Vi nhựa: Nhà kho chứa gen kháng kháng sinh và mầm bệnh

Mối liên hệ mật thiết giữa vi nhựa và gen kháng kháng sinh gây ảnh hưởng đến môi trường trong nuôi trồng thủy sản.

vi nhựa trong nuôi trồng thủy sản.
Vi nhựa tuy siêu nhỏ nhưng gây tác hại lớn.

Vi nhựa (MPs), thường được định nghĩa là các hạt, sợi và màng nhựa tổng hợp có đường kính từ 100 nm – 5 mm được tìm thấy rộng rãi trong các hệ sinh thái trên toàn cầu. Tương tự, gen kháng kháng sinh (ARGs) cũng được phát hiện rộng rãi trong tự nhiên như đất, thủy vực, trầm tích, hệ thống nuôi trồng thủy sản, nhà máy xử lý nước thải… 

Hiện nay, ô nhiễm nước cùng với sự gia tăng các mô hình nuôi trồng thủy sản thâm canh và các yếu tố khác dẫn đến dịch bệnh xảy ra thường xuyên hơn, khiến việc sử dụng thuốc kháng sinh trở nên phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc kháng sinh dẫn đến sự hình thành các gen đột biến ở vi khuẩn và do đó dịch bệnh nằm ngoài tầm kiểm soát. Ngày càng có nhiều nghiên cứu về vi nhựa và gen kháng kháng sinh nhưng vẫn còn thiếu các thông tin cũng như các báo cáo khoa học về sự tương tác của hai yếu tố này và những tác động tổng hợp của chúng đối với nuôi trồng thủy sản. 

Hiện nay, các nguồn vi nhựa chính trong nuôi trồng thủy sản đến từ nguồn đất, du lịch ven biển, vận chuyển tàu, đánh bắt thủy sản, cơ sở chăn nuôi, và lắng đọng trong khí quyển. Thông qua việc xả nước thải, hàng triệu hạt vi nhựa xâm nhập vào hệ sinh thái nước ngọt mỗi ngày và không thể bị phân huỷ trong một thời gian dài dẫn đến những  thay đổi hình thái và đặc điểm của nó. 

Vi nhựa có diện tích bề mặt lớn và có xu hướng hấp phụ kim loại nặng, chất ô nhiễm hữu cơ, vi sinh vật và kháng sinh. Những ảnh hưởng của vi nhựa chủ yếu đến từ ba khía cạnh: thứ nhất, làm tắc nghẽn hoặc mài mòn các cơ quan và đường tiêu hóa, giảm khả năng hấp thụ thức ăn của vi sinh vật; thứ hai, các chất ô nhiễm môi trường thải ra được vi nhựa hấp thụ có một số tính chất rất độc hại; thứ ba, động vật ăn trực tiếp và tích lũy gián tiếp vi nhựa thông qua chuỗi thức ăn. Những tích tụ này có thể ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa của động vật do khó tiêu và không thể đào thải ra khỏi cơ thể, gây ức chế tăng trưởng và phát triển, ảnh hưởng miễn dịch, sinh sản, dị dạng phôi và tổn thương về mặt di truyền. Cuối cùng xâm nhập vào cơ thể con người, gây ra những tác hại khôn lường đối với sức khỏe con người và hệ sinh thái môi trường.

Trong môi trường nước nuôi trồng thủy sản, các vi sinh vật, vi khuẩn gây bệnh bám vào bề mặt vi nhựa, sự tích tụ của các chất có hại trên vi nhựa có thể gây ra áp lực làm tăng nguy cơ đột biến gen, khiến các gen trở thành gen kháng kháng sinh (ARGs). Ngoài ra, các vi nhựa có sự tác động sinh lý và sinh hóa với thực vật, động vật phù du ở các mức độ khác nhau. Không chỉ có vi khuẩn gây bệnh mà còn có men vi sinh trong môi trường nuôi để duy trì sự cân bằng. Tuy nhiên, nếu môi trường nuôi chứa hàm lượng vi nhựa cao, vi khuẩn gây bệnh sẽ dễ dàng phát triển hơn men vi sinh. Sự cạnh tranh để phát triển này làm xáo trộn cấu trúc của quần xã vi sinh vật trong nước hoặc trong cơ thể động vật thủy sản.

Hơn thế nữa, vi nhựa và gen kháng kháng sinh còn thúc đẩy sự xuất hiện của dịch bệnh. Vi nhựa đóng vai trò trong việc vận chuyển mầm bệnh cũng như gen kháng kháng sinh. Với sự gia tăng nồng độ vi nhựa và mức độ nuôi thâm canh trong nuôi trồng thủy sản, các gen kháng kháng sinh với độc lực cao làm cho việc sử dụng kháng sinh ban đầu mất hiệu quả, bệnh xảy ra thường xuyên. Để giải quyết vấn đề này, nông dân thường tăng cường sử dụng kháng sinh, dẫn đến việc phát triển thêm các chủng và gen kháng kháng sinh mới, từ đó rơi vào vòng luẩn quẩn lạm dụng thuốc. Bên cạnh đó, dựa trên sự tập trung và tính di động của vi nhựa, các loài tảo có hại như Protothecium marinum dễ bám vào vi nhựa hơn hơn các loài tảo khác. Chúng sẽ dễ dàng phát triển và tạo thành thủy triều đỏ, tiêu hao nhiều oxy, thải ra chất độc, gây nguy hiểm cho sinh vật biển và ô nhiễm môi trường biển (Keswani et al.,2016). 

Ảnh hưởng từ vi nhựa, gen kháng kháng sinh và các tác động tổng hợp của chúng đối với nuôi trồng thủy sản không chỉ về mặt sinh lý sinh hóa mà còn tác động về mặt di truyền. Ổn định trong tự nhiên và khó phân hủy, vi nhựa có xu hướng tích tụ, lắng đọng trong các sinh vật và một số thậm chí ở lại trong các tế bào. Những chất này có thể gây ra rối loạn chuyển hóa ở cấp độ phân tử và gây ra biến đổi di truyền.

Kiểm soát việc sử dụng thuốc kháng sinh và các sản phẩm nhựa một cách khoa học và lành mạnh đồng thời tăng cường nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ xử lý hiện đại đối với vi nhựa (MPs) và gen kháng kháng sinh (ARGs ) là việc làm cần thiết để  hướng tới bảo vệ môi trường trong nuôi trồng thủy sản và chất lượng an toàn của các sản phẩm thủy hải sản.

Interactions of microplastics and antibiotic resistance genes and their effects on the aquaculture environments by Han Dong, Yuliang Chen, Jun Wang, Yue Zhang, Pan Zhang, Xiang Li, Jixing Zou, Aiguo Zhou.

Đăng ngày 25/12/2020
Uyên Đào

Tác động của NH3, NO2, CO2 đến môi trường ao tôm

Việc duy trì chất lượng môi trường ao tôm là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của vụ nuôi. Trong đó, NH3, NO2 và CO2 đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái ao, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất của tôm. Việc hiểu về chúng có thể giúp bà con nâng cao hiệu quả trong công tác kiểm soát, quản lý từ đó cải thiện được năng suất ao nuôi.

Ao nuôi
• 11:09 19/06/2024

Giải thích hiện tượng tôm thường trốn dưới đáy khi trời mưa

Trời mưa mang lại nhiều lợi ích cho môi trường và đời sống con người, nhưng với người nuôi tôm, mưa lại là một hiện tượng thiên nhiên đầy thách thức. Một trong những hành vi thường thấy là tôm thường trốn dưới đáy ao khi trời mưa.

Tôm thẻ chân trắng
• 09:56 17/06/2024

Bộ sách về ngành thủy sản, thú y, chăn nuôi Việt Nam

Chiều ngày 7/6, Bộ NN&PTNT tổ chức giới thiệu ba cuốn sách đặc san về các lĩnh vực quan trọng của ngành nông nghiệp. Đó là cuốn đặc sản Toàn cảnh ngành Chăn nuôi Việt Nam; Toàn cảnh ngành Thú y Việt Nam; Toàn cảnh ngành Thủy sản Việt Nam.

Sách
• 10:36 13/06/2024

Tăng cường hiệu quả ao nuôi với vôi và Zeolite

Vôi và Zeolite là hai loại hóa chất phổ biến thường được sử dụng trong nuôi trồng thủy sản, nhờ tác dụng hiệu quả của Zeolite trong việc hấp thụ các kim loại, khí độc trong ao và sự cải thiện độ pH, độ kiềm ao nuôi của vôi. Liệu việc sử dụng kết hợp vôi và zeolite có mang đến lợi ích đáng kể hơn?

Zeolite
• 10:41 12/06/2024

Phụ gia thức ăn ảnh hưởng đến hệ miễn dịch cá heo sọc

Colossoma macropomum – Wikipedia tiếng ViệtPhụ gia thức ăn dinh dưỡng làm giảm tác động bất lợi của stress vận chuyển trong hệ thống miễn dịch của cá heo sọc (Colossoma macropomum)

Cá heo sọc
• 21:50 19/06/2024

Tăng cường công tác gỡ “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu

Ngày 17/6, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang chủ trì Hội nghị trực tuyến của Ban chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU). Hội nghị được kết nối trực tuyến với 28 địa phương ven biển trên cả nước.

Họp
• 21:50 19/06/2024

Tác động của NH3, NO2, CO2 đến môi trường ao tôm

Việc duy trì chất lượng môi trường ao tôm là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của vụ nuôi. Trong đó, NH3, NO2 và CO2 đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái ao, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất của tôm. Việc hiểu về chúng có thể giúp bà con nâng cao hiệu quả trong công tác kiểm soát, quản lý từ đó cải thiện được năng suất ao nuôi.

Ao nuôi
• 21:50 19/06/2024

Tìm hiểu đặc điểm sinh sản của cá tráp vây vàng

Cá tráp vây vàng được biết đến nhiều nhất tại tỉnh Thừa Thiên Huế của nước ta. Loại cá này có giá trị về mặt kinh tế cao. Do đó, việc tìm hiểu về đặc điểm sinh sản của cá tráp phục vụ việc nghiên cứu và đưa ra các biện pháp bảo vệ nhằm hướng đến kế hoạch nuôi trồng và khai thác bền vững.

Cá tráp vây vàng
• 21:50 19/06/2024

Xử lý tôm bị mềm vỏ sau mưa nhiều

Nuôi tôm là một nghề đầy tiềm năng và mang lại thu nhập ổn định cho nhiều nông dân ở các vùng ven biển Việt Nam. Tuy nhiên, nghề nuôi tôm cũng gặp phải không ít khó khăn, trong đó có tình trạng tôm bị mềm vỏ sau khi trời mưa. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị thương phẩm của tôm mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người nuôi. Hiểu rõ nguyên nhân và tìm ra các biện pháp khắc phục là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả nuôi tôm.

Tôm thẻ chân trắng
• 21:50 19/06/2024
Some text some message..