Bước nhảy vọt từ trong phòng thí nghiệm
Cách đây hơn một thập kỷ, thịt nuôi cấy tế bào chỉ là một khái niệm xa xỉ trong phòng thí nghiệm. Nhưng đến năm 2025, gió đã đổi chiều. Với sự cấp phép thương mại của Singapore và Mỹ, cùng chi phí sản xuất giảm theo cấp số nhân, kỷ nguyên của hải sản nhân tạo đang đến rất gần.
Startup Shiok Meats tại Singapore đã gây tiếng vang khi giới thiệu món tôm hùm nuôi từ tế bào gốc với hương vị không khác gì tôm thật nhưng được sản xuất trong môi trường vô trùng tuyệt đối.
Theo dự báo của Viện Thực phẩm Tốt (GFI), giai đoạn 2026-2028 sẽ chứng kiến sự bùng nổ của các dòng sản phẩm lai. Bằng cách kết hợp khôn ngoan giữa khung protein thực vật giá rẻ và tế bào mỡ cá nuôi cấy, các nhà sản xuất có thể tạo ra những sản phẩm có hương vị béo ngậy đặc trưng của hải sản với mức giá cạnh tranh ngay lập tức.
Doanh nghiệp Việt âm thầm tham gia cuộc chơi tỷ đô
Sự xuất hiện của các "nhà máy sinh học" đặt ngay tại các đô thị lớn là mối đe dọa thực sự đối với chuỗi cung ứng truyền thống vốn cồng kềnh và để lại dấu chân carbon lớn. Ưu thế tuyệt đối của mô hình này nằm ở sự an toàn và ổn định: không thủy ngân, không vi nhựa và miễn nhiễm hoàn toàn với thiên tai hay dịch bệnh.
Nhạy bén trước xu hướng này, các doanh nghiệp đầu ngành tại Việt Nam đã âm thầm nhập cuộc. Điển hình là Vĩnh Hoàn, "nữ hoàng cá tra", đã liên tục rót vốn vào các startup công nghệ thực phẩm hàng đầu châu Á. Đây là bước đi chiến lược "hai chân": vừa duy trì thế mạnh xuất khẩu truyền thống, vừa nắm giữ công nghệ lõi để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua tương lai.
Một mẫu sashimi cá ngừ được tạo ra từ công nghệ nuôi cấy tế bào. Ảnh: MH
Vai trò mới của người nông dân trong chuỗi giá trị công nghệ cao
Nhiều lo ngại cho rằng công nghệ này sẽ đẩy người nông dân ra rìa, nhưng thực tế có thể hoàn toàn ngược lại. Các tế bào trong lò phản ứng cần nguồn dinh dưỡng khổng lồ để phát triển, và nguồn gốc của chúng chính là các loại cây trồng quen thuộc như mía, sắn, ngô, đậu nành.
Đây là cơ hội vàng để nông nghiệp Việt Nam chuyển dịch sang mô hình "nông nghiệp phân tử", trở thành vùng nguyên liệu thô đạt chuẩn quốc tế cho ngành công nghiệp thực phẩm mới. Khi thị trường toàn cầu dự báo đạt quy mô 2,7 tỷ USD vào năm 2030, cuộc cách mạng "hải sản không cần nước" không phải là dấu chấm hết, mà là sự khởi đầu cho một chu kỳ tái cấu trúc, nơi nông dân và công nghệ cùng bắt tay để tạo ra giá trị mới.
_1765858695.jpg)
