Chính phủ đề xuất gỡ vướng thuế VAT cho nông, thủy sản xuất khẩu

Bất cập từ chính sách thuế hiện hành

Ngày 8/12, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trình Quốc hội dự thảo luật mới. Theo tờ trình của Chính phủ, chính sách thuế VAT hiện hành đang tạo ra nhiều vướng mắc cho các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu nông, thủy sản.

Cụ thể, các doanh nghiệp đang phải nộp thuế VAT 5% ở khâu thương mại khi thu mua nông, thủy sản làm nguyên liệu đầu vào. Đối với hàng hóa xuất khẩu, số thuế này sau đó sẽ được hoàn lại. Quy trình "thu trước, hoàn sau" này gây lãng phí thời gian, làm đọng vốn của doanh nghiệp và tạo áp lực lớn về dòng tiền, bởi các tổ chức tín dụng thường không cho vay đối với phần vốn bị chiếm dụng bởi thuế.

Theo ước tính, chỉ trong 6 tháng cuối năm, các doanh nghiệp ngành cà phê phải nộp khoảng 5.000 tỷ đồng tiền thuế VAT này, ngành lương thực là 2.016 tỷ đồng, và ngành hồ tiêu, gia vị là 2.162 tỷ đồng.

Bất cập còn thể hiện ở mặt hàng thức ăn chăn nuôi, vốn thuộc nhóm không chịu thuế. Điều này khiến các nhà sản xuất trong nước không được khấu trừ thuế VAT đầu vào, làm tăng giá thành sản phẩm và giảm sức cạnh tranh so với hàng nhập khẩu.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình dự thảo luật sáng 8/12. Ảnh: Đại biểu Nhân dân

Đề xuất mới và những lợi ích kỳ vọng

Để tháo gỡ những khó khăn trên, Chính phủ đề xuất bổ sung các mặt hàng nông, thủy sản sơ chế (hoặc chưa qua chế biến) vào diện không phải kê khai, tính nộp thuế VAT. Theo đó, các doanh nghiệp, hợp tác xã khi mua các sản phẩm này làm nguyên liệu đầu vào sẽ không phải nộp 5% thuế VAT, nhưng vẫn được khấu trừ hoặc hoàn thuế VAT đầu vào cho các chi phí khác.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, thay đổi này sẽ không làm ảnh hưởng đến số thu ngân sách nhà nước. Ngược lại, nó sẽ giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính, giải phóng dòng vốn cho doanh nghiệp, hỗ trợ xuất khẩu và tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng hơn giữa hàng sản xuất trong nước và hàng nhập khẩu.

Quan điểm từ cơ quan thẩm tra

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội bày tỏ sự thận trọng. Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi cho rằng, việc đánh thuế VAT ở khâu thương mại đã được áp dụng từ lâu và phù hợp với thông lệ quốc tế. Ông cũng chỉ ra rằng, tình trạng gian lận hoàn thuế VAT trong xuất khẩu nông sản đã phát sinh từ khi doanh nghiệp được tự tạo hóa đơn.

Để giải quyết vấn đề dòng tiền cho doanh nghiệp, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan đẩy nhanh tiến độ hoàn thuế VAT đúng hạn và tháo gỡ các vướng mắc trong quy trình này, thay vì thay đổi bản chất của luật.

Dự kiến, Quốc hội sẽ thảo luận và biểu quyết thông qua dự thảo luật trong các phiên họp tới.