Độc tính của melamine và axit cyanuric trong thức ăn tôm thẻ

Một nghiên cứu mới đây vừa cho thấy tác hại của thức ăn chứa melamine và axit cyanuric tới sức khỏe và năng suất của tôm nuôi.

Độc tính của melamine và axit cyanuric trong thức ăn tôm thẻ
Thức ăn chứa melamine và axit cyanuric ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tôm.


Melamine. Ảnh: internet

Melamine là một chất bột màu trắng, khối lượng riêng là 1,57; có công thức là C3H6N6, hàm lượng N chiếm 66% trong phân tử; gấp 1,5 lần lượng nitơ có trong urê. Do đó, việc thêm Melamine (MEL) vào thực phẩm làm tăng tổng hàm lượng nitơ vì vậy MEL còn được gọi là protein giả. Vì lý do này, MEL thường được pha trộn vào trong các thành phần nguyên liệu thức ăn giàu protein như bột cá, gluten, bột đậu nành, bột mực và bột tôm… 

Những nghiên cứu trước đây đã cho thấy tác hại bất lợi của MEL và CYA đã được báo cáo ở các loài cá khác nhau; bao gồm chậm phát triển, bất thường về hành vi, suy giảm miễn dịch, nhiễm độc gan và thận… Ở cá và động vật bậc cao, tác dụng độc hại của MEL và CYA đơn lẻ hoặc kết hợp có liên quan trực tiếp đến bệnh lý và chức năng thận (Dorne et al. 2013 ). Giảm tăng trưởng và sử dụng thức ăn kém có liên quan trực tiếp đến rối loạn chức năng gan tụy. Ở châu Âu, mức MEL tối đa được phép trong thức ăn được quy định nghiêm ngặt là 2,5 mg/kg.

Ngành nuôi tôm đang có xu hướng ngày càng tăng nhanh trên toàn thế giới. Để sản xuất tôm chất lượng cao, thức ăn được sử dụng trong nuôi tôm là một yếu tố quan trọng. Trong những năm gần đây, phát triển thức ăn cho tôm đã tập trung sử dụng các nguồn protein có độ đạm cao. Thức ăn cho tôm cần phải có hàm lượng protein cao để kích thích tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn, vì vậy MEL và các dẫn xuất của nó được pha trộn trái phép vào thức ăn (Karbiwnyk et al. 2010). Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ ( 2007) báo cáo việc pha trộn bất hợp pháp thức ăn chăn nuôi với melamine (MEL) và các dẫn xuất của nó bao gồm axit cyanuric (CYA) ở nhiều quốc gia.

Độc tính của protein giả trong thức ăn tôm thẻ

Nghiên cứu này đã điều tra các tác động của việc bổ sung melamine và axit cyanuric, đơn lẻ hoặc kết hợp, trong thức ăn cho tôm thẻ chân trắng Thái Bình Dương. Để đánh giá các tác động lên sự tăng trưởng, sử dụng chất dinh dưỡng, stress oxy hóa, đáp ứng miễn dịch và thay đổi mô bệnh học của tôm nuôi.

Tôm thẻ chân trắng Thái Bình Dương (L. vannamei ) được nuôi trong nước lợ 15‰ và được cho ăn bốn lần mỗi ngày trong 3 tuần. Khi bắt đầu thí nghiệm cho ăn, 18 con tôm có trọng lượng cơ thể trung bình 2,37 ± 0,02g được thả ngẫu nhiên vào 35 bể composite (200 L). Được cho ăn với thức ăn bổ sung melamine và axit cyanuric, đơn lẻ hoặc kết hợp và so sánh với nhóm thức ăn không có những chất này để đôi chứng.

Kết quả:

Tỷ lệ sống của tôm được cho ăn chế độ ăn không chứa 2 chất này cao hơn đáng kể so với tôm được cho ăn chế độ ăn chứa MEL. Ngoài ra, chế độ ăn bao gồm cả MEL và CYA (đơn lẻ hoặc kết hợp) không gây ra bất kỳ sự bất thường bên ngoài rõ ràng nào. Tuy nhiên, FCR cao hơn đáng kể ở tôm được cho ăn chế độ ăn kiêng (2,5 MEL + 2,5 CYA g/kg) và chế độ ăn 10g CYA/kg so với những con được cho ăn chế độ bình thường (Bảng 3). 

Trong nghiên cứu hiện tại, kết hợp MEL + CYA từ chế độ ăn  (2,5 + 2,5) đến (10 + 10 g/kg) có tác động tiêu cực đến tăng trưởng và tỷ lệ chuyển đổi thức ăn của tôm nuôi. Hơn nữa, kết quả trong nghiên cứu cho thấy tôm tiếp xúc với CYA trong chế độ ăn bị giảm sự tăng trưởng. Do đó, mức liều an toàn cho tôm thẻ chân trắng Thái Bình Dương không được vượt quá 0,5 g CYA/kg chế độ ăn.

Thay đổi nghiêm trọng trong tế bào gan tụy của tôm, gan tôm bị teo, ống gan bị thoái hóa, và thiếu các tế bào B-, F- và R- khi cho ăn kết hợp liều MEL + CYA từ 2,5 + 2,5-10 + 10 g/kg. Với việc tiếp nhận MEL hoặc CYA đơn lẻ, các ống gan bị thoái hóa và thu nhỏ đã được quan sát. Ngoài việc ảnh hưởng trực tiếp đến gan tụy MEL và CYA còn ảnh hưởng đến tôm thông qua stress oxy hóa, dẫn đến tổn thương tế bào và rối loạn chức năng của các cơ quan giải độc liên quan ở tôm, ảnh hưởng xấu đến sự tăng trưởng.

Hơn nữa, khi kết hợp MEL + CYA lên tới 7,5 + 7,5 g kg chế độ ăn hoặc MEL một mình đã làm giảm đáng kể các hoạt động enzyme tiêu hóa của tôm, sự hấp thụ và lưu trữ chất dinh dưỡng kém. 

Kết quả của nghiên cứu này chỉ ra rằng hiệu suất tăng trưởng và việc sử dụng thức ăn bị ảnh hưởng tiêu cực bởi phơi nhiễm MEL và CYA, với việc giảm trọng lượng trung bình, giảm tốc độ tăng trưởng và tăng tỷ lệ chuyển đổi thức ăn. Phơi nhiễm với các chất này cũng làm hỏng các tế bào của gan tụy, dẫn đến sự phát sinh của stress oxy hóa và giảm các phản ứng chống oxy hóa và miễn dịch của tôm, chứng tỏ rằng gan tụy nhạy cảm với MEL và CYA.

Do đó các nhà sản xuất thức ăn thủy sản, nhất là thức ăn tôm cần thận trọng với nguồn nguyên liệu không có nguồn gốc xuất xứ và không có chứng nhận rõ ràng.

Nutt Nuntapong, Wutiporn Phromkunthong và cộng sự 2019. International Aquatic Research. March 2019, Volume 11, Issue 1, pp 13–31


Đăng ngày 14/08/2019
VĂN THÁI (Lược dịch)

Acid hữu cơ: Có nên sử dụng cho tôm mỗi ngày?

Tình trạng gia tăng các hoạt động nuôi trồng thủy sản khiến dịch bệnh xảy ra thường xuyên, gây thiệt hại không nhỏ cho người nuôi. Do đó, việc bổ sung acid hữu cơ được xem là một trong những biện pháp hiệu quả để phòng ngừa dịch bệnh, thúc đẩy tăng trưởng, giảm tỷ lệ chuyển đổi thức ăn và có tiềm năng thay thế cho sử dụng kháng sinh.

Tôm thẻ
• 10:43 10/06/2024

Protein thủy phân nguồn dinh dưỡng cho tôm

Hiện nay, protein thủy phân (protein hydrolysate), hay đạm thủy phân từ phụ phẩm chế biến, giết mổ… được coi là nguyên liệu chức năng (functional ingredients) là một trong những sản phẩm chế biến sâu có hàm lượng kỹ thuật cao nhất trong số các sản phẩm được tạo ra để phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi, thủy sản.

Tôm thẻ
• 10:50 06/06/2024

Dùng trùn chỉ làm thức ăn cho tôm giống

Trùn chỉ là thức ăn quen thuộc trong ngành nuôi trồng thủy sản. Chúng rất dễ tìm hoặc nuôi để làm thức ăn cho tôm, cá, ếch,... Với dưỡng chất mà chúng mang đến sẽ là dinh dưỡng cần thiết cho tôm, đặc biệt đối với tôm giống.

Trùn chỉ
• 10:30 05/06/2024

Ấu trùng ruồi lính đen tươi hay khô có hiệu quả cho cá

Trong nuôi cá lóc, khâu cho ăn chiếm tỷ trọng lớn nhất (chiếm 50-60% ) của chi phí sản xuất. Mặt khác, người tiêu dùng lại thích sử dụng các sản phẩm nuôi trồng thủy sản hữu cơ thay vì nuôi động vật trên thức ăn thương mại.

Ruồi lính đen
• 11:11 04/06/2024

Bình Định ban hành kế hoạch chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản

UBND tỉnh Bình Định vừa ban hành Kế hoạch hoạch Thực hiện Nghị quyết số 52/NQ-CP ngày 22/4/2024 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động và Kế hoạch của Chính phủ triển khai Chỉ thị số 32- CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về công tác chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Bình Định.

Nuôi trồng thủy sản
• 18:58 21/06/2024

Enrofloxacin có hại hay lợi khi sử dụng trong nuôi tôm

Nuôi tôm là một ngành công nghiệp quan trọng đối với nhiều nông dân Việt Nam, góp phần không nhỏ vào nền kinh tế nông nghiệp của đất nước. Trong quá trình nuôi tôm, việc sử dụng kháng sinh để phòng và điều trị bệnh là điều không thể tránh khỏi.

Kháng sinh
• 18:58 21/06/2024

Tôm bị đen mang: Nguyên nhân và hướng xử lí

Bệnh đen mang là tên gọi chung cho hiện tượng mang của tôm nuôi chuyển từ màu trắng trong bình thường sang màu đen hoặc nâu đen do các tác nhân sinh hóa khác nhau. Tuy không còn xa lạ gì với bà con nuôi tôm nhưng nếu không phát hiện và điều trị kịp thời bệnh đen mang sẽ gây ra các loại bệnh nặng khác như: Bệnh đốm trắng, bệnh đầu vàng,…

Tôm đen mang
• 18:58 21/06/2024

Dùng muối tắm cho cá tầm mang lại lợi ích gì?

Việc tắm muối cho cá tầm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của cá, giúp chúng loại bỏ ký sinh trùng, giảm căng thẳng và tăng cường hệ miễn dịch. 

Cá tầm
• 18:58 21/06/2024

Rút ngắn thời gian nuôi để tôm về size lớn nhanh chóng

Trong ngành nuôi tôm, việc rút ngắn thời gian nuôi để tôm nhanh đạt kích cỡ lớn là một trong những mục tiêu quan trọng nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và hiệu quả kinh tế. Để đạt được điều này, người nuôi cần nắm vững các phương pháp nuôi hiệu quả, am hiểu về thời gian sinh trưởng và biết khi nào tôm đạt kích cỡ tối ưu để thu hoạch.

Tôm thẻ
• 18:58 21/06/2024
Some text some message..