Nuôi tôm càng đo nhiều chỉ số càng rối

Ao nuôi nhiều dữ liệu nhưng lại thiếu tính hệ thống

Với những người nuôi tôm công nghệ cao, họ thường theo dõi cùng lúc nhiều chỉ số như pH, DO, khí độc, độ kiềm, ORP và FCR. Tuy nhiên, thực tế lại có rất ít người hiểu rõ mối liên hệ giữa các thông số này. Họ chỉ quan tâm số đã đẹp chưa thay vì chỉ số này thay đổi thì các chỉ số khác sẽ phản ứng ra sao.

Các chỉ số môi trường chỉ là những con số vô hồn nếu chúng ta không biết cách liên kết chúng lại với nhau thành một hệ thống. Nếu chỉ tin vào máy đo mà lờ đi những biểu hiện như tôm ăn chậm, gan tụy nhạt màu, người nuôi sẽ rất dễ đưa ra quyết định sai lầm.

Đừng để sự hoảng loạn lấn át lý trí

Sai lầm phổ biến nhất hiện nay là việc người nuôi thường xử lý các chỉ số môi trường một cách rời rạc và cô lập. Thấy pH cao thì vội vàng hạ pH, thấy khí độc nhúc nhích là đánh vi sinh, hay thấy tảo dày là lập tức sử dụng hóa chất diệt tảo. Mỗi vấn đề là một biện pháp, mỗi ngày là một lần can thiệp.

Người nuôi cần hiểu rằng mọi yếu tố trong ao đều liên kết chặt chẽ với nhau thông qua các vòng tuần hoàn vi sinh và hóa học bên dưới mặt nước. Việc can thiệp vào một chỉ số đơn lẻ chắc chắn sẽ kéo theo hàng loạt thay đổi ở những yếu tố khác, đôi khi gây ra phản ứng dây chuyền cực kỳ nguy hiểm.

Nhiều ao không sụp vì chỉ số vượt ngưỡng an toàn, mà sụp vì bị can thiệp quá nhiều trong thời gian ngắn. Đó chính là lúc mà người nông dân đã quá sa đà vào những con số và vô tình tước đi khả năng tự phục hồi của ao nuôi.

Người nuôi cần hiểu rằng mọi yếu tố trong ao đều liên kết chặt chẽ với nhau

Vì sao đo nhiều chỉ số lại làm ao dễ loạn?

Nguyên nhân đầu tiên có thể bắt nguồn từ việc người nông dân vẫn chưa phân biệt được đâu là “chỉ số dẫn”. Trong ao tôm, không phải chỉ số nào cũng ngang hàng, có cái là gốc rễ nhưng có cái chỉ là hệ quả như NH3 hay NO2. Vì vậy, khi người nông dân mải miết xử lý phần ngọn mà bỏ qua gốc rễ sẽ khiến ao rơi vào vòng lẩn quẩn.

Nguyên nhân thứ hai bắt nguồn từ việc người nuôi đang dần đặt trọn niềm tin vào công nghệ. Không ít ao ghi nhận các chỉ số môi trường vẫn nằm trong ngưỡng cho phép, nhưng tôm lại có biểu hiện ăn yếu, gan tụy nhạt màu hoặc lột xác không đồng đều. Đây cũng chính là lúc mà rủi ro âm thầm bùng phát.

Nguyên nhân thứ ba đến từ tâm lý lo lắng dẫn đến việc đo đạc nhiều nhưng lại không có thứ tự ưu tiên. Không phải ngày nào cũng cần đo tất cả các chỉ số, và không phải chỉ số nào lệch nhẹ cũng cần xử lý ngay. Một hệ thống quản lý ao tôm yếu là hệ thống mà chỉ cần một biến động nhỏ cũng khiến người nuôi rơi vào trạng thái hoảng loạn.

Hãy học cách lắng nghe ao nuôi

Thay vì chỉ nhìn vào các con số khô khan, nuôi tôm ngày nay đòi hỏi cần phải có sự thấu hiểu sâu sắc về trạng thái của ao.  Người nuôi cần học cách quan sát những chuyển biến nhỏ nhất trong môi trường nước và hành vi của đàn tôm để nhận ra xu hướng biến động và phản ứng của môi trường theo thời gian thực.

Trong thực tế, người nuôi nên đặt trọng tâm vào nhóm chỉ số nòng cốt bao gồm DO, pH, tỷ lệ khí độc, tình trạng bùn đáy và sắc thái gan tụy tôm. Chỉ với những yếu tố này đã đủ để giúp người nuôi nắm bắt được hơn 80% rủi ro vận hành, còn các chỉ số khác chỉ đóng vai trò tham chiếu và hỗ trợ người nuôi trước khi đưa ra quyết định.

Nuôi tôm ngày nay đòi hỏi cần phải có sự thấu hiểu sâu sắc về trạng thái của ao

Dữ liệu chỉ phát huy giá trị khi người nuôi thật sự hiểu

Người nuôi tôm giỏi không phải là người sở hữu nhiều máy móc nhất, mà là người biết rõ nên ưu tiên những chỉ số nào và mối quan hệ giữa các chỉ số là gì. Việc cố gắng ép mọi con số về mức chuẩn như sách giáo khoa thường chỉ gây ra sự lãng phí tiền thuốc và khiến đàn tôm thêm căng thẳng.

Quan trọng hơn, đó là khả năng nhận biết khi nào nên tiến và khi nào nên lùi để ao tự cân bằng. Khi người nuôi học được cách đọc phản ứng của ao và con tôm thay vì chạy theo con số, các chỉ số đo đạc sẽ trở thành công cụ hỗ trợ hữu ích, thay vì là nguyên nhân khiến ao nuôi rơi vào trạng thái rối loạn.