Ngành cá tra lao đao vì mất niềm tin

 Người sản xuất và kinh doanh cá tra đang rất khốn khó - Ảnh: Phan Thanh Cường

Tăng nhưng sa sút

Ông Hà Hồng Ngọc, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh Cần Thơ, cho biết, ước 6 tháng đầu năm 2012, các tổ chức tín dụng trên địa bàn TP Cần Thơ cho vay nuôi và chế biến cá tra xuất khẩu 7.500 tỷ đồng, dư nợ cho vay là 7.300 tỷ. So với cùng kỳ năm 2011, doanh số cho vay tăng 10%, dư nợ cho vay tăng 24%, trong khi dư nợ cho vay chung chỉ tăng 4%.

Thế nhưng, các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu cá tra lại đang thiếu tiền mua cá tra nên giá cá lao dốc xuống 18.000 - 20.000 đồng/kg tùy loại, người nuôi lỗ 4.000 - 5.000 đồng/kg, chưa tính nhân công và lãi suất vốn đầu tư. Ông Nguyễn Ngọc Hải, Chủ nhiệm HTX Cá tra Thới An (Cần Thơ) cho biết thêm, giá cá giống cũng lao dốc theo. Hiện cá giống loại 2 phân, giá chỉ còn 80 - 100 đồng/con, giảm 30 - 50% mà khó bán, xã viên và nhiều hộ bên ngoài đành chọn giải pháp nuôi lên cá lứa mới bán, nhưng không phải ai cũng làm được do khó khăn về vốn mua thức ăn trong thời gian trên dưới 2 tháng. 

Ông Nguyễn Ngọc Út, đại diện Công ty TNHH Thủy sản Miền Nam (Khu công nghiệp Trà Nóc 2, Cần Thơ), cho biết, từ đầu năm đến nay, đơn vị đã chế biến xuất khẩu đạt trên 18.112.000 USD, tăng 15 - 20% so với cùng kỳ, tuy nhiên, chế biến xuất khẩu đều tụt giảm dần (tháng sau giảm hơn tháng trước) do thiếu vốn, hạn mức vay không còn. Hiện, đơn vị vẫn chịu lãi ngân hàng với lãi suất 16,5%. Nhìn chung sản xuất kinh doanh kém hiệu quả do chi phí vốn tăng, giá bán sản phẩm giảm.

TP Cần Thơ có 33 doanh nghiệp chế biến xuất khẩu cá tra, ước 6 tháng xuất được 70.305 tấn sản phẩm, kim ngạch trên 221,7 triệu USD. So với cùng kỳ, tăng 0,75% về lượng và 1,95% về giá trị. Theo ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, qua khảo sát cứ bán 100 tấn cá tra nguyên liệu, người nuôi lỗ 400 - 500 triệu đồng, phải bán đất đai nhà cửa và ao nuôi cũng không đủ để trả vốn và lãi vay cho ngân hàng.

Vực dậy niềm tin

Dư nợ cho vay tăng, các doanh nghiệp vẫn khó khăn về vốn, thoạt nghe có vẻ nghịch lý nhưng thật ra là hợp lý. Số vốn ngân hàng đưa ra tăng nhưng không thể bằng với số vốn khổng lồ trước đây, người nuôi cá bán chịu cho doanh nghiệp chế biến xuất khẩu từ 15 ngày đến 2 tháng, có khi 3-4 tháng. Nay người nuôi không bán chịu nữa vì niềm tin giữa hai bên đã đổ vỡ nghiêm trọng sau hàng loạt vụ nợ nần của doanh nghiệp. Bây giờ, doanh nghiệp phải có tiền mặt trả ngay thì người nuôi mới bán cá, dù giá bán thấp hơn. Phía doanh nghiệp không có tiền mua, vay thêm ngân hàng thì hạn mức không còn, lãi suất vẫn cao và cũng không dễ tiếp cận do các điều kiện vay chưa thay đổi.

Bà Nguyễn Mỹ Thuận, Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Cần Thơ, cho biết, khoảng 80% người nuôi và doanh nghiệp chế biến cá tra gặp khó khăn do vốn eo hẹp. Hiệp hội và các doanh nghiệp đã đề xuất lên Chính phủ và bộ ngành liên quan 3 giải pháp là khoanh nợ, gia hạn nợ, mở rộng cho vay nuôi và chế biến cá tra xuất khẩu. Tuy nhiên, việc xem xét điều chỉnh giảm lãi suất cho vay của các hợp đồng tín dụng cũ xuống theo mức lãi suất quy định mới chưa được các ngân hàng và tổ chức tín dụng thực hiện.

Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Nguyễn Thanh Sơn cho rằng, tình trạng mất niềm tin đã không còn dừng lại ở doanh nghiệp với người nuôi, mà ngân hàng cũng mất niềm tin với người nuôi và doanh nghiệp. Để vực dậy ngành sản xuất kinh doanh cá tra, cần giải quyết khó khăn về vốn, giá và thị trường xuất khẩu nhưng quan trọng nhất là vực dậy niềm tin. Ông Sơn nói: “Ngoài cơ chế chính sách, cả doanh nghiệp và ngân hàng cần phải tôn trọng chữ tín và cần phải có cả cái tâm”.

đồng, phải bán đất đai nhà cửa và ao nuôi cũn>> Theo ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ: Qua khảo sát, cứ bán 100 tấn cá tra nguyên liệu, người nuôi lỗ 400 - 500 triệu g không đủ để trả vốn và lãi vay cho ngân hàng.