Biến bất lợi thành lợi thế với mô hình lúa chét - nuôi cá

Nông dân xã Hà Lĩnh (Hà Trung, Thanh Hóa) biến bất lợi ruộng trũng, vụ mùa trồng lúa bấp bênh sang mô hình lúa chét - kết hợp nuôi cá, cho hiệu quả rất cao.

Cá trắm cỏ
Cá trắm cỏ. Ảnh: cdn.webshopapp.com

Trước đây khi còn lúng túng cách nghĩ, cách làm để tăng thu nhập, ngoài việc gắn bó với cây lúa, một bộ phận nông dân chuyên nghề đánh bắt cá theo kiểu tự phát đã tự bỏ vốn chung nhau sản xuất, ăn chia với nhau trên vùng đất mỗi năm chỉ canh tác một vụ lúa xuân, vụ mùa thường thất bát do úng lụt.

Hơn 7 năm nay, mô hình nuôi cá thời vụ trên đất một vụ lúa chiêm ở xã Hà Lĩnh (huyện Hà Trung, Thanh Hóa) đã tạo ra bước đột phá tích cực, mỗi năm thu lợi hàng tỷ đồng, gấp 2 - 3 lần trồng 2 vụ lúa.

Mô hình liên kết lúa chét - cáMô hình chuỗi liên kết sản xuất 1 vụ lúa chét – cá truyền thống theo tiêu chuẩn VietGAP cho thu nhập cao tại xã Hà Lĩnh, huyện Hà Trung (Thanh Hóa). Ảnh: nongnghiep.vn

Hà Lĩnh cũng là xã có diện tích trồng lúa kết hợp nuôi cá nhiều nhất huyện Hà Trung với khoảng 350ha trên đất một vụ lúa chiêm. Câu nói “Khoai Thanh Xá, cá Tiên Hòa” của người bản địa còn truyền lại tới bây giờ với hàm ý nhắc nhở người dân nơi đây cần phải khôi phục lại nghề nuôi cá truyền thống đã có từ lâu đời.

Địa hình tự nhiên ở xã Hà Lĩnh nhiều đồi núi, đồng ruộng thấp trũng lòng chảo bất lợi cho phát triển nông nghiệp, nguồn nước sản xuất lệ thuộc vào thiên nhiên... 

Tự nguyện lăn lộn trên vùng đất khó này, các tổ nuôi cá tự phát được đưa vào quản lý, tổ chức lại theo chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. “Nút thắt” quan trọng được tháo gỡ chính là tận dụng triệt để nguồn nước tự nhiên về mùa mưa, kết hợp khai thác nguồn nước cần thiết dự trữ từ các hồ đập của xã, các hộ sản xuất đã “vận hành” mô hình một vụ lúa chiêm ăn chắc và một vụ lúa chét kết hợp nuôi cá khá bài bản, đồng bộ và hiệu quả.

Thu hoạch cáNông dân thu hoạch cá trong mô hình chuỗi liên kết sản xuất lúa chét – cá truyền thống theo tiêu chuẩn VietGAP. Ảnh: nongnghiep.vn

Để thực hiện nuôi cá trên ruộng lúa chét tái sinh từ vụ xuân, các hộ tham gia mô hình đã tu sửa bờ vùng bờ thửa, khoanh vùng, treo biển cấm chăn thả gia súc gia cầm, thủy cầm và đánh bắt thủy sản tự do. Sau khi thu hoạch lúa vụ xuân, người tham gia mô hình bắt tay ngay vào sản xuất vụ lúa chét (lúa tái sinh).

Trên diện tích lúa xuân mới thu hoạch, toàn bộ khóm rạ được để lại (dọn cỏ, vứt bỏ khóm rạ hư hỏng) và tiếp tục chăm sóc, làm cỏ, bón phân, phòng, trừ dịch hại (nếu có)… Từng khóm rạ tiếp tục sinh trưởng phát triển thành khóm lúa xanh tốt, trỗ bông. Lúa chét khi chín sẽ không thu hoạch mà để lại làm thức ăn cho cá. Sản xuất lúa chét để tận dụng làm nguồn thức ăn cho cá tuy năng suất chỉ đạt từ 70 - 100kg/sào (500m2), chỉ bằng khoảng 25% sản lượng so với vụ lúa xuân, nhưng ưu điểm dễ thấy là chi phí thấp (không phải làm đất, gieo cấy, ít công sản xuất, dễ chăm bón, khí hậu thời tiết thuận hơn vụ xuân, lượng phân bón ít...).

Cá được thu hoạch trong mô hình liên kếtCá trong mô hình thường được thu hoạch vào dịp cuối năm, cận Tết Nguyên đán nên rất được giá do nhu cầu lớn. Ảnh: nongnghep.vn

Ngoài thức ăn chủ yếu cho cá là lúa chét kết hợp với thức ăn sẵn có trong tự nhiên khá phong phú, tuy vậy cần cho cá ăn bổ sung thêm các loại rau, lá, cây, cỏ,… sạch do người nuôi tự trồng được, không dùng thức ăn chăn nuôi chế biến sẵn, cũng không sử dụng thuốc hóa chất khi cá không xảy ra dịch bệnh.

Để phòng chống mưa lũ gây ngập tràn và tránh thiệt hại về mùa bão lụt, bờ bao được tu bổ, gia cố nâng cấp vững chắc. Vật liệu bảo vệ bờ bao được sử dụng cọc bê tông, tre, luồng, lưới thép B40, lưới cước... đảm bảo sản xuất an toàn. Khi xảy ra lũ lớn, chính quyền, thôn, HTX dịch vụ nông nghiệp sẽ phối hợp chỉ đạo, điều hành lực lượng ứng cứu, kịp thời khắc phục khai thông dòng chảy rút nhanh nước đệm nội đồng, tránh được tổn hại.

Khi cá cho thu hoạch, những nam giới vạm vỡ khỏe mạnh dùng lưới kéo, vật chuyên dụng để đánh bắt, và cũng chính họ là người đã liên kết cùng với các hộ đầu tư "từ A đến Z" (chi phí, chăm sóc, bảo vệ, thu hoạch, tiêu thụ sản phẩm...).

Thu hoạch cá thu hút nhiều người dânMỗi vụ thu hoạch cá thực sự là một ngày hội, thu hút nhiều địa phương tới xã Hà Lĩnh tham quan. Ảnh: nongnghiep.vn

Năm nào cũng vậy, các loại cá trắm đen, trắm cỏ lớn nhanh hơn, cân nặng lên tới 7 - 10kg/con và thường chiếm tỷ lệ cao, cá nhỏ số lượng không đáng kể. Tổ sản xuất tiêu biểu phải nói tới tổ Tiên Hòa 2 với 12 lao động, do ông Hoàng Văn Cương làm tổ trưởng; tổ Tiên Hòa 3 có 8 lao động, do ông Hoàng Đức Tuất làm tổ trưởng... và các tổ khác, mỗi vụ thu nhập từ 50 - 60 triệu đồng/ha (đã trừ chi phí). Cứ thế, mỗi năm một vụ thả nuôi các loại cá truyền thống khoảng 6 - 7 tháng, cho thu hoạch vào tháng 11 - 12 âm lịch, đúng thời điểm “cầu” lớn hơn “cung” khi Tết Nguyên đán cận kề, người tiêu dùng tăng nhiều so với ngày thường nên cá không đủ bán.

Khi thực hiện mô hình lúa - cá, người tham gia mô hình được tập huấn kỹ thuật, được cấp chứng chỉ nghề và chuyển giao khoa học kỹ thuật, khi bị ảnh hưởng mưa lũ lớn sẽ được hỗ trợ với mức độ thiệt hại theo chính sách hiện hành của nhà nước... Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi để khuyến khích bà con yên tâm đầu tư phát triển sản xuất, thêm nhiều việc làm và tăng thu nhập, ổn định và nâng cao đời sống.

Cá thu hoạch phát triển tốtNhờ tận dụng được nguồn thức ăn dồi dào của vụ lúa chét, cá phát triển rất nhanh, chất lượng rất ngon. Ảnh: nongnghiep.vn

Nhằm biến bất lợi thành lợi thế vùng đất này, ông Hoàng Đình Thắng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hà Lĩnh cho biết: Vụ mùa 2022, xã tiếp tục triển khai mô hình và mở rộng diện tích trong vụ đông xuân tới, dự kiến đạt từ 80 - 100ha (trong tổng số 350ha đất sản xuất lúa - cá luân phiên) đạt tiêu chuẩn VietGAP.

Ông chia sẻ thêm về giống lúa ST24 xã mới đưa vào sản xuất thử nghiệm vụ chiêm xuân đầu tiên: Giống lúa thuần chất lượng cao ST24 sản xuất trên diện tích 35/350ha (214 hộ) tham gia trong mô hình lúa - cá luân phiên tập trung. Áp dụng mô hình sản xuất lúa ST24 trên ruộng lúa - cá cho thấy nhiều thuận lợi, vừa đảm bảo sản xuất lúa theo hướng an toàn, hữu cơ, đạt tiêu chuẩn VietGAP, vừa là lợi thế để duy trì phát triển các loại cá truyền thống, vừa đảm bảo môi trường.

Nông Nghiệp Việt Nam
Đăng ngày 24/10/2022
Lê Như Cương
Nuôi trồng

“Tuổi thọ” ao ảnh hưởng như thế nào đến cá tra?

Cá tra là loài cá đang được nuôi phổ biến ở Việt Nam. Tuy nhiên, từ khoảng năm 2018, ngành công nghiệp cá tra Việt Nam đã gặp phải khó khăn do sự cạnh tranh gay gắt từ các nước sản xuất cá tra khác như Ấn Độ và Bangladesh, cùng với những rào cản thương mại ngày càng tăng từ các thị trường nhập khẩu chính như Hoa Kỳ và Châu Âu.

Cho cá ăn
• 08:00 20/04/2024

Tránh stress cho tôm vào mùa nắng nóng

Với tình hình nắng nóng như hiện nay, các vật nuôi rất dễ bị sốc nhiệt, nhiễm bệnh. Đặc biệt ở nuôi tôm, khi thời tiết khắc nghiệt tôm dễ rơi vào trạng thái stress. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả chăn nuôi và sản lượng vụ mùa. Do đó, Tép Bạc xin gợi ý một số biện pháp hạn chế stress cho tôm.

Ao nuôi tôm
• 09:28 17/04/2024

Tình trạng kháng kháng sinh hiện nay trong nuôi trồng thủy sản

Trong ngành nuôi trồng thủy sản, việc sử dụng kháng sinh đã trở thành một vấn đề ngày càng phổ biến, đặc biệt là trong việc điều trị các bệnh ở tôm, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh đã dẫn đến một tình trạng lo ngại mới, đó là tình trạng kháng kháng sinh, khiến cho các bệnh do vi khuẩn trở nên khó điều trị hơn và tăng nguy cơ cho sức khỏe của tôm.

Tôm thẻ chân trắng
• 10:13 16/04/2024

Kháng sinh đồ là gì? Phương pháp kháng sinh đồ hiệu quả cho tôm

Hiện nay, vấn đề lạm dụng kháng sinh đã gây ra tình trạng tăng cường kháng kháng sinh ở tôm, khiến cho hiệu quả của kháng sinh ngày càng giảm khi chúng không còn hiệu lực đối với vi khuẩn. Điều này đặt ra câu hỏi về biện pháp nào có thể giảm thiểu hiện tượng kháng kháng sinh này.

Đĩa khuẩn
• 08:00 14/04/2024

Xem giá đầy đủ - Nhanh chóng - Miễn phí tại Farmext App

Farmext App là ứng dụng quản lý trại nuôi tôm cá toàn diện, giúp người nuôi dễ dàng theo dõi và tối ưu hóa hoạt động nuôi trồng của mình. Một trong những tính năng nổi bật của Farmext App là cung cấp giá cả đầy đủ, nhanh chóng và miễn phí cho các sản phẩm liên quan đến nuôi trồng thủy sản.

Tôm sú
• 05:57 23/04/2024

Nuôi tôm giảm phát thải từ nguồn gốc

Nuôi tôm-rừng và tôm-lúa có nhiều ưu điểm nhưng vẫn sinh ra khí CH4 tác động xấu tới môi trường và con tôm. Nên giảm phát thải từ nguồn gốc sinh ra là vấn đề trong nuôi tôm, qua chia sẻ của Tiến sỹ Lê Quang Huy là Phó tổng Bộ phận Tôm giống – Nuôi tôm – Công nghệ sinh học của Tập đoàn.

Nuôi tôm-lúa
• 05:57 23/04/2024

Liệu công nghệ có thật sự cần thiết trong thủy sản

Công nghệ đóng vai trò rất quan trọng trong nuôi tôm hiện nay, đặc biệt là đối với các mô hình nuôi thâm canh và siêu thâm canh. Nếu áp dụng công nghệ tiên tiến mang lại nhiều lợi ích thiết thực, giúp tăng năng suất, mang lại hiệu quả kinh tế cho người nuôi tôm.

Ao nuôi công nghê
• 05:57 23/04/2024

Lab lab trong ao tôm và cách phòng trị hiệu quả

Lab lab tập hợp thủy sinh bao gồm tảo, vi sinh vật và nguyên sinh động vật phát triển trong ao tôm. Tập hợp này được gọi bằng một thuật ngữ (có xuất xứ từ Philippines) là lab lab.

Nước ao tôm
• 05:57 23/04/2024

Nhiệt độ và các yếu tố khác ảnh hưởng đến màu sắc tôm như thế nào?

Có thể bà con đã từng tự hỏi vì sao tôm lại có nhiều màu sắc khác nhau như vậy? Liệu màu sắc có thực sự ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng của chúng không? Điều gì tác động từ môi trường bên ngoài có thể ảnh hưởng đến chất lượng, màu sắc của tôm và làm thế nào chúng ta có thể nhận biết được?

Tôm thẻ
• 05:57 23/04/2024