quá trình tiêu hóa của tôm thẻ chân trắng cũng như hoạt động ruột bị ảnh hưởng.

Tôm thẻ
Tôm thẻ chân trắng

Trong những năm gần đây tôm thẻ chân trắng đang được thị trường ưa chuộng, trở thành món ăn chính trong các nhà hàng, lễ hội hoặc trong các bữa cơm gia đình. Đây là là 1 loài thủy đặc sản có giá trị kinh tế cao đã được công nhận là  đối tượng nuôi chủ lực của vùng nước lợ. Tuy nhiên, những năm gần đây, ngành tôm phải đối mặt không ít khó khăn, tình hình biến đổi khí hậu dẫn đến một loạt các kích thích môi trường chẳng hạn như thay đổi pH, độ mặn, oxy hòa tan, nhiệt độ và các chất ô nhiễm như nitrite, ammonia và sulfide đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự tăng trưởng và miễn dịch của tôm, từ đó suy giảm năng suất và sản lượng trong quá trình nuôi.

pH nước biến động nhiều sẽ ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe tôm. pH tăng cao dẫn đến nồng độ NH3 (khí Amoniac) trong nước tăng cao; pH thấp, làm hàm lượng H2S (khí hydro sulfua) trong ao nuôi tăng cao. Đây là hai loại khí cực kỳ nguy hiểm, trực tiếp gây độc cho tôm. Đối với tôm, nếu pH trong ao nuôi xuống thấp rất dễ gặp tình trạng tôm bị dính chân không thể rút ra khỏi vỏ khi lột xác. pH thấp hoặc cao sẻ khiến tôm còi cọc, chậm lớn và giảm miễn dịch đối với mầm bệnh.

Độ pH của môi trường nước ảnh hưởng đến sự sống của động vật thủy sinh. Chức năng hàng rào ruột ảnh hưởng đến sức khỏe của động vật, có liên quan đến cấu trúc niêm mạc , các thành phần miễn dịch và cộng đồng vi sinh vật.

Ruột là một trong những bộ phận rất quan trọng đối với khả năng miễn dịch của tôm. Hàng rào ruột đóng vai trò bảo vệ miễn dịch ở tuyến đầu của tôm và ảnh hưởng rõ ràng đến sức khỏe của tôm. Ruột tôm cũng chứa một cộng đồng vi sinh vật đa dạng giúp kích thích miễn dịch và kháng mầm bệnh.

Vi khuẩn đường ruột có thể tạo ra axit béo chuỗi ngắn (SCFA) trong quá trình dị hóa của chúng. SCFA, đặc biệt là axit butyric, có thể cung cấp năng lượng cho việc tái tạo và sửa chữa các tế bào biểu mô ruột. Ngoài ra, SCFA cũng có thể làm giảm nhẹ độ pH của ruột, thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn sinh học và ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.

Các enzyme tiêu hóa, bao gồm α-amylase, lipase và trypsin đóng vai trò rất quan trọng trong việc tiêu hóa các chất dinh dưỡng. Protein liên kết với axit béo (FABP) và synthase axit béo (FAS) là các enzyme chủ yếu của sinh tổng hợp axit béo và tham gia vào quá trình chuyển hóa lipid.

Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã nghiên cứu cấu trúc mô học, khả năng tiêu hóa và trao đổi chất, phản ứng miễn dịch và thành phần vi sinh vật trong ruột của tôm thẻ chân trắng  trong ba điều kiện khác nhau: đối chứng (pH 8,3), pH thấp (pH 6,9) và pH cao (pH 9,7) trong 72 giờ. 

Kết quả cho thấy stress pH thấp và cao đã làm phá vỡ cấu trúc hình thái ruột và gây ra các biến đổi trong hoạt động của hệ tiêu hóa của tôm thẻ chân trắng (α-amylase, lipase, trypsin và pepsin) và các enzyme chuyển hóa.

Stress pH thấp và cao cũng làm tăng stress oxy hóa và giảm các hoạt động của enzyme chống oxy hóa (T-AOC, SOD và GST); tôm tăng cường hoạt động catalase và tăng cường cơ chế bảo vệ. Ngoài ra, khi tôm tiếp xúc với stress pH thấp hay cao thì tế bào ruột sẻ tăng cường khả năng kháng khuẩn bằng cách tăng cường hệ thống miễn dịch prophenoloxydase,  phenoloxydase và nhận biết mầm bệnh đồng thời tiết ra chất nhầy để bảo vệ tôm.

Phơi nhiễm pH cũng làm giảm sự đa dạng của vi khuẩn đường ruột, làm xáo trộn thành phần vi sinh vật và làm giảm hàm lượng SCFA của chất chuyển hóa vi khuẩn. 

Kết quả của chúng tôi chỉ ra rằng stress pH cấp tính có thể làm suy giảm chức năng hàng rào ruột của tôm thẻ chân trắng, có thể thông qua phá hủy cấu trúc niêm mạc, ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và tiêu hóa, gây ra stress oxy hóa, làm rối loạn khả năng miễn dịch và phá vỡ thành phần vi khuẩn.

Sức khỏe và chức năng của dạ dày-ruột tối ưu là yếu tố cần thiết cho chăn nuôi bền vững. Thực hiện chức năng (tiêu hóa và hấp thu thức ăn) và tình trạng miễn dịch của hệ thống dạ dày-ruột hiệu quả là những yếu tố quan trọng có tính quyết định năng suất vật nuôi. Khi động vật đương đầu với mầm bệnh, hệ miễn dịch bị kích thích và tiềm năng sinh trưởng bị suy giảm, dẫn đến chi phí chăn nuôi cao hơn. Do đó, cần quản lí pH ở mức thích hợp tránh ảnh hưởng đến hoạt động của ruột để đảm bảo cho tôm tăng trưởng và phát triển tốt.

Theo Yafei Duan.

Đăng ngày 19/11/2019
NHƯ HUỲNH Lược dịch
Kỹ thuật

Tổng quan về công nghệ MBBR trong nuôi trồng thủy sản

MBBR là Moving Bed Biofilm Reactor, hứa hẹn là công nghệ xử lý nước thải ưu việt trong nuôi trồng thủy sản.

công nghệ MBBR
• 18:17 25/09/2021

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP không chỉ loại bỏ hiệu quả nồng độ Ammonium mà còn xử lý đến 90% chất hữu cơ.

Chế biến cá tra
• 07:00 22/04/2020

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản bằng cảm biến nano

Sử dụng được cả trên bờ, dưới nước để quan trắc chất lượng nước, hệ thống cảm biến nano do Viện Công nghệ nano (INT) thuộc Đại học Quốc gia TPHCM nghiên cứu giúp người nuôi trồng thủy sản yên tâm khi chất lượng nước nuôi được cảnh báo tự động kịp thời khi có sự cố.

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản
• 14:35 05/02/2020

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ

Quản lý môi trường ao nuôi tôm nước lợ là khâu quan trọng, đòi hỏi người nuôi có sự hiểu biết cần thiết về mối quan hệ giữa các yếu tố môi trường và biến động của chúng.Từ đó, có biện pháp điều chỉnh phù hợp, giảm nguy cơ thiệt hại, góp phần vào thành công của vụ nuôi.

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ
• 08:46 30/10/2019

Lộ trình sử dụng thức ăn hiệu quả cho tôm

Hình dạng thức ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bắt mồi, tiêu hóa và tốc độ tăng trưởng của tôm. Việc lựa chọn đúng dạng thức ăn cho từng giai đoạn không chỉ giúp tối ưu hiệu quả dinh dưỡng mà còn góp phần duy trì môi trường ao nuôi ổn định.

cho tôm ăn
• 00:00 25/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 00:00 23/02/2026

Ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh thủy sản

Một trong những giải pháp được đánh giá cao hiện nay là ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh cho tôm, cá. Đây không chỉ là hướng đi thay thế hóa chất truyền thống mà còn mở ra triển vọng phát triển bền vững cho ngành thủy sản Việt Nam.

chế phẩm sinh học thủy sản
• 00:00 21/02/2026

Bỏ túi bí quyết giảm hệ số FCR xuống dưới 1.2 mà không cần đổi loại thức ăn

Trong cơ cấu chi phí nuôi tôm và cá thâm canh, thức ăn thường chiếm 50–65% tổng chi phí sản xuất. Vì vậy, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) không chỉ là một chỉ số kỹ thuật mà còn là thước đo trực tiếp của hiệu quả kinh tế. Chênh lệch 0,1 FCR ở quy mô vài chục tấn có thể tạo ra khoảng cách lợi nhuận rất lớn.

tôm
• 10:00 14/02/2026

Tại sao ao nuôi nên dùng đèn UV thay vì thuốc tím hoặc Chlorine?

Xử lý nước là bước bắt buộc trong nuôi tôm. Từ trước đến nay, Chlorine và thuốc tím (KMnO₄) là lựa chọn phổ biến vì giá rẻ và tác dụng nhanh. Tuy nhiên, khi mật độ nuôi ngày càng cao và yêu cầu an toàn sinh học khắt khe hơn, việc phụ thuộc vào hóa chất đang bộc lộ nhiều rủi ro.

ao nuôi
• 22:27 25/02/2026

Chính thức mở cổng đăng ký trước Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 kết nối toàn bộ ngành thủy sản

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước những cơ hội mới về thị trường, công nghệ và phát triển bền vững, nhu cầu tìm kiếm giải pháp toàn diện, từ con giống, dinh dưỡng, công nghệ nuôi, chế biến đến xuất khẩu,trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhằm tạo ra một nền tảng kết nối chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và người nuôi, VietShrimp Asia 2026 lần đầu tiên tổ chức cùng Aquaculture Vietnam 2026 tạo nên kỳ triển lãm với quy mô mở rộng, toàn diện, quốc tế hơn bao giờ hết.

Vietshrimp
• 22:27 25/02/2026

Ngành nuôi tôm Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Trong nhiều năm, nuôi tôm được xem là một trong những ngành nông nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh và đóng góp lớn cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh khí hậu hiện nay đang đặt ngành này trước một thực tế khác: rủi ro không còn mang tính mùa vụ, mà đang chuyển thành rủi ro cấu trúc.

tôm
• 22:27 25/02/2026

Sai lầm thường gặp khi phơi đáy ao

Trong nuôi trồng thủy sản, công đoạn phơi đáy ao sau mỗi vụ nuôi được xem là bước làm mới môi trường, giúp loại bỏ mầm bệnh và tạo nền tảng cho vụ nuôi tiếp theo. Tuy nhiên, nhiều hộ nuôi vẫn mắc phải những sai lầm cơ bản, khiến hiệu quả xử lý giảm sút, thậm chí gây thiệt hại lớn.

đáy ao nuôi
• 22:27 25/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 22:27 25/02/2026
Some text some message..