Sự thật về rùa tai đỏ và lý do chúng bị cấm nuôi

Đặc điểm của rùa tai đỏ

Rùa tai đỏ là gì?

Rùa tai đỏ, tên khoa học là Trachemys scripta elegans, thuộc họ Emydidae. Chúng có nguồn gốc từ miền nam Hoa Kỳ và miền bắc Mexico. Đặc điểm nhận dạng nổi bật nhất của loài này là hai dải màu đỏ ở hai bên đầu, ngay sau mắt, tạo nên tên gọi "rùa tai đỏ". Mai của chúng có màu xanh ô liu với các hoa văn vàng, và yếm thường có màu vàng nhạt với các đốm đen.

Tập tính và hành vi của rùa tai đỏ

Rùa tai đỏ là loài bán thủy sinh, thường sống ở các vùng nước ngọt như ao, hồ, sông và đầm lầy với dòng chảy chậm. Về chế độ ăn, rùa tai đỏ là loài ăn tạp; khi còn nhỏ, chúng thiên về ăn động vật như côn trùng, cá nhỏ và động vật giáp xác. Khi trưởng thành, chúng chuyển sang ăn thực vật nhiều hơn, bao gồm các loại rong, tảo và thực vật thủy sinh.

Hành vi đặc trưng của rùa tai đỏ là phơi nắng trên đá hoặc thân cây nổi để điều chỉnh thân nhiệt. Chúng có xu hướng bơi lội và tìm kiếm thức ăn vào ban ngày, còn ban đêm sẽ nghỉ ngơi dưới lớp bùn hoặc ẩn mình dưới đáy hồ. 

Tuổi thọ và kích thước của rùa tai đỏ

Rùa tai đỏ có thể sống từ 20 đến 30 năm trong điều kiện nuôi nhốt tốt, và thậm chí có thể sống lâu hơn trong môi trường tự nhiên. Kích thước của chúng thay đổi theo giới tính; con cái thường lớn hơn con đực, với chiều dài mai có thể đạt tới 25-30 cm, trong khi con đực thường nhỏ hơn, khoảng 20-25 cm.

Rùa tai đỏ trong tự nhiên

Rùa tai đỏ sống ở đâu trong tự nhiên?

Trong môi trường tự nhiên, rùa tai đỏ phân bố rộng rãi ở miền nam Hoa Kỳ và miền bắc Mexico. Chúng ưa thích các vùng nước ngọt như ao, hồ, sông và đầm lầy có dòng chảy chậm và nhiều thảm thực vật thủy sinh. Khả năng thích nghi cao giúp chúng dễ dàng sinh sống ở nhiều môi trường khác nhau, từ nước ngọt đến nước lợ.

Phần lớn các loài rùa ngoại lai bị buôn bán ở Việt Nam đều bị nhập khẩu trái phép

Rùa tai đỏ có ảnh hưởng gì đến hệ sinh thái?

Khi được du nhập vào các khu vực ngoài phạm vi phân bố tự nhiên, rùa tai đỏ có thể gây ra những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái địa phương. Chúng cạnh tranh với các loài rùa bản địa về thức ăn và nơi ở, có thể dẫn đến suy giảm số lượng của các loài này. Ngoài ra, rùa tai đỏ có thể mang theo các mầm bệnh, gây nguy hiểm cho cả động vật và con người.

Rùa tai đỏ và sự xâm lấn môi trường

Rùa tai đỏ được coi là một trong những loài ngoại lai xâm hại nguy hiểm. Khả năng sinh sản nhanh chóng và thích nghi tốt giúp chúng dễ dàng chiếm lĩnh các môi trường mới, gây áp lực lên các loài bản địa và làm thay đổi cấu trúc hệ sinh thái. Tại Việt Nam, rùa tai đỏ đã được ghi nhận là gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và đa dạng sinh học.

Rùa tai đỏ có nguy hiểm không?

Rùa tai đỏ có gây hại cho con người không?

Một trong những nguy cơ chính khi tiếp xúc với rùa tai đỏ là khả năng lây nhiễm vi khuẩn Salmonella. Vi khuẩn này có thể tồn tại trên da và mai của rùa, và khi con người chạm vào mà không rửa tay kỹ, có thể dẫn đến nhiễm trùng. Triệu chứng thường bao gồm tiêu chảy, sốt và đau bụng. Để giảm thiểu nguy cơ, cần tuân thủ các biện pháp vệ sinh khi tiếp xúc với rùa và môi trường sống của chúng.

Rùa tai đỏ và tác động đến các loài bản địa

Sự hiện diện của rùa tai đỏ trong các hệ sinh thái mới có thể gây ra sự cạnh tranh với các loài rùa bản địa về thức ăn và nơi ở. Điều này có thể dẫn đến suy giảm số lượng của các loài bản địa, thậm chí đe dọa sự tồn tại của chúng. Ngoài ra, rùa tai đỏ có thể mang theo các mầm bệnh, lây lan cho các loài rùa bản địa và các loài động vật khác.

Có nên thả rùa tai đỏ ra môi trường tự nhiên?

Việc thả rùa tai đỏ ra môi trường tự nhiên không được khuyến khích và có thể vi phạm pháp luật. Như đã đề cập, rùa tai đỏ là loài ngoại lai xâm hại, có thể gây ra những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái và các loài bản địa. Nếu không còn khả năng hoặc mong muốn nuôi rùa tai đỏ, cần liên hệ với các cơ quan chức năng hoặc tổ chức bảo tồn để được hướng dẫn về cách xử lý phù hợp.

Nuôi rùa tai đỏ có hợp pháp không?

Rùa tai đỏ có bị cấm nuôi không?

Tại Việt Nam, rùa tai đỏ (Trachemys scripta elegans) đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xác định là loài ngoại lai xâm hại và không được phép nhân giống, nuôi, buôn bán hoặc thả ra môi trường tự nhiên (theo Quyết định số 27/2004/QĐ-BNN).

Ngoài Việt Nam, nhiều quốc gia cũng đã có chính sách nghiêm ngặt với rùa tai đỏ do đối tượng này gây nguy hiểm cho hệ sinh thái. Tại Liên minh Châu Âu (EU), loài này bị cấm nhập khẩu và buôn bán từ năm 1997. Tại Nhật Bản và Úc, chính phủ đã đề ra các biện pháp kiểm soát chặt chẽ đối với việc nhập khẩu và buôn bán rùa tai đỏ.

Rùa tai đỏ có thuộc danh sách động vật có hại không?

Theo danh sách loài sinh vật ngoại lai xâm hại được công bố bởi Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam, rùa tai đỏ đã bị xếp vào danh sách động vật ngoại lai xâm hại. Điều này có nghĩa là việc nhập khẩu, nuôi trồng và phát tán loài này đều có thể gây nguy cơ ảnh hướng tới đa dạng sinh học và đây là lý do Việt Nam cấm nuôi chúng.

Hướng dẫn xử lý khi không muốn nuôi rùa tai đỏ nữa

Nếu bạn đang nuôi rùa tai đỏ nhưng không muốn tiếp tục, không được tự do thả chúng ra ao hồ tự nhiên vì điều này gây nguy hiểm cho hệ sinh thái. Thay vào đó, bạn có thể:

- Liên hệ với các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã hoặc vệ sinh thái để giao nộp.

- Tham khảo các tổ chức phi chính phủ hoặc của chính quyền địa phương nhận nuôi giữ.

- Liên hệ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn hoặc Bộ Tài nguyên và Môi trường để nhận hướng dẫn chi tiết.

Rùa tai đỏ đứng đầu danh sách 100 loài sinh vật nguy hại nhất thế giới và 206 loài xâm hại toàn cầu

Các loài rùa khác so với rùa tai đỏ

So sánh rùa tai đỏ với rùa cạn

Rùa tai đỏ và rùa cạn có nhiều điểm khác biệt đáng kể về môi trường sống, chế độ chăm sóc, và tập tính sinh hoạt.

- Môi trường sống: Rùa tai đỏ là loài rùa nước ngọt, sống chủ yếu ở ao, hồ, sông suối có dòng chảy chậm. Ngược lại, rùa cạn thường sống trên đất liền, trong môi trường khô ráo như rừng, đồng cỏ, hoặc khu vực bán sa mạc.

- Chế độ chăm sóc: Rùa tai đỏ cần một bể nước sạch, có hệ thống lọc và sưởi để duy trì nhiệt độ thích hợp. Chúng cũng cần một khu vực phơi nắng để tổng hợp vitamin D3. Trong khi đó, rùa cạn cần một môi trường khô, nền đất hoặc cát, không cần bể nước lớn nhưng phải có nơi trú ẩn và nhiệt độ ổn định.

- Thức ăn: Rùa tai đỏ là loài ăn tạp, có thể ăn rau xanh, trái cây, cá nhỏ, giun đất, hoặc thức ăn công nghiệp dành cho rùa nước. Rùa cạn chủ yếu ăn thực vật như rau lá, cỏ, hoa quả, ít khi ăn động vật.

- Hành vi: Rùa tai đỏ hoạt động mạnh vào ban ngày, thích bơi lội và phơi nắng, trong khi rùa cạn di chuyển chậm, chủ yếu hoạt động vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn.

Rùa tai đỏ so với các loài rùa cảnh phổ biến khác

Ngoài rùa tai đỏ, nhiều loài rùa cảnh khác cũng được nuôi phổ biến, mỗi loài có đặc điểm riêng biệt:

- Rùa vàng (Cuora amboinensis): Đây là loài rùa nước ngọt phổ biến ở Đông Nam Á, có mai màu nâu sẫm hoặc vàng. Rùa vàng có kích thước nhỏ hơn rùa tai đỏ, dễ nuôi và không gây hại cho môi trường như rùa tai đỏ.

- Rùa ba gờ (Malayemys subtrijuga): Loài này có đặc điểm nhận dạng là ba đường gờ dọc trên mai, thường sống ở khu vực sông, kênh rạch. Chúng hiền lành, dễ chăm sóc nhưng ít phổ biến hơn rùa tai đỏ.

- Rùa cổ sọc (Ocadia sinensis): Loài này có đường sọc chạy dọc theo cổ, mai màu nâu sẫm và kích thước trung bình. Rùa cổ sọc có tính cách ôn hòa, thích nghi tốt nhưng không phổ biến bằng rùa tai đỏ do giá thành cao hơn.

Tại sao rùa tai đỏ được ưa chuộng?

Dù bị liệt vào danh sách loài xâm lấn, rùa tai đỏ vẫn là một trong những loài rùa cảnh phổ biến nhất trên thế giới nhờ một số lý do sau:

- Giá thành rẻ: Rùa tai đỏ có giá thấp hơn so với nhiều loài rùa cảnh khác, chỉ từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng, khiến chúng trở thành lựa chọn phổ biến cho người mới chơi rùa.

- Ngoại hình bắt mắt: Đặc điểm nổi bật của loài này là hai dải màu đỏ ở hai bên đầu, tạo vẻ ngoài độc đáo, dễ nhận diện.

- Dễ nuôi và thích nghi tốt: Rùa tai đỏ có khả năng sống trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau, từ ao hồ tự nhiên đến bể kính trong nhà. Chúng có thể ăn nhiều loại thức ăn và sinh trưởng tốt mà không cần quá nhiều công chăm sóc.