Biểu hiện 1: Râu tôm đứt, gãy – Dấu hiệu của nhiễm khuẩn hệ thống
Hiện tượng râu tôm bị đứt, gãy là dấu hiệu rõ ràng của việc tôm bị nhiễm khuẩn hệ thống, chủ yếu do các chủng Vibrio. Tình trạng này làm tôm suy yếu, giảm ăn và có thể chết rải rác, bắt nguồn từ môi trường ao nuôi bị ô nhiễm với đáy ao bẩn và mật độ vi khuẩn có hại cao.
Để phòng ngừa, nền tảng là phải duy trì vệ sinh ao bằng cách xi-phông hút bùn định kỳ và sử dụng men vi sinh như Bacillus subtilis để cạnh tranh, ức chế sự phát triển của vi khuẩn có hại.
Râu tôm đứt gãy có thể là dấu hiệu của khuẩn Vibrio parahaemolyticus. Ảnh: Pacific LAB
Biểu hiện 2: Râu tôm bị mòn hoặc cụt dần – Cảnh báo hoại tử phụ bộ và suy thoái môi trường
Hiện tượng râu tôm bị mòn, cụt dần và có đầu màu đen là triệu chứng điển hình của bệnh hoại tử phụ bộ. Nguyên nhân là do vi khuẩn Vibrio tiết ra enzyme chitinase, phân hủy lớp vỏ chitin của râu. Tình trạng này cảnh báo môi trường ao nuôi đang suy thoái nghiêm trọng, đặc biệt khi đáy ao bẩn, oxy thấp và độ mặn dưới 10‰, tạo điều kiện cho Vibrio phát triển mạnh.
Để xử lý, cần tập trung vào việc cải tạo hệ sinh thái ao nuôi. Trước hết, thay 20-30% nước để giảm mật độ vi khuẩn. Sau đó, ưu tiên sử dụng các biện pháp sinh học như dùng chế phẩm EM2 để tái lập hệ vi sinh có lợi, hoặc trộn EM tỏi vào thức ăn để tăng cường kháng sinh tự nhiên cho tôm.
Râu tôm mòn, cụt và đen phần đầu râu. Ảnh: BINOFAR VIỆT NAM
Biểu hiện 3: Râu tôm sưng phồng – Tín hiệu của ô nhiễm nền đáy nghiêm trọng
Hiện tượng râu tôm sưng phồng là một chỉ dấu cực kỳ nguy hiểm, cho thấy nền đáy ao đã ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng. Sự tích tụ bùn và thức ăn thừa tạo ra khí độc (NH₃, H₂S), gây tổn thương mô mềm và stress thẩm thấu, dẫn đến sưng phồng. Nguyên nhân trực tiếp là do quản lý thức ăn kém, không xi-phông đáy ao và hệ thống sục khí không đủ công suất.
Để xử lý, cần can thiệp khẩn cấp bằng cách tăng cường tối đa hệ thống sục khí và thay một phần nước. Sau đó, sử dụng các chất diệt khuẩn như BKC hoặc Iodine để xử lý mầm bệnh. Bước cuối cùng và bắt buộc là phải bổ sung vi sinh liều cao để phục hồi môi trường ao nuôi sau khi diệt khuẩn.
Tăng cường oxi cho ao nuôi tôm. Ảnh: bio-chem.net
Nguyên tắc quản lý tích hợp và khuyến nghị xử lý chuyên sâu
Các biểu hiện bất thường trên râu tôm là chỉ dấu sớm của sự suy yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng và giá trị thương phẩm. Do đó, việc kiểm tra mẫu tôm hàng ngày là một thao tác kỹ thuật bắt buộc. Nguyên tắc cốt lõi là luôn ưu tiên các biện pháp phòng ngừa chủ động và xử lý bằng phương pháp sinh học để duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái ao nuôi.
Trong trường hợp các biểu hiện bệnh lý diễn ra trên diện rộng và không có dấu hiệu thuyên giảm, cần có sự can thiệp chuyên sâu. Việc tham vấn các chuyên gia thủy sản và gửi mẫu nước, mẫu tôm đi xét nghiệm để xác định chính xác chủng vi khuẩn gây bệnh cùng mật độ của chúng là giải pháp tối ưu, giúp đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả và bảo vệ toàn bộ vụ nuôi.
Nắm bắt sớm tín hiệu để phòng tránh từ xa
Râu tôm không chỉ là một bộ phận cơ thể đơn thuần, mà là tín hiệu trực tiếp của cả hệ sinh thái ao nuôi. Mọi biểu hiện bất thường, từ đứt gãy, mòn cụt đến sưng phồng, đều là những tín hiệu cảnh báo sớm mà con tôm gửi đến người nuôi về những vấn đề tiềm ẩn bên dưới mặt nước – từ sự tấn công của vi khuẩn đến sự suy thoái của môi trường. Chính sự quan sát tinh tế, kết hợp với các biện pháp can thiệp kỹ thuật kịp thời, mới là yếu tố quyết định, biến những rủi ro tiềm ẩn thành lợi nhuận bền vững và khẳng định đẳng cấp của một người làm chủ cuộc chơi.
