Vì sao tôm Việt có giá đắt nhất trên đất Mỹ?

Mức giá trung bình 11,22 USD/kg của tôm Việt Nam cao hơn đáng kể so với mức dưới 9 USD/kg của các đối thủ như Ecuador và Ấn Độ. Đây không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên mà là kết quả của một quá trình phức hợp, bao gồm chiến lược định vị thị trường khác biệt, cơ cấu chi phí sản xuất đặc thù, những rào cản thuế quan và một yếu tố không thể thay thế là chất lượng vượt trội.

Định vị ở phân khúc giá trị cao cấp

Sự khác biệt cơ bản nhất của tôm Việt Nam nằm ở chiến lược định vị sản phẩm. Thay vì cạnh tranh về số lượng và giá rẻ, các doanh nghiệp Việt Nam đã lựa chọn một con đường riêng, tập trung vào phân khúc cao cấp với các sản phẩm giá trị gia tăng. Các sản phẩm này không chỉ đơn thuần là tôm đông lạnh nguyên con, mà đã qua các công đoạn chế biến sâu như bóc vỏ, rút chỉ, hấp chín, tẩm ướp gia vị và đóng gói trong bao bì tiện lợi.

Chiến lược này đáp ứng trực tiếp nhu cầu của một bộ phận lớn người tiêu dùng Mỹ, những người sẵn sàng trả giá cao hơn để đổi lấy sự tiện dụng, tiết kiệm thời gian và đảm bảo chất lượng. Chính sự khác biệt trong chiến lược này đã tạo ra một khoảng cách tự nhiên về giá, đưa tôm Việt Nam vào một sân chơi riêng, nơi chất lượng và sự tiện lợi được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, thách thức của phân khúc này là quy mô nhỏ hơn và đòi hỏi sự đổi mới liên tục để giữ chân khách hàng.

Tôm Việt không chỉ là nguyên liệu đông lạnh mà còn được chế biến sâu, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng cao cấp tại Mỹ. Ảnh: Vasep

Bài toán chi phí sản xuất và gánh nặng từ rào cản thuế quan

Một trong những nguyên nhân đẩy giá tôm Việt Nam lên cao chính là chi phí sản xuất nội tại. So với các cường quốc nuôi tôm khác, chi phí sản xuất tại Việt Nam cao hơn đáng kể, ước tính khoảng 3,5-4,2 USD/kg, trong khi ở Ecuador chỉ khoảng 2,2-2,4 USD/kg. Sự chênh lệch này đến từ hai yếu tố chính là chi phí đầu vào ở Việt Nam đắt đỏ và mô hình sản xuất chủ yếu dựa vào các hộ nuôi nhỏ lẻ, phân tán, dẫn đến việc khó áp dụng đồng bộ công nghệ, năng suất trung bình thấp hơn và không đạt được lợi thế kinh tế nhờ quy mô.

Chi phí nuôi tôm ở Việt Nam cao do chi phí đầu vào đắt đỏ và thiếu mô hình nuôi quy mô lớn, tập trung.

Các rào cản thương mại từ Mỹ là một yếu tố bên ngoài nhưng có tác động trực tiếp và nặng nề lên giá bán cuối cùng của tôm Việt Nam. Hiện tại, tôm Việt khi vào thị trường Mỹ phải đối mặt với 2 loại thuế chính: thuế chống bán phá giá (AD), thuế chống trợ cấp (CVD). Tương lai, Mỹ dự kiến áp thêm một mức thuế đối ứng đối với Việt Nam. Tổng hợp lại, các loại thuế này có thể làm đội giá tôm Việt Nam tại Mỹ thêm từ 2 đến 3 USD/kg so với các đối thủ, khiến giá bán lẻ càng trở nên đắt đỏ hơn.

Dù phải đối mặt với giá thành sản xuất cao và gánh nặng thuế quan, tôm Việt Nam vẫn được người tiêu dùng và các nhà nhập khẩu Mỹ ưa chuộng. Tấm khiên bảo vệ vị thế của tôm Việt chính là chất lượng vượt trội không thể phủ nhận. Tôm Việt Nam được đánh giá cao nhờ hương vị ngọt đậm đà và kết cấu thịt chắc đặc trưng, rất phù hợp với khẩu vị của các nhà hàng cao cấp.

Trải qua nhiều năm, Việt Nam đã thành công trong việc xây dựng hình ảnh một nhà cung cấp tôm chất lượng cao, tạo ra sự khác biệt rõ ràng với các sản phẩm giá rẻ, sản xuất hàng loạt từ Ấn Độ hay Ecuador. Chính vì những giá trị này, người tiêu dùng Mỹ chấp nhận trả một mức giá cao hơn, bởi họ tin rằng chất lượng nhận được là hoàn toàn xứng đáng.

Giá cao vừa là lợi thế, vừa là rào cản. Chiến lược dài hạn của Việt Nam cần tập trung vào việc biến giá cao thành một biểu tượng của chất lượng không thể thay thế, đồng thời cải thiện hiệu quả sản xuất để tăng cường sức cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững cho toàn ngành.