Thủy sản tháng 7/2026: Xuất khẩu giữ đà tăng, nhưng áp lực thương mại bắt đầu rõ hơn

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng là hàng loạt thay đổi về thuế quan, truy xuất và chính sách thị trường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đơn hàng trong những tháng cuối năm.

Xuất khẩu 7 tháng đạt gần 6,86 tỷ USD

Theo VASEP, xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 7/2026 đạt khoảng 1,1 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 7 tháng đầu năm đạt gần 6,86 tỷ USD, tăng 11,5%.

Trong đó, tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực, đạt hơn 428 triệu USD riêng trong tháng 7, tăng 4,5%. Sau 7 tháng, xuất khẩu tôm đạt gần 2,78 tỷ USD, tăng 12,6%, chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch thủy sản.

Nhìn tổng thể, đây vẫn là mức tăng trưởng tốt. Tuy nhiên, tốc độ tăng của tháng 7 đã thấp hơn mức tăng hai con số của toàn bộ 7 tháng, cho thấy đà phục hồi bắt đầu chậm lại.

Mỹ trở thành biến số lớn nhất

Một trong những sự kiện đáng chú ý nhất trong tháng 7 là chính sách thương mại mới của Hoa Kỳ. Các sản phẩm thủy sản chủ lực của Việt Nam nằm trong phạm vi chịu tác động của thuế bổ sung theo Mục 301, làm tăng thêm áp lực cho tôm, cá tra, cá ngừ và nhiều nhóm thủy sản xuất sang Mỹ.

Trước đó, VASEP đã kiến nghị phía Việt Nam đề xuất Hoa Kỳ không áp thuế bổ sung đối với các nhóm thủy sản chủ lực, với lập luận rằng nhiều sản phẩm Việt Nam không cạnh tranh trực tiếp mà bổ sung nguồn cung cho thị trường Mỹ.

Ảnh hưởng của chính sách này có thể chưa phản ánh đầy đủ vào số liệu tháng 7 vì nhiều đơn hàng đã được ký trước đó. Áp lực rõ hơn nhiều khả năng xuất hiện trong các đơn hàng giao vào những tháng tiếp theo.

Không chỉ Việt Nam, thị trường thủy sản toàn cầu cũng đang chịu tác động từ chính sách thương mại Mỹ. Một dự luật liên quan đến Nga thậm chí đề xuất mức thuế bổ sung lên tới 100% đối với hàng hóa từ những quốc gia mua nhiều năng lượng Nga, trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ - hai mắt xích rất lớn của chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu. Nếu được thực thi, tác động có thể lan rộng sang thương mại tôm và cá tại Mỹ.

Tôm tăng trưởng nhưng cạnh tranh ngày càng quyết liệt

Tôm Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng hai con số sau 7 tháng, nhưng thị trường không còn đơn thuần là câu chuyện nhu cầu phục hồi.

Các nước sản xuất lớn đang cạnh tranh mạnh hơn về giá, trong khi chi phí thuế, logistics và yêu cầu tuân thủ ngày càng trở thành một phần đáng kể trong giá thành cuối cùng. Điều này đặc biệt quan trọng với Việt Nam khi lợi thế lâu nay nằm nhiều ở sản phẩm chế biến sâu và giá trị gia tăng hơn là tôm nguyên liệu giá thấp.

Vì vậy, bài toán của ngành tôm trong nửa cuối năm không chỉ là bán được nhiều hơn, mà là duy trì thị phần trong khi vẫn giữ được biên lợi nhuận.

Chính sách biển mở thêm hướng đi cho nuôi trồng thủy sản

Ngày 28/7/2026, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Một điểm đáng chú ý đối với thủy sản là mục tiêu phát triển nuôi biển tăng bình quân khoảng 8%/năm đến năm 2030, đồng thời thúc đẩy nuôi biển công nghiệp, công nghệ cao, hiện đại hóa khai thác, chế biến và công nghiệp phụ trợ.

Đây là tín hiệu cho thấy thủy sản trong giai đoạn tới sẽ không chỉ tập trung vào tăng sản lượng, mà ngày càng gắn với công nghệ, quản trị dữ liệu, bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả không gian biển.

Thuế GTGT tiếp tục là vấn đề doanh nghiệp quan tâm

Ngày 29/7/2026, cơ quan thuộc Bộ Tài chính ban hành Công văn 2193/CST-GTGT, trả lời vướng mắc của VASEP liên quan đến thuế GTGT đối với hàng xuất khẩu bị nước ngoài trả lại.

Đây là vấn đề tương đối kỹ thuật nhưng có tác động trực tiếp đến dòng tiền và thủ tục của doanh nghiệp chế biến xuất khẩu. Trước đó, VASEP nhiều lần kiến nghị tháo gỡ các bất cập về hoàn thuế, hàng xuất khẩu bị trả về và hàng tái chế để xuất khẩu trở lại.

Thị trường đang chuyển từ “bán hàng” sang “đáp ứng điều kiện”

Một xu hướng ngày càng rõ trong năm 2026 là khả năng tiếp cận thị trường không còn chỉ phụ thuộc vào giá và chất lượng sản phẩm.

Các yêu cầu về nguồn gốc, ghi nhãn, truy xuất, lao động, môi trường và tính hợp pháp của nguyên liệu đang dần trở thành điều kiện để sản phẩm được bán vào những thị trường lớn.

Điều này tạo thêm chi phí trước mắt nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội cho những doanh nghiệp và vùng nuôi có hệ thống dữ liệu tốt, khả năng truy xuất rõ ràng và chuỗi sản xuất được chuẩn hóa.

Nửa cuối năm: tăng trưởng vẫn còn, nhưng sẽ khó hơn

Sau 7 tháng, mức tăng 11,5% cho thấy thủy sản Việt Nam đang có một năm khá tích cực. Tuy nhiên, con số này chưa phản ánh đầy đủ những thay đổi chính sách thương mại diễn ra trong tháng 7.

Nếu nửa đầu năm là giai đoạn phục hồi về nhu cầu, thì nửa cuối năm 2026 có thể là giai đoạn kiểm tra khả năng thích ứng của doanh nghiệp.

Thuế quan, truy xuất nguồn gốc, chi phí sản xuất và cạnh tranh quốc tế đang dần trở thành những yếu tố quyết định không kém giá bán.

Đây có lẽ cũng là thay đổi quan trọng nhất của ngành thủy sản trong tháng 7: thị trường vẫn còn tốt, nhưng để giữ được tăng trưởng, doanh nghiệp sẽ phải làm nhiều hơn để bán cùng một kilogram thủy sản.