Tăng cường công tác kiểm tra và quản lý các cơ sở đóng tàu cá

Số lượng tàu cá trên cả nước tính đến giữa tháng 02/2016 là 109.306 tàu, trong đó số lượng tàu cá thuộc diện phải đăng kiểm là 62.741 tàu. Trung tâm Đăng kiểm tàu cá đã thực hiện đăng kiểm 806 tàu có chiều dài đường nước thiết kế từ 20 mét trở lên và các tàu Kiểm ngư, trong đó đã và đang giám sát đóng mới hơn 200 tàu cá theo chương trình Nghị định 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản. Các tàu cá thuộc thẩm quyền Trung tâm Đăng kiểm thời gian vừa qua cơ bản đảm bảo an toàn về mặt kỹ thuật và hầu như chưa có tai nạn nào xảy ra do lỗi kỹ thuật đối với khối tàu cá này. Qua theo dõi và báo cáo của các địa phương cho thấy tàu cá bị tai nạn chủ yếu là những tàu cá cỡ nhỏ có công suất máy chính dưới 250CV, chiều dài đường nước thiết kế từ 20m trở xuống.

Hiện nay, tàu cá Việt Nam chủ yếu là tàu cá cỡ nhỏ, vỏ gỗ (khoảng 99%), tàu vỏ thép và composite mới bắt đầu được đóng gần đây theo Nghị định 67 của Chính phủ và chiếm số lượng không đáng kể. Phần lớn tàu cá vỏ gỗ được đóng theo mẫu dân gian, do kích thước nhỏ nên việc bố trí, lắp đặt các trang thiết bị trên tàu gặp nhiều hạn chế, việc bố trí các khoang thiếu khoa học không đảm bảo tính chống chìm. Mặt khác, do điều kiện kinh tế và tập quán sản xuất, các trang thiết bị trên tàu được người dân trang bị theo hướng đơn giản nhất có thể để giảm giá thành đóng tàu, làm ảnh hưởng đến chất lượng con tàu. Đối với máy tàu, để giảm chi phí đầu tư ban đầu, chủ yếu người dân lắp máy cũ, máy bộ đã qua sử dụng, đa dạng về chủng loại, được nhập khẩu từ nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Đức, Trung Quốc…. Về trang bị an toàn, phần lớn các tàu cá cỡ nhỏ tuy trang bị nhưng chưa đủ theo quy định, nhiều thiết bị chất lượng kém, thiếu nhãn mác, chưa được cơ quan chức năng thẩm định… Vì vậy việc đảm bảo an toàn cho người và tàu cá gặp không ít khó khăn, thách thức.

Trong những năm gần đây, ngoài thiệt hại về người và tài sản do thiên tai hoặc do đâm va gây ra, tai nạn tàu cá vẫn thường xuyên xảy ra do liên quan đến chất lượng vỏ tàu, máy tàu và trang thiết bị trên tàu cá, chủ yếu là những tàu cá cỡ nhỏ có công suất từ 250CV trở xuống như hỏng máy do sử dụng máy cũ, máy bộ; vỏ tàu bị phá nước do chất lượng gỗ mục nát, vượt quá khả năng chịu tải; chìm tàu do các cửa, nắp hầm không kín nước; mất thông tin liên lạc; gẫy chân vịt, bánh lái… đe dọa đến tính mạng, tài sản, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác của các tàu cá. Bên cạnh đó, đặc thù nghề cá của nước ta vẫn là nghề cá sản xuất nhỏ, hoạt động khai thác của ngư dân chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cha truyền con nối. Phần lớn ngư dân có trình độ văn hóa thấp, nắm bắt pháp luật và định hướng phát triển còn hạn chế, hoạt động của ngư dân lưu động theo mùa vụ, ít có điều kiện tham gia các khóa đào tạo, tập huấn về công tác đảm bảo an toàn cho người và tàu cá hoạt động khai thác thủy sản trên biển trong đó có công tác đăng kiểm tàu cá. Vì vậy còn nhiều người dân chưa chấp hành tốt việc đăng kiểm tàu cá theo quy định.

Công tác đăng kiểm tàu cá trong những năm qua đã được ngành và các địa phương quan tâm, đã đáp ứng phần nào nhu cầu phát triển đội tàu cá Việt Nam. Tuy nhiên trước sự phát triển của Ngành thủy sản, sự gia tăng về số lượng tàu cá, phát triển khai thác hải sản xa bờ và những diễn biến bất thường của thời tiết, công tác đăng kiểm tàu cá vẫn còn nhiều hạn chế. Để đảm bảo chất lượng hoạt động đăng kiểm tàu cá, góp phần đảm bảo an toàn cho người và tàu cá hoạt động thủy sản, thời gian tới, cần thành lập Hệ thống tổ chức đăng kiểm tàu cá Việt Nam chuyên trách thống nhất từ trung ương đến địa phương. Bên cạnh đó, Trung tâm Đăng kiểm tàu cá sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và Quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến đăng kiểm tàu cá; chuẩn hóa đội ngũ đăng kiểm viên tàu cá cả về số lượng và chất lượng. Đồng thời trang bị đầy đủ cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho công tác đăng kiểm tàu cá đáp ứng nhiệm vụ được giao. Tiếp tục tuyên truyền nâng cao nhận thức cho ngư dân về đảm bảo an toàn cho người và tàu cá hoạt động thủy sản.

Ngoài ra, tổ chức đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng và thuyền viên tàu cá tương ứng với vật liệu tàu cá và công suất tàu cá. Xây dựng chính sách hỗ trợ và có lộ trình cụ thể đối với thời gian được sử dụng máy thủy cũ và máy bộ đồng thời nghiên cứu đánh giá cụ thể các loại máy thủy cũ, máy bộ đang sử dụng để có những khuyến cáo cho ngư dân. Tăng cường công tác kiểm tra và quản lý các cơ sở đóng tàu cá.