Tàu nằm bờ, ngư dân “tự bơi”

Đang vào vụ cá, nhưng nhiều tàu ở Đồ Sơn vẫn nằm bờ. Ảnh: Việt Hòa 

Biển mất mùa cá

Cuối tháng 4.2012, tại khu neo đậu tàu thuyền phường Ngọc Hải (quận Đồ Sơn-Hải Phòng), hàng chục tàu cá vẫn nằm "án binh bất động" mặc dù vụ cá nam đã bắt đầu cách đây gần 1 tháng. Trên bờ đê dẫn vào cảng cá, hàng chục ngư dân các địa phương làm thuê cho các chủ tàu đang khăn gói về quê.
Anh Hồ Văn Thái - 53 tuổi, ở xã Diễn Hải, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An-người có 10 năm làm thuê cho các chủ tàu ở Hải Phòng - tâm sự: "Từ cuối vụ cá bắc (kéo dài từ tháng 9 năm trước đến tháng 3 năm nay), sản lượng khai thác của chúng tôi giảm hẳn. Có chuyến đi mười mấy ngày mà chỉ đánh bắt được vài chục cân cá, trừ chi phí, chủ tàu lỗ gần trăm triệu, chúng tôi chỉ được trả công vài trăm nghìn đồng. Bây giờ đang vụ đánh bắt sứa nhưng tàu đi 2 chuyến đều về tay trắng, nản quá nên chúng tôi bỏ về".
Tại huyện Thủy Nguyên, nơi có liên tập đoàn khai thác thủy sản lớn nhất Hải Phòng, không khí càng ảm đạm hơn. Ông Vũ Văn Cự - Trưởng liên tập đoàn đánh cá Lập Lễ - buồn rầu cho biết: "Liên tập đoàn có 486 tàu thuyền đánh bắt thủy sản công suất 40CV trở lên, trong đó có hơn 300 tàu vươn khơi, công suất từ 90CV trở lên. Vụ cá bắc vừa qua, tới gần 90% tàu đánh cá nằm bờ, số tàu ra khơi cũng hoạt động cầm chừng, chuyến đi, chuyến bỏ. Vụ cá bắc, sản lượng khai thác thủy sản của Lập Lễ chỉ khoảng vài tấn (bằng 20% sản lượng năm trước), mất mùa nghiêm trọng".
Cũng theo ông Cự, hiện tại đang là thời điểm thuận lợi nhất để ngư dân đi khai thác vụ cá nam nhưng con nước trước, nhiều tàu cá đi về lỗ nặng. Hiện, một số tàu cá của tập đoàn đã ra khơi nhưng thông tin báo về là đánh bắt được rất ít. Thời gian tới, nếu tình hình khai thác không biến chuyển thì vụ cá nam năm nay chắc chắn thất bại.
Ngồi buồn hiu trên mũi tàu nhìn ra bến, ông Đinh Như Sửa,  - chủ tàu khai thác thủy sản ở thôn Láng Cáp, xã Lập Lễ, huyện Thủy Nguyên - than: “Tôi có tàu 250CV làm nghề chụp mực nên vươn khơi phải tốn rất nhiều chi phí. Riêng tiền dầu cho một chuyến đi biển đã khoảng 150 triệu đồng. Vụ cá bắc vừa qua, tàu tôi đi mấy chuyến nhưng hầu như không khai thác được, lỗ mấy trăm triệu đồng. Có chuyến tàu của chúng tôi phải đánh cá bé làm chượp mắm để có chút sản phẩm nhưng mấy tấn cá này đành để thối, bỏ đi vì nếu đem về Cát Hải (Hải Phòng) bán, chỉ được giá 1.000 đồng/kg, không bõ công vận chuyển".
Theo báo cáo của Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hải Phòng: Trong 4 tháng đầu năm 2012, hơn 4.000 tàu cá của Hải Phòng chỉ khai thác được 12,8 tấn hải sản, bằng 26,67% so với kế hoạch cả năm và bằng dưới 10% so với cùng kỳ năm 2011. Tình trạng này cũng diễn ra tại nhiều địa phương có nghề khai thác thủy sản ở khu vực phía bắc. Ông Vũ Thái Hê - Chi cục trưởng Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh Thái Bình cho biết: “Toàn tỉnh Thái Bình có hơn 1.000 tàu đánh bắt hải sản, từ đầu năm 2012 đến nay do giá xăng dầu tăng, sản lượng hải sản đánh bắt giảm nghiêm trọng khiến vài trăm tàu cá nằm bờ".

Ngư dân vẫn phải "tự bơi"

Hầu hết ngư dân mà chúng tôi tiếp xúc đều than vãn về việc những năm gần đây, biển liên tục mất mùa khiến bà con ngư dân lao đao. Tại các địa phương như huyện Thủy Nguyên, Kiến Thụy (Hải Phòng), huyện Thái Thụy (Thái Bình), nhiều chủ tàu đã phải gán nợ tàu sau nhiều chuyến đi biển thua lỗ. Tuy vậy, đại đa số ngư dân vẫn quyết tâm bám biển, giữ ngư trường bằng cách đầu tư tàu công suất lớn, đánh bắt ở những vùng biển xa. Khó khăn lớn nhất đối với họ là vốn bỏ ra đóng tàu và chi phí mỗi chuyến đi rất lớn.
Bình quân, để đóng tàu cá 90CV trở lên cần khoảng 1,5 tỉ đồng trở lên và chi phí mỗi chuyến ra khơi khoảng 100 triệu đồng. Nguyện vọng của đông đảo ngư dân là Nhà nước có chính sách hỗ trợ kịp thời trước những biến động của giá xăng dầu và vay vốn đóng tàu công suất lớn.
Thực tế, hiện nay đa số ngư dân chưa nhận được sự hỗ trợ nào trong việc vay vốn đầu tư khai thác thủy sản. Năm 2011, UBND TP.Hải Phòng ra Quyết định số 1076, trong đó hỗ trợ 100% lãi suất vốn vay đóng mới và cải hoán tàu đánh cá vùng biển xa. Có thể coi đây là động thái tích cực của Hải Phòng trong việc khuyến khích khai thác thủy, hải sản. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, phát sinh rất nhiều vướng mắc. Các ngân hàng không “mặn mà” với chương trình, quá nhiều thủ tục phiền hà trong quá trình thực hiện vốn vay.
Ông Trần Văn Hợp - Chủ tịch Hội Nông dân phường Ngọc Hải, quận Đồ Sơn - cho biết: “Theo hướng dẫn triển khai quyết định này thì chỉ có 5 đầu mục hồ sơ, tuy nhiên khi thực hiện vay vốn, chúng tôi phải trình lên tới... 17 loại giấy tờ". Chính vì những vướng mắc nêu trên mà từ khi triển khai tới nay, mới chỉ có 7 hộ dân ở Hải Phòng được vay vốn từ chương trình này.
Đối với tỉnh Thái Bình, hiện nay không có bất cứ chương trình hỗ trợ vay vốn nào đối với ngư dân.