Thưởng thức món cá "của quý phi"

Đồng bằng sông Cửu Long kênh rạch, sông ngòi chằng chịt. Ven sông những hàng dừa nước mọc ken dày, chen lẫn là những bụi ô rô, cóc kèn, mái dầm,… Đó là môi trường thích hợp cho loài cá thác lác sinh sống.

cá thác lác

Loài cá này có hình dáng thuôn dài, cỡ bằng bàn tay người lớn. Cá có vây lưng nhỏ giống như chiếc lông ống và phía dưới bụng cũng có vây chạy dài, … vảy cá li ti lấp lánh màu trắng bạc, lưng cá dày kéo dần về bụng thì mỏng dần.

Dân gian miệt Tiền Giang còn kể rằng: Khi còn sống ở vùng Tân Hòa (nay là Gò Công), bà Phạm Thị Hằng – con gái lễ bộ thượng thư Phạm Đăng Hưng, sau này là Hoàng thái hậu Từ Dũ – rất thích ăn loại cá thân dẹt, đuôi nhỏ có tên gọi là thác lác. 

Khi được tiến cử làm quý phi – vợ của vua Thiệu Trị, bà đã cho một số hầu cận thân thích mang loại cá này nuôi xung quanh kinh thành Huế. Cá được nuôi nhiều nhất là khu vực chợ An Cựu, lâu dần người ta gọi đó là Cổng Phác Lác. Gọi là phác lác vì ban đầu cá thác lác xuất hiện tại các ao, đìa, sông rạch ở tận miệt đất cuối trời Nam, được dân gian đọc trại theo tiếng Khmer. Thực ra thì tên gọi loài cá này được Việt hóa từ tiếng Khmer Trey slat thành thác lác. 

thác lác

Cá thác lác thịt rất bở mà cũng rất dai. Nghe qua có vẻ mâu thuẫn nhưng thực tế hoàn toàn đúng như vậy. Nếu đem cá thác lác kho, nấu canh thì thịt nó vỡ vụn, nên gần như không ai ăn cá thác lác theo cách dở ẹc này. Thịt cá thác lác dai ngon khi chiên giòn và làm chả. Trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi xin giới thiệu với độc giả gần xa món cá thác lác chiên sả nổi tiếng ở vùng Bạc Liêu – Sóc Trăng.

thác lác chiên

Sau khi công việc đồng áng đã tạm xong, trở về nhà cũng là lúc nước ròng dưới sông rút cạn. Người ta xuống sông mò cá. Chỉ cần dùng tay ốp vô các kẹt bụp lá dừa nước là tóm được những chú thác lác đang ẩn mình trong đó. 

Cá bắt được đem về làm sạch vảy, vi rồi để ráo. Sau đó, dùng chai thủy tinh dần lên minh cá, làm như vậy, những xương nhỏ của nó sẽ … tan hết. Lấy dao bén khứa những đường chéo trên mình cá rồi ướp sơ ít muối, trong thời gian chờ cá thấm thì xắt sả cùng với mấy trái ớt hiểm, bằm nhuyễn. Rồi cho dầu ăn vào chảo bắc lên bếp cho thật nóng thả cá vào chiên, để nhỏ lửa. Khi cá vàng, giòn thì cho sả ớt vô đảo đều, áo lên phía ngoài của cá rồi gắp cá ra dĩa.

Cũng có người muốn chiên mọi thì chỉ cần đập cho cá chết rồi để qua đêm, hoặc từ sáng đến chiều, sau đó chỉ cẩn đem rửa sơ lại và bỏ lên chảo chiên. Như vậy, thịt cá sẽ rất dai, lại có mùi đặc trưng rất được nhiều người ưa thích.

Cá thác lác chiên sả ăn với nước mắm chanh, ớt. Kèm với nó là dưa leo, cà chua xắt lát hoặc những loại rau rừng quen thuộc quanh nhà: lá lụa, lá sộp, lá cát lồi, lá nhàu, lá cách, … Cá thác lác chiên ăn với cơm gạo mới nóng hổi thì … no quên thôi. Hoặc lấy đó làm mồi đưa cay với vài ba chung rượu đế quả thật là … mát trời ông địa!

"Thác lác bằm sả chiên giòn
Mời anh ăn chén cơm ngon đầu mùa – Ca dao".

Báo Dân Việt, 05/02/2014
Đăng ngày 06/02/2014
Hai Miệt Vườn
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Đặc sản khô lên ngôi những ngày cận tết

Không khí Tết đang len lỏi vào từng nếp nhà, cũng là lúc các làng nghề biển truyền thống bước vào mùa vụ sôi động nhất trong năm. Từ cực Nam Tổ quốc đến dải đất miền Trung, những đặc sản trứ danh đang được người tiêu dùng săn đón để làm quà biếu và thưởng thức trong dịp sum vầy.

Phơi khô
• 12:03 21/01/2026

Đặc sản cá nâu miền Tây ngọt thịt khiến thực khách nhớ mãi

Được thiên nhiên ưu đãi cho vùng sông nước Cà Mau, cá nâu nổi tiếng với thịt ngọt, ít xương và khả năng chế biến đa dạng. Từ món kho trái giác đậm đà đến canh chua thanh mát, loài cá này đã trở thành một phần không thể thiếu trong bữa cơm của người dân miền Tây và là món quà quê được nhiều du khách săn đón.

Cá nâu
• 12:09 15/01/2026

Khô tôm càng, sản phẩm độc đáo, sáng tạo

Lâu nay, tôm càng xanh Cà Mau ngon nổi tiếng nhưng chủ yếu chỉ bán tươi, khiến nông dân luôn thấp thỏm nỗi lo rớt giá khi vào vụ thu hoạch rộ. Trăn trở trước thực tế đó, một nữ giám đốc trẻ 9X đã tiên phong sáng tạo ra sản phẩm "khô tôm càng", mở ra hướng đi mới đầy triển vọng để nâng tầm giá trị cho con tôm quê hương.

Tôm càng
• 13:15 06/01/2026

Đặc sản móng chim giá tiền triệu ở Cà Mau được săn đón dịp Tết

Với hình dáng cong cong lạ mắt tựa móng chim cùng hương vị ngọt đậm đà, loại tôm khô đặc biệt này đang trở thành mặt hàng hot trong giỏ quà Tết năm nay. Dù có giá lên tới gần 2 triệu đồng/kg, đặc sản Cà Mau vẫn được nhiều khách hàng sành ăn săn đón.

Tôm khô
• 07:33 05/01/2026

"Nuôi" cá, tôm trong lò phản ứng sinh học - cơ hội cho startup Việt

Không cần ao hồ, không cần đánh bắt, những miếng cá ngừ đỏ au hay con tôm tươi rói giờ đây có thể được "nuôi" ngay trong các lò phản ứng sinh học khổng lồ giữa lòng thành phố.

Lò phản ứng sinh học
• 22:42 22/01/2026

Chặn đứng gần 600kg thủy sản chuẩn bị tuồn ra thị trường

Lực lượng chức năng tỉnh Đồng Nai vừa kịp thời ngăn chặn một lô hàng thủy sản lớn không rõ nguồn gốc xuất xứ. Hơn 580kg mực tươi và các loại hải sản ướp lạnh đã bị phát hiện ngay tại kho của hộ kinh doanh trước khi kịp phân phối ra thị trường.

Hàng thủy sản
• 22:42 22/01/2026

Ăn tôm bao lâu nay, bạn đã thực sự ăn đúng cách chưa?

Tôm ngon là vậy, nhưng nếu ăn không đúng cách, không chỉ mất vị ngọt mà còn kém vệ sinh. Trước khi cho tôm vào nồi, thử dành một phút nhận diện nhanh “cấu tạo” của con tôm nhé.

Ăn tôm
• 22:42 22/01/2026

Quy định mới về động vật, sản phẩm động vật thủy sản thuộc diện phải kiểm dịch, miễn kiểm dịch

Ngày 13/01/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BNNMT quy định về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật thủy sản, trong đó nêu rõ danh mục các đối tượng thuộc diện phải kiểm dịch và được miễn kiểm dịch.

Thủy sản
• 22:42 22/01/2026

Hiện tượng tôm ăn thịt lẫn nhau trong ao nuôi thâm canh

Trong các mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh, hiện tượng tôm ăn thịt lẫn nhau (Cannibalism) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây hao hụt đầu con và phát tán dịch bệnh trên diện rộng.

Ao nuôi tôm
• 22:42 22/01/2026
Some text some message..