Oải vì cá tra

Hiện doanh nghiệp mới tự nuôi được khoảng 50% sản lượng nguyên liệu - Ảnh: Việt Anh

Doanh nghiệp, người nuôi thua lỗ

Hiện giá cá tra nguyên liệu chỉ còn 22.000 - 23.000 đồng/kg, thấp hơn giá thành sản xuất. Với giá này, người nuôi chịu lỗ từ 1.000 - 1.500 đồng/kg. Người dân nuôi cá tra ở Vĩnh Long, Tiền Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ... rơi vào cảnh khốn đốn. Ông Nguyễn Khắc Phục, ở thị xã Hồng Ngự (Đồng Tháp), cho biết, hầm cá 500 tấn của ông đã gần tới ngày thu hoạch, nếu bán lúc này cầm chắc lỗ 1.500 đồng/kg. Hiện, ông Phục chữa cháy bằng cách… bỏ đói cá, giảm số lần cho ăn nhằm làm cá chậm lớn để kéo dài thời gian nuôi, hy vọng giá nhích lên trong những ngày tới. Đồng cảnh ngộ, ông Nguyễn Văn Dũng, quận Ô Môn (Cần Thơ) còn hơn 1.000 tấn cá tới lứa nhưng chưa bán do giá quá thấp. Cứ mỗi ngày neo lại phải tốn 170 triệu đồng tiền thức ăn. Ông tính bán xong đợt này, gom tiền trả nợ rồi nghỉ luôn không dám đầu tư nuôi lại vì nghề này quá rủi ro. Sở NN&PTNT các tỉnh thành ĐBSCL đều lo lắng, nếu tình hình này kéo dài sẽ có hàng loạt hộ nuôi cá phá sản và số ao hầm bỏ phế sẽ tiếp tục tăng.
 

Giá cá bất ổn đã kéo theo nhiều hệ lụy khi người nuôi tiếp tục thua lỗ, các doanh nghiệp cũng khốn đốn vì làm ăn không hiệu quả, chịu lãi suất cao và thiếu vốn hoạt động. Theo tính toán của doanh nghiệp, 1 kg cá fillet xuất khẩu hiện nay doanh nghiệp thiệt hại khoảng 9.000 đồng; phần phụ phẩm chế biến cá trước đây bán 7.000 đồng/kg nay giảm còn 5.000 đồng/kg, mất 2.000 đồng/kg và không thể lấy khoản này bù vào chi phí chế biến như trước. Trong khi đó, nhiều nhà máy chế biến thức ăn đang bên bờ vực phá sản vì tình trạng đại lý, người nuôi... nợ thức ăn kéo dài không thanh toán.

Lý giải nguyên nhân

Với tình trạng này, có thể nhiều hộ nuôi sẽ “treo ao”, bỏ nghề, dẫn đến nguy cơ thiếu cá tra nguyên liệu trong thời gian tới. Mặt khác, đối với một bộ phận nông dân muốn nuôi trở lại thì cũng gặp khá nhiều khó khăn, do vốn đầu tư cạn kiệt, ngân hàng thì không “mặn mà” với đối tượng nuôi tiềm ẩn nhiều rủi ro này.

Một lý do khác cũng làm không ít doanh nghiệp và hộ nuôi cá tra ở Việt Nam hết sức lo ngại là sắp tới, cá tra nguyên liệu sẽ còn căng thẳng vì số lượng con giống phục vụ tái sản xuất đang trong tình trạng thiếu hụt. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cá tra cho rằng, hiện lượng cá nuôi của người dân và doanh nghiệp không nhiều. Lượng cá trong ao của dân ước chỉ còn chưa tới 20% nhu cầu của doanh nghiệp, trong khi doanh nghiệp hiện mới tự nuôi được khoảng 50% sản lượng nguyên liệu.

Không chỉ vậy, tình trạng nợ của một số công ty thủy sản đã khiến ngân hàng thắt chặt tín dụng, nhiều doanh nghiệp thiếu vốn sản xuất nên đã tạm thời ngừng hoặc hạn chế thu mua cá nguyên liệu do phải thực hiện công tác tổng vệ sinh và bảo trì nhà máy. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp trong nước cạnh tranh không lành mạnh, tự hạ giá xuất khẩu để giành hợp đồng, gây thêm nhiều khó khăn cho hoạt động xuất khẩu cá tra nói chung.

Đây là hệ quả của một quá trình phát triển nhanh nhưng thiếu bền vững. Bộ NN&PTNT cho rằng, cần tới một Hiệp hội cá tra và bản thân doanh nghiệp phải tạo liên kết với người nuôi cá thì mới an toàn.

Rủi ro cao về giá bán, đầu ra, mất lòng tin với khả năng tài chính của nhiều doanh nghiệp khiến người nông dân bắt đầu quay lưng lại với cá tra – một ngành chiếm tới 30% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước.

>> Ông Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT cho biết, thời gian tới Bộ sẽ tiến hành nghiên cứu phối hợp với các địa phương để có đề xuất xác thực hơn, đưa ra giải pháp và giúp các doanh nghiệp về vốn, giảm chi phí và thủ tục với các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.