Thành phần thức ăn tác động đến cá và môi trường như thế nào?

Để duy trì sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản với sự hạn chế của các nguyên liệu có nguồn gốc từ biển như bột cá (FM) và dầu cá (FO), các thành phần thay thế - có nguồn gốc thực vật - phải được đưa vào thức ăn thủy sản.

thức ăn cá
Tác động của các thành phần thay thế đối với chất thải từ phân được tạo ra cần được hiểu rõ hơn.. Ảnh fish-feed-extruder

Kiến thức về tác động của thức ăn lên khả năng tiêu hóa chất dinh dưỡng, năng suất và sức khỏe của cá đã tăng lên qua các năm. Tuy nhiên, tác động của các thành phần thay thế đối với chất thải từ phân được tạo ra cần được hiểu rõ hơn.

Có cần quan tâm phân cá không?

Tình trạng ô nhiễm môi trường đang xảy ra nghiêm trọng trong nuôi trồng thủy sản do phần lớn các chất hữu cơ dư thừa từ thức ăn, phân và các rác thải khác đọng lại dưới đáy ao nuôi. Phân cá tuy không gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe vật nuôi cũng như môi trường nước nhưng việc quản lý hợp lý chất thải phân và lơ lửng trong nuôi trồng thủy sản vào môi trường đòi hỏi phải kiểm soát không chỉ số lượng mà còn cả chất lượng của phân được tạo ra.

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng các đặc điểm vật lý của phân có thể bị ảnh hưởng bởi thành phần chế độ ăn ở một vài loài cá và góp phần làm thay đổi hiệu quả của các biện pháp quản lý chất lượng nước. 

Tác động của các thành phần thay thế lên phân cá

So với bột cá (FM), các thành phần thức ăn có nguồn gốc thực vật có thể chứa hàm lượng carbohydrate khó tiêu hóa cao hơn như không chứa tinh bột polysaccharid (NSP) và oligosaccharid, làm giảm khả năng tiêu hóa chất dinh dưỡng của thức ăn và tăng lượng phân thải ra trong nước.

thức ăn cá
Thành phần thức ăn của cá không giống nhau sẽ có tác động khác nhau đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cá và lượng phân cá thải ra môi trường. Ảnh aquafeed

Axit phytic và các yếu tố kháng dinh dưỡng khác có thể dẫn đến việc cá tăng bài tiết photphat và chất dinh dưỡng ra môi trường (Kokou và Fountoulaki, 2018). Lượng phân và chất dinh dưỡng tăng lên sẽ khác nhau phụ thuộc vào hệ thống nuôi và cuối cùng ảnh hưởng đến tính bền vững môi trường của nuôi trồng thủy sản (Waite và cộng sự, 2014). 

Sự hiểu biết của chúng ta về các yếu tố chế độ ăn uống ảnh hưởng đến các đặc tính lý sinh của phân cá còn hạn chế và chưa có hiểu biết rõ về hậu quả của các thành phần thức ăn thay thế đối với các đặc tính của chất thải, đặc biệt là đối với cá biển.

Nghiên cứu chất thải từ phân cá chẽm

Một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế đã đánh giá các đặc điểm định lượng và định tính của chất thải trong phân ở cá chẽm Châu Âu (Dicentrarchus labrax) được cho ăn khẩu phần có nhiều thành phần thức ăn khác nhau.

Hai nghiên cứu thực nghiệm để đánh giá xem các thành phần khác nhau có ảnh hưởng đến việc sản xuất chất thải hay không. Mỗi thành phần thử nghiệm được thay thế một phần bằng hỗn hợp cơ bản được sử dụng trong chế độ ăn đối chứng.

Các thành phần được chọn theo mức độ khác nhau của tinh bột, protein, hàm lượng polysaccharide không tinh bột hòa tan và không hòa tan. Cá có trọng lượng cơ thể ban đầu là 120g được sử dụng trong cả hai thử nghiệm và được cho ăn ở mức 1% trong thử nghiệm I và 1,5% trong thử nghiệm II về trọng lượng cơ thể của chúng trong 40 ngày vì các thử nghiệm khác nhau về nhiệt độ nước. Các thông số từ nghiên cứu cho thấy rằng việc bao gồm nhiều thành phần thay thế đã ảnh hưởng không nhỏ đến các đặc tính định lượng và định tính của chất thải trong phân ở cá chẽm châu Âu. 

Tóm lại, chiến lược giảm thiểu chất thải thông qua chế độ ăn uống đối với cá biển (nuôi trên cạn hoặc trên biển) có tầm quan trọng hàng đầu và kết hợp với chi phí hợp lí của thức ăn sẽ góp phần hướng tới sự bền vững về môi trường và kinh tế của ngành nuôi trồng thủy sản ở Châu Âu nói riêng và thế giới nói chung. 

Đăng ngày 11/03/2022
Nhất Linh @nhat-linh
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

10 chuyển dịch quan trọng nhất trong ngành Dinh dưỡng thủy sản

Sự chuyển dịch thần tốc của ngành thủy dản không chỉ là câu chuyện về giá thành, mà là cuộc cách mạng về công nghệ và tính bền vững. Ngành dinh dưỡng, thức ăn thủy sản cũng đang chứng kiến những bước chuyển mình mạnh mẽ chưa từng có.

• 09:00 25/02/2026

Tại sao ao nuôi nên dùng đèn UV thay vì thuốc tím hoặc Chlorine?

Xử lý nước là bước bắt buộc trong nuôi tôm. Từ trước đến nay, Chlorine và thuốc tím (KMnO₄) là lựa chọn phổ biến vì giá rẻ và tác dụng nhanh. Tuy nhiên, khi mật độ nuôi ngày càng cao và yêu cầu an toàn sinh học khắt khe hơn, việc phụ thuộc vào hóa chất đang bộc lộ nhiều rủi ro.

ao nuôi
• 15:00 24/02/2026

Sai lầm thường gặp khi phơi đáy ao

Trong nuôi trồng thủy sản, công đoạn phơi đáy ao sau mỗi vụ nuôi được xem là bước làm mới môi trường, giúp loại bỏ mầm bệnh và tạo nền tảng cho vụ nuôi tiếp theo. Tuy nhiên, nhiều hộ nuôi vẫn mắc phải những sai lầm cơ bản, khiến hiệu quả xử lý giảm sút, thậm chí gây thiệt hại lớn.

đáy ao nuôi
• 12:00 23/02/2026

Nuôi tôm Việt Nam giữa vòng xoáy ô nhiễm – kháng sinh

Ngành tôm Việt Nam đang đứng trước ngã ba đường: tiếp tục mở rộng diện tích nuôi để đánh đổi rừng ngập mặn và lạm dụng kháng sinh, hay chuyển mình sang mô hình thâm canh công nghệ cao bền vững? Câu trả lời sẽ quyết định vị thế của con tôm Việt trên bản đồ thế giới.

ao tôm
• 19:00 22/02/2026

Tại sao ao nuôi nên dùng đèn UV thay vì thuốc tím hoặc Chlorine?

Xử lý nước là bước bắt buộc trong nuôi tôm. Từ trước đến nay, Chlorine và thuốc tím (KMnO₄) là lựa chọn phổ biến vì giá rẻ và tác dụng nhanh. Tuy nhiên, khi mật độ nuôi ngày càng cao và yêu cầu an toàn sinh học khắt khe hơn, việc phụ thuộc vào hóa chất đang bộc lộ nhiều rủi ro.

ao nuôi
• 14:01 25/02/2026

Chính thức mở cổng đăng ký trước Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 kết nối toàn bộ ngành thủy sản

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước những cơ hội mới về thị trường, công nghệ và phát triển bền vững, nhu cầu tìm kiếm giải pháp toàn diện, từ con giống, dinh dưỡng, công nghệ nuôi, chế biến đến xuất khẩu,trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhằm tạo ra một nền tảng kết nối chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và người nuôi, VietShrimp Asia 2026 lần đầu tiên tổ chức cùng Aquaculture Vietnam 2026 tạo nên kỳ triển lãm với quy mô mở rộng, toàn diện, quốc tế hơn bao giờ hết.

Vietshrimp
• 14:01 25/02/2026

Ngành nuôi tôm Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Trong nhiều năm, nuôi tôm được xem là một trong những ngành nông nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh và đóng góp lớn cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh khí hậu hiện nay đang đặt ngành này trước một thực tế khác: rủi ro không còn mang tính mùa vụ, mà đang chuyển thành rủi ro cấu trúc.

tôm
• 14:01 25/02/2026

Sai lầm thường gặp khi phơi đáy ao

Trong nuôi trồng thủy sản, công đoạn phơi đáy ao sau mỗi vụ nuôi được xem là bước làm mới môi trường, giúp loại bỏ mầm bệnh và tạo nền tảng cho vụ nuôi tiếp theo. Tuy nhiên, nhiều hộ nuôi vẫn mắc phải những sai lầm cơ bản, khiến hiệu quả xử lý giảm sút, thậm chí gây thiệt hại lớn.

đáy ao nuôi
• 14:01 25/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 14:01 25/02/2026
Some text some message..