Thiếu hụt khoáng và nuôi trồng thủy sản

Tiến sĩ Bill McGraw, nhà khoa học thủy sản và môi trường ở Panama cung cấp cách nhìn tổng quan về khoáng chất trong nuôi trồng thủy sản và khẩu phần ăn của con người.

kiem tra the
Định kỳ bổ sung khoáng chất vào ao giúp tôm tăng trưởng tốt. Ảnh: Quốc Toàn

Lịch sử của sự thiếu hụt khoáng trong khẩu phần ăn của con người

Sự thiếu hụt khoáng trong khẩu phần của con người đã bắt đầu khi phát minh về điện thương phẩm phổ biến trong những năm 1870. Tiến bộ trong công nghệ này dẫn tới việc giảm sử dụng gỗ để nấu ăn, giảm xử lý tro gỗ trong đất vườn. Tro gỗ là một phân bón tuyệt vời vì chứa nhiều khoáng chất như canxi giúp cân bằng pH và các khoáng vi lượng hỗ trợ cho sự phát triển của thực vật, tăng cường dinh dưỡng cho con người. Hơn nữa, việc đắp đập ngăn sông, suối do nhu cầu điện năng ngày càng tăng dẫn đến giảm lượng khoáng bù đắp cho lượng đã sử dụng trong đất phù sa.

Những năm cuối 1960 chứng kiến sự bắt đầu của nền nông nghiệp thương mại hiện đại, gạt qua một bên những nguồn phân hữu cơ giàu khoáng như phân chuồng từng được dùng cung cấp nitơ, phospho, kali và lưu huỳnh để thay thế bằng phân tổng hợp không chứa khoáng chất nào ngoài 4 thành phần cần thiết chủ yếu. Những phân bón nitrat và phosphat tổng hợp tan trong nước, rửa trôi vào các dòng chảy tạo ra nhiều vấn đề về hiện tượng phú dưỡng. Nông nghiệp hiện đại đã góp phần lớn nhất trong sự thiếu khoáng của con người tại các nước công nghiệp phát triển do việc canh tác trên đất thiếu khoáng đã tạo ra ra các nông phẩm chứa ít khoáng chất.

Bữa ăn hiện đại bao gồm thức ăn mua tại các cửa hàng, thức ăn đóng hộp hay chế biến sẵn và tại các nhà hàng thức ăn nhanh ở khắp mọi nơi, đã mất lượng khoáng chất ít ỏi còn lại trong những thực phẩm vốn đã thiếu hụt khoáng. Bữa ăn truyền thống lành mạnh của các cộng đồng như thổ dân Úc, các bộ tộc Ấn Độ bản xứ Nam Mỹ được xác định chứa hàm lượng khoáng gấp 4 lần các bữa hiện đại được tiêu thụ ở các nước công nghiệp phát triển từ tận những năm 1930.

Năm 1989, hơn 65% dân số Mỹ thiếu hụt lượng canxi, magiê và kẽm so với lượng khuyến cáo mỗi ngày. Các nhà khoa học Mỹ báo cáo rằng từ 1975 – 1997, lượng canxi trong 12 loại rau tươi giảm 27%, kết quả tương tự được phát hiện bởi Tạp chí thực phẩm Anh (British Food Journal) khi tuyên bố lượng canxi đã giảm 19% trong 20 loại rau tươi từ năm 1930 – 1980. Sự thiếu hụt càng xảy ra nhiều hơn khi việc tiêu thụ các loại thực phẩm có lợi giảm đi để thay thế bằng những loại thực phẩm trông hấp dẫn, sẵn có và tiện dụng hơn. Hương vị của các loại trái cây và rau quả thường tương quan với lượng khoáng chất chứa trong đó, nói cách khác, "thực phẩm hữu cơ từ đất giàu khoáng chất sẽ có vị ngon hơn", điều đó giống như đang góp phần vào hiện tại suy giảm tiêu thụ trái cây và rau quả.

Sự thiếu khoáng ở người có thể thấy rõ khi xem xét tình trạng phổ biến của thiếu máu, loãng xương, bướu cổ, và chậm lớn. Tuy nhiên, mối tương quan ít được biết đến giữa hàm lượng khoáng có trong thức ăn và nguồn nước với sự tăng cường hoặc suy giảm sức khỏe của cộng đồng đã được tìm thấy. Những cộng đồng có nhiều bữa ăn truyền thống hơn, ít tiếp xúc với nông nghiệp hiện đại và thực phẩm chế biến có bộ răng tốt hơn những cộng đồng công nghiệp hoá.

Tổ chức y tế thế giới phát biểu rằng có 2 tỉ người trên thế giới bị thiếu khoáng chất và vitamin.

Những khoáng chất cần thiết và trao đổi chất trong nuôi trồng thuỷ sản

Nghiên cứu cho thấy việc thêm muối vào thức ăn có tác dụng tăng tốc độ phát triển của cá nước ngọt. Cơ sở của hiệu quả này là đã cung cấp các yếu tố cần thiết cho tiêu hoá, tăng trưởng, bài tiết của vật nuôi. Thứ hai, có thể bổ sung khoáng chất hoặc muối trực tiếp vào nước giúp giảm căng thẳng do quá trình cân bằng áp suất thẩm thấu khi vận chuyển, giảm tác nhân gây bệnh cơ hội trong nước nuôi, thúc đẩy tăng trưởng do giảm năng lượng tiêu hao cho cân bằng áp suất.

Những khoáng chất như natri và canxi có thể được thêm vào thức ăn hay nước để đáp ứng nhu cầu khoáng cho cá nuôi. Lượng thích hợp cho hấp thu, sinh dụng và giữ lại của những khoáng chất đơn lẽ được cung cấp trong bữa ăn của cá được xác định dựa vào nồng độ các khoáng chất liên quan trong trao đổi chất. Ví dụ như mối tương quan giữa canxi và mức khả dụng sinh học của kẽm. Ngoài ra, không biết bao nhiêu khoáng bổ sung vào thức ăn được giữ lại trong cá, bao nhiêu bị mất vào môi trường do quá trình cân bằng áp suất thẩm thấu và bài tiết khi độ trong TDS hoặc tổng chất rắn hoà tan.

Bài tiết chất thải nitơ qua mang là quá trình loại bỏ nitơ độc hại chủ yếu của cá, liên kết chặt chẽ với loại thải natri nhằm điều chỉnh acid-base trong trao đổi chất. Có thể thấy rõ điều này khi kiểm tra tác động của mức độ axit nước nuôi dẫn đến căng thẳng do cân bằng áp suất thẩm thấu ở cá nước ngọt vì suy giảm ion trong huyết tương. Kênh trao đổi ion duy trì muối trong máu của cá nước ngọt xuất hiện gần như duy nhất trên bề mặt mang trong khi cá tạo ra lượng lớn nước tiểu loãng.

Khoáng chất, nuôi trồng thủy sản và dinh dưỡng người

Cá là một trong những nguồn giá rẻ sẵn có cung cấp protein và khoáng chất. Hàm lượng khoáng chất trong các động vật thủy sản, cho dù là dư thừa hay thiếu hụt, đều dựa trên khoáng chất trong môi trường nước, cũng như các hợp chất dinh dưỡng khác là axit báo Omega-3 và các sắc tố có lợi. Hầu hết các khoáng chất phổ biến cần thiết để duy trì mọi chức năng sinh hoá học trong cơ thể con người có thể tìm thấy trong cá trong khi mọi khoáng chất có thể tìm thấy trong đại dương. Hàm lượng các khoáng chất trong nước biển có tỉ lệ gần giống tỉ lệ tìm thấy trong máu người, nhìn chung, khoáng chứa trong thuỷ sinh vật tăng cùng với độ mặn (TDS) của nước.

Hàm lượng khoáng trong cá khác nhau giữa các loài thậm chí giữa các kích thước khác nhau trong cùng một loài.

Nồng độ khoáng chất tăng thêm có thể tìm thấy trong các phần thịt phi lê. Nghiên cứu thực hiện năm 2002 chứng minh rằng sắt và kẽm là hai yếu tố chính trong cá chẽm nuôi và hoang dã mà không có sự khác biệt nào giữa 2 loại về tổng số khoáng chất thành phần.Kẽm bị thiếu trong chế độ ăn uống hiện đại ở các nước công nghiệp phát triển như đã nói trước đây.

Những hiểu biết về hàm lượng khoáng chất trong cá có có thể có đượcnhờ việc đo lượng khoáng chất có trong nước nuôi và trong thức ăn, nhờ đó có thể tăng cường khoáng chất trong cá bằng cách tác động vào 2 yếu tố này hoặc bằng cách chọn nước nuôi có hàm lượng khoáng cao hơn.

Thefishsite
Đăng ngày 23/09/2016
HDTH (dịch)
Kỹ thuật

Tổng quan về công nghệ MBBR trong nuôi trồng thủy sản

MBBR là Moving Bed Biofilm Reactor, hứa hẹn là công nghệ xử lý nước thải ưu việt trong nuôi trồng thủy sản.

công nghệ MBBR
• 18:17 25/09/2021

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP không chỉ loại bỏ hiệu quả nồng độ Ammonium mà còn xử lý đến 90% chất hữu cơ.

Chế biến cá tra
• 07:00 22/04/2020

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản bằng cảm biến nano

Sử dụng được cả trên bờ, dưới nước để quan trắc chất lượng nước, hệ thống cảm biến nano do Viện Công nghệ nano (INT) thuộc Đại học Quốc gia TPHCM nghiên cứu giúp người nuôi trồng thủy sản yên tâm khi chất lượng nước nuôi được cảnh báo tự động kịp thời khi có sự cố.

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản
• 14:35 05/02/2020

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ

Quản lý môi trường ao nuôi tôm nước lợ là khâu quan trọng, đòi hỏi người nuôi có sự hiểu biết cần thiết về mối quan hệ giữa các yếu tố môi trường và biến động của chúng.Từ đó, có biện pháp điều chỉnh phù hợp, giảm nguy cơ thiệt hại, góp phần vào thành công của vụ nuôi.

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ
• 08:46 30/10/2019

Giải pháp can thiệp hóa chất trong nuôi trồng thủy hải sản

Sự phát triển nhanh chóng đi kèm với việc lạm dụng hóa chất và kháng sinh trong quá trình nuôi đã tạo ra nhiều hệ lụy. Đây là thách thức lớn đối với mục tiêu phát triển bền vững và giữ vững uy tín trên thị trường quốc tế.

khu nuôi tôm cá
• 12:00 28/02/2026

Phương pháp gây màu nước tự nhiên bền vững trong nuôi trồng thủy hải sản

Hiện nay, nhiều hộ nuôi vẫn dựa vào hóa chất để xử lý, dẫn đến rủi ro về môi trường và sức khỏe vật nuôi. Hiện nay, xu hướng gây màu nước bằng nguyên liệu tự nhiên đang được khuyến khích, vừa đảm bảo hiệu quả, vừa hướng tới phát triển bền vững.

màu nước ao nuôi
• 00:00 26/02/2026

Lộ trình sử dụng thức ăn hiệu quả cho tôm

Hình dạng thức ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bắt mồi, tiêu hóa và tốc độ tăng trưởng của tôm. Việc lựa chọn đúng dạng thức ăn cho từng giai đoạn không chỉ giúp tối ưu hiệu quả dinh dưỡng mà còn góp phần duy trì môi trường ao nuôi ổn định.

cho tôm ăn
• 00:00 25/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 00:00 23/02/2026

Hàng trăm người lao xuống ao bắt cá sau hiệu lệnh

Hội nơm cá đầu Xuân năm 2026 tại Nghệ An thu hút hàng trăm người tham gia, tạo nên khung cảnh sôi động khi mọi người đồng loạt lao xuống ao bắt cá theo hiệu lệnh, với quy định chỉ được dùng tay không hoặc nơm.

bắt cá
• 02:02 03/03/2026

Xây dựng nghề cá bền vững

Khu vực phía đông Thành phố Hồ Chí Minh đang là một trong những trung tâm nghề cá lớn của cả nước với hàng nghìn tàu khai thác, hệ thống chế biến quy mô lớn và kim ngạch xuất khẩu hàng trăm triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, để phát triển tương xứng tiềm năng và hướng tới một trung tâm nghề cá hiện đại, thông minh, yêu cầu tái cấu trúc toàn diện đang đặt ra cấp thiết.

nghề cá
• 02:02 03/03/2026

Đánh bắt ở vùng biển nước ngoài, một tàu cá An Giang bị xử lý

Một tàu cá mang số hiệu KG 92574-TS của ngư dân An Giang vừa bị lực lượng Cảnh sát biển phát hiện, ngăn chặn kịp thời khi có dấu hiệu xâm phạm vùng biển nước ngoài để khai thác trái phép, trong bối cảnh công tác chống khai thác IUU đang được siết chặt.

tàu cá
• 02:02 03/03/2026

Góc nhìn đầu tư 2026: Ngành thủy sản tăng trưởng đạt đỉnh, động lực mới ở đâu?

Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam lập kỷ lục 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tăng trưởng đang dịch chuyển từ mở rộng sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng và khả năng thích ứng chính sách, khiến năm 2026 nhiều khả năng sẽ là giai đoạn phân hóa mạnh giữa các doanh nghiệp thay vì tăng đồng đều toàn ngành.

đánh bắt cá
• 02:02 03/03/2026

Cô Tô khởi động Lễ hội Mở cửa biển 2026

Những ngày đầu xuân năm 2026, đặc khu Cô Tô (Quảng Ninh) sẽ tổ chức Lễ hội Mở cửa biển – một sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng của ngư dân vùng đảo. Không chỉ là nghi thức khởi đầu mùa đánh bắt, lễ hội còn là dịp để cộng đồng bày tỏ lòng tri ân tiền nhân, cầu mong mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng êm, tôm cá đầy khoang và một năm làm ăn thuận lợi.

lễ hội mở cửa biển
• 02:02 03/03/2026
Some text some message..