Cá ngạnh đầu mùa

Trời bước vào hè, hết nắng trưa oi bức, chiều những trận mưa dông lại trút nước xối xả xuống thượng nguồn sông Thu Bồn (Quảng Nam). Mùa này, cư dân sống quanh khu vực hạ lưu lại rủ nhau đi câu cá ngạnh.

cá ngạnh
Cá ngạnh được làm sạch với buồng trứng còn vàng hườm

Mưa, những con cá ngạnh ức nước nơi thượng nguồn cứ thế theo dòng chảy từ những khe suối bơi dạt về vùng hạ lưu. Sống tù túng trong khe, trong suối nơi đầu nguồn lâu ngày, nay có dịp về sông thỏa sức đi đây đi đó kiếm ăn nên chúng rất háu mồi.

Một đến hai phút thả mồi là chiếc phao cần câu đã giật mạnh, nhanh tay rút cần câu lên là có ngay con cá ngạnh to bằng ngón tay cái. Chỉ vài giờ bên bờ sông, các cần thủ có thể kiếm cả vài ký cá ngạnh, con nào con nấy bụng căng đầy trứng.

Cá ngạnh là một loài cá thuộc họ cá lăng, có thân và đầu dẹp, da trơn, hai đôi râu và ba ngạnh trên đầu. Mùa hè là mùa cá ngạnh tức trứng, chúng chui ra từ các hang hốc bơi tung tăng trong lòng sông để giao phối và bị cuốn xuôi theo dòng nước về nơi hạ lưu. Lúc này thịt cá béo, lòi cặp trứng vàng ươm dưới bụng.

Người ta chế biến cá ngạnh thành nhiều món ăn ngon mà lại rất đơn giản như um nghệ, ớt; kho rim lá gừng, lá nghệ; nấu lẩu, nấu cháo, nấu canh chua... Cá ngạnh câu được hay mua về ngâm vài giờ cho sạch sẽ. Vốn là loài cá trơn, muốn đánh hết mùi tanh và nhớt cũng cần có mẹo.

Thường các bà nội trợ hay dùng một ít lá sả, kèm thêm một ít muối sống để xoa nhẹ cho cá sạch hết nhớt. Công đoạn này phải làm vừa đều tay vừa nhẹ nhàng. Cá làm sạch sẽ nhưng tuyệt đối không để mất buồng trứng vì đây là phần ngon nhất cá ngạnh.

Món phổ biến là cá ngạnh um nghệ, ớt. Với món này, người thôn quê không mấy chuộng bột nghệ mà phải là nghệ củ vì có mùi thơm và màu vàng rực. Cá làm sạch để ráo nước, cho vào nồi ướp bằng muối hầm, bột ngọt, tiêu, ớt, nghệ độ mươi phút thì bắt lên chảo um, bí quyết ở chỗ là để lửa riu riu. Đợi nước đặc lại dần theo bong bóng lụp xụp, nhắc ra ăn với cơm nóng thì tuyệt không gì bằng!


Thanh mát với món canh chua cá ngạnh trong ngày hè nóng bức

Món cá ngạnh um nghệ, ớt đã hảo hạng rồi thì món cá ngạnh nấu canh chua cũng ngon không kém. Bắc chảo dầu nóng, phi hành cho thơm, đổ cá ngạnh đã thấm gia vị vào um, sau đó cho măng chua vào tiếp tục đun nhỏ lửa. Vài phút sau đổ nước đã nấu sôi, cho thêm chuối chát, khế và chờ nước sôi trở lại thì bắc xuống, nêm gia vị vừa ăn rồi bỏ rau thơm vào.

Nói đến các món ăn từ cá ngạnh mà không kể đến món nướng thì thật thiếu sót. Chọn những con nhiều thịt nhất, còn sống nhảy tưng tưng, làm sạch nhớt, để ráo. Dùng que tre xiên qua miệng cá, đốt lửa rơm rồi cho cá lên nướng đến khi cá chín vàng hai mặt. Thú ăn cá ngạnh nướng lúc còn bốc khói thơm lừng, kèm thêm ít loại rau thơm, đặc biệt thêm chén muối tiêu cay nồng để vừa ăn vừa hít hà mới cảm nhận hết mùi vị thơm ngon.

Người làng tôi kể mùa cá ngạnh xưa cá về nhiều vô kể. Tuy bây giờ không còn như trước, nhưng năm nào cũng vậy, cứ đến đầu mùa hè, người dân quê tôi vẫn không quên được thú vui đi câu và thưởng thức các món ngon cá ngạnh - một sản vật của con sông Thu Bồn quê nhà.

TTO
Đăng ngày 18/05/2013
THANH LY
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Hơn nửa thập kỷ giữ lửa tại làng Vũ Đại với món cá kho trứ danh

Cá kho làng Vũ Đại không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa ẩm thực đặc sắc của vùng đất Hà Nam. Với quy trình chế biến kỳ công kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ, món ăn này đã khẳng định vị thế đặc sản cao cấp trong các dịp lễ Tết.

Cá kho
• 12:13 30/01/2026

Vì sao người Việt chuộng tôm khô ngày Tết?

Khi những cơn gió chướng bắt đầu thổi về trên những cánh đồng miền Tây, mang theo cái se lạnh dịu nhẹ của những ngày cuối năm, cũng là lúc các làng nghề ven biển bước vào mùa rộn ràng nhất.

Tôm khô
• 10:33 26/01/2026

Đặc sản khô lên ngôi những ngày cận tết

Không khí Tết đang len lỏi vào từng nếp nhà, cũng là lúc các làng nghề biển truyền thống bước vào mùa vụ sôi động nhất trong năm. Từ cực Nam Tổ quốc đến dải đất miền Trung, những đặc sản trứ danh đang được người tiêu dùng săn đón để làm quà biếu và thưởng thức trong dịp sum vầy.

Phơi khô
• 12:03 21/01/2026

Đặc sản cá nâu miền Tây ngọt thịt khiến thực khách nhớ mãi

Được thiên nhiên ưu đãi cho vùng sông nước Cà Mau, cá nâu nổi tiếng với thịt ngọt, ít xương và khả năng chế biến đa dạng. Từ món kho trái giác đậm đà đến canh chua thanh mát, loài cá này đã trở thành một phần không thể thiếu trong bữa cơm của người dân miền Tây và là món quà quê được nhiều du khách săn đón.

Cá nâu
• 12:09 15/01/2026

Ngành thủy sản Gia Lai duy trì ổn định sản xuất, tăng cường giải pháp chống khai thác IUU

Trong tháng 01, hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Gia Lai chịu tác động lớn của gió mùa Đông Bắc, thường xuyên xuất hiện gió mạnh và biển động, gây không ít khó khăn cho ngư dân.

Tàu cá
• 19:01 02/02/2026

Hơn nửa thập kỷ giữ lửa tại làng Vũ Đại với món cá kho trứ danh

Cá kho làng Vũ Đại không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa ẩm thực đặc sắc của vùng đất Hà Nam. Với quy trình chế biến kỳ công kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ, món ăn này đã khẳng định vị thế đặc sản cao cấp trong các dịp lễ Tết.

Cá kho
• 19:01 02/02/2026

Nuôi tôm ao đất truyền thống hay ao nổi lót bạt mật độ cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và dịch bệnh trên tôm ngày càng khó lường, người nuôi tôm Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ quan trọng về việc lựa chọn mô hình canh tác.

Tôm thẻ
• 19:01 02/02/2026

Giải pháp giảm ô nhiễm từ ao nuôi cá tra thâm canh

Nuôi cá tra thâm canh đang mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, đi kèm với hiệu quả kinh tế là nguy cơ ô nhiễm môi trường nước ao nuôi, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cá và môi trường xung quanh.

Cho cá ăn
• 19:01 02/02/2026

Ba việc người nuôi cần làm để cứu đàn cá rô phi khỏi bệnh TiLV

Virus TiLV là nỗi ám ảnh lớn nhất của nghề nuôi cá rô phi với tỷ lệ tử vong lên tới 90%. Do chưa có thuốc đặc trị, sự sống còn của đàn cá phụ thuộc hoàn toàn vào chiến lược phòng thủ chủ động. Dưới đây là ba hành động cấp bách và những nguyên tắc bất di bất dịch để bảo vệ đàn cá trước loại virus nguy hiểm này.

Cá rô phi
• 19:01 02/02/2026
Some text some message..