2 Chiến lược trong điều trị bệnh do ký sinh trùng trên cá nuôi

Trong một bài báo gần đây trên Tạp chí Nuôi trồng thủy sản, các nhà nghiên cứu đã so sánh nhiều phương pháp để điều trị bệnh velvet, một bệnh do ký sinh trùng gây ra, ảnh hưởng đến cả cá nước ngọt và cá biển. Nghiên cứu đã đưa ra các rủi ro và lợi ích của các phương pháp điều trị hiện tại đối với bệnh nấm velvet và tìm ra các lựa chọn điều trị mới có thể thay thế cho việc sử dụng hóa chất trong điều trị bệnh cá.

Các nhà khoa học kết luận rằng cần thêm các nghiên cứu bổ sung để xác định phương pháp điều trị tốt nhất cho các bệnh ký sinh trùng, và nghiên cứu gợi ý rằng hydro peroxide và peracetic có thể được sử dụng làm liệu pháp trị liệu sẽ không để lại dư lượng môi trường. Họ cũng đề xuất sử dụng các chất bổ sung thức ăn (như pre- và probioticss) để giảm căng thẳng sinh học ở cá. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh công dụng của hợp chất humic (thành phần chính của chất hữu cơ tự nhiên) là chất kích thích miễn dịch tự nhiên.

Khái quát bệnh

Bệnh nấm velvet (velvet disease), còn được gọi là bệnh rỉ sắt hoặc bệnh rỉ sắt vàng, là một bệnh trên cá do ký sinh trùng gây ra. Bệnh nấm velvet (Oodinium) là dạng ký sinh trùng hình que phát triển qua giai đoạn bào tử. Giống như bệnh đốm trắng, chúng trú ngụ bên dưới lớp da của cá. Chúng bắt đầu phát triển từ những đốm nhỏ li ti trên mình cá. Ký sinh trùng làm suy yếu hệ thống miễn dịch và gây tổn thương da. Nó cũng khiến cá dễ bị nhiễm trùng thứ cấp.

Do các quy định pháp lý của EU sẽ điều chỉnh các phương pháp điều trị bệnh trong nuôi trồng thủy sản, do đó cần phải có các phương pháp điều trị mới. Hiện nay, phương pháp chủ yếu để điều trị bệnh nấm velvet và nhiễm ký sinh trùng trên cá là sử dụng các sản phẩm hóa chất có chứa đồng, xanh malachite hoặc xanh methylen - tất cả đều có thể gây độc cho các sinh vật khác trong môi trường. Những phương pháp điều trị này cũng để lại dư lượng trong nước sau khi chúng được sử dụng. Một mối quan tâm khác liên quan đến việc sử dụng phương pháp điều trị hóa học là theo thời gian, ký sinh trùng mục tiêu sẽ trở nên kháng thuốc.

Các phương pháp điều trị thay thế

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng hydrogen peroxide (H₂O₂) và axit peracetic (CH₃CO₃H) phân hủy thành dư lượng vô hại và có thể được phân loại là thân thiện với môi trường. Các tài liệu hiện tại đã chứng minh rằng các chất này có thể điều trị các mầm bệnh khác nhau, bao gồm cả ký sinh trùng. Tuy nhiên, vì chúng có khả năng oxy hóa cao, việc sử dụng chúng có thể làm tăng mức độ căng thẳng của cá bị nhiễm bệnh - làm cho hiệu quả sử dụng chúng chưa cao.

Bổ sung vào chế độ ăn của cá nuôi các vitamin và biotics có thể làm giảm mức độ căng thẳng và làm cho cá ít bị nhiễm trùng. Tuy nhiên, việc bổ sung có nguy cơ quá mức. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng cần phải tiến hành nhiều nghiên cứu hơn. Nghiên cứu bổ sung sẽ chỉ ra phương pháp tốt nhất và liều lượng cần thiết để bổ sung chế độ ăn có hiệu quả trong việc ngăn ngừa và điều trị bệnh nấm velvet.

Trong nghiên cứu các nhà khoa học đã tìm thấy hợp chất humic đầy hứa hẹn. Các nghiên cứu hiện tại về hợp chất này đã chứng minh rằng chúng cải thiện tốc độ tăng trưởng, sức sống, tuổi thọ và tỷ lệ chuyển đổi thức ăn ở cá nuôi. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chúng làm tăng sức khỏe miễn dịch tổng thể và do đó có thể làm cho cá ít mắc bệnh nấm velvet. Tuy nhiên, các nghiên cứu vẫn đang trong giai đoạn sơ bộ và thử nghiệm, vì vậy bổ sung humic không nên được xem như một liều thuốc thần trong điều trị bệnh.

Khuyến nghị

Nhìn chung, các nhà nghiên cứu khuyến nghị tập trung vào hai khía cạnh phòng bệnh:

1. Xử lý ký sinh trùng xâm nhập bằng một chất tự nhiên hoặc một loại không để lại dư lượng trong môi trường.

2. Làm cho cá ít bị ký sinh trùng thông qua chế độ ăn uống và cải thiện môi trường.

Điều này sẽ đảm bảo một kết quả tích cực cho cả người nuôi và môi trường xung quanh.