Ảnh hưởng của ánh sáng lên sự phát triển của cá

Những nghiên cứu trước đây đã chi ra rằng ánh sáng môi trường có tác động nhất định đến tất cả các giai đoạn trong vòng đời của cá, từ sự phát triển của phôi đến sự thành thục và sinh trưởng.

Hệ thống đèn LED
Hệ thống đèn LED trong một mô hình nuôi thủy sản trong nhà kính. Ảnh bởi: Juliette Delabbio.

Chính vì thế ánh sáng là một yếu tố khổng thể thiếu trong môi trường ao nuôi, đặc biệt là hệ thống nuôi trong nhà kín. Vì vậy, việc sử dụng các thiếu bị chiếu sáng để cung cấp điều kiện chiếu sáng phù hợp cho sự sinh trưởng của vật nuôi cũng duy trì điều kiện môi trường ổn định là vô cùng cần thiết.  

Hiện nay, đèn LED được sử dụng rộng rãi trong ngành nuôi thủy sản do chất lượng ánh sáng mà đèn mang lại cũng như tuổi thọ, và đặc biệt là khả năng tiết kiệm điện năng hiệu quả hơn so với các loại đèn khác có trên thị trường. 

Khả năng nhật biết ánh sáng của cá 

Để hiểu sâu hơn về tác động của ánh sáng lên các loài thủy sinh vật, nhiều nghiên cứu đã được tiến hành và phát hiện ra rằng: Cá có khả năng tiếp nhận ánh sáng rất khác so với con người do sự khác biệt về cấu tạo của mắt. Các loài cá chỉ có thể nhìn thấy một số màu sắc nhất định hay nói cách khác, là chúng không thể phân biệt được toàn bộ phổ màu. 

Một vài nghiên cứu trên cá Vược (Bass) cho thấy, loài cá này có thể phân biệt được rõ ràng các nhiều màu sắc khác nhau. Trong khi loài Walleye chỉ có thể nhận diện được 2 màu rõ rệt là cam và xanh lục, còn các màu còn lại chỉ là màu xám trong mắt chúng. Một số loài cá săn mồi khác thì còn có thể nhận dạng được nhóm màu sắc trong dải quang phổ cực tím. Một trường hợp khác là cá Sọc ngựa (Zebrafish), chúng có khả năng quan sát được trong bóng tối nhưng lại có thể bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ môi trường. Loài cá này có hai độ nhạy quang phổ, một khi nước “ấm” (28 đến 30oC) và một khi nước “lạnh” (22 đến 25oC). 

Cá thích nghi với những thay đổi về ánh sáng trong môi trường tự nhiên của chúng bằng cách phát triển Đồng hồ sinh học hay Nhịp điệu sinh học (Circadian rhythm) được điều khiển bởi các kích thích ánh sáng từ môi trường sống. Tương tự như ở con người, đồng hồ sinh học kéo theo những tác động và ảnh hưởng lên đặc điểm sinh lý và sinh trưởng của cá.  

Ở cá, đồng hồ sinh học được kiểm soát chủ yếu bằng cách giải phóng hormone để thiết lập thời gian ăn, ngủ, sinh sản và vận động. Và ánh sáng chính là một trong những các tác nhân của môi trường ảnh hưởng trực tiếp lên hoạt động này của chúng. Một ví dụ cụ thể là sự di cư và sinh sản của cá là hai quá trình bị ảnh hưởng nhiều nhất do cường động ánh sáng  khác nhau theo mùa.

Cá không mắtCá không mắt Mexico sở hữu đồng hồ sinh học nhạy bén hoạt động tương ứng với chu kỳ ngày và đêm. Ảnh: Newscientist. 

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng ở cá, trước khi con non được sinh ra, tuyến tùng và tế bào cảm quang ở não có những phản ứng với ánh sáng trước khi các tế bào cảm quang ở võng mạc phát triển. Một ví dụ cụ thể là trứng của cá Bơn Đại Tây Dương có khả năng cảm quang trước khi nở, cho phép người nuôi có thể tăng hoặc giảm thời gian nở của trứng bằng cách điều chỉnh các điều kiện ánh sáng. 

Một vài lưu ý để thiết hệ thống đèn LED chiếu sáng 

Một hệ thống đèn LED được thiết kế tối ưu sẽ mang lại ánh sáng đồng đều trên mặt nước ở các bể nuôi. Hệ thống chiếu sáng này phải được thiết kế với yêu cầu về ánh sáng của động vật cũng như đảm bảo các thông số về ánh sáng mà thủy sinh vật cần để sinh trưởng tốt. Một yếu tố khác cần quan tâm đó là hệ thống chiếu sáng nên được cài đặt thời gian chiếu sáng phù hợp với nhịp sống sinh học của từng đối tượng nuôi. 

Hiện nay đã có nhiều nghiên cứu về từng loại ánh sáng đèn LED cũng như thời gian chiếu sáng phù hợp cho từng đối tượng nuôi. Bà con có thể dễ dàng tìm đọc trên các trang báo để có thể thiết kế cho bản thân minh một hợp hế thống chiếu sáng cho ao nuôi trong nhà.  

Đăng ngày 23/11/2022
Thiện Tâm @thien-tam
Khoa học

Cách nhận biết và ngăn chặn sự bùng phát bệnh do streptococcus (Phần 2)

Tiếp theo phần 1 ở bài viết trước, sau đây là chiến lược phòng và kiểm soát bệnh do streptococus gây ra trên cá.

Cá rô phi
• 10:24 22/02/2024

Cách nhận biết và ngăn chặn sự bùng phát bệnh do streptococcus (Phần 1)

Streptococcus agalactiae và S. iniae là hai trong số những loại vi khuẩn có sức tàn phá mạnh nhất tác động đến ngành nuôi cá nước trên khắp thế giới, chúng gây ra những căn bệnh có thể khiến 80% cá chết.

Bệnh Streptococcus
• 10:00 22/02/2024

Điều tra bệnh mờ đục trên ấu trùng post của tôm thẻ (TPD) ở Trung Quốc

Đầu năm 2020, dịch bệnh “mờ đục” (TPD) xuất hiện trên diện rộng tại các vùng nuôi tôm lớn ở miền nam Trung Quốc. Bệnh này chủ yếu ảnh hưởng đến giai đoạn ấu trùng post P5-P7 của tôm thẻ chân trắng, với thời gian bùng phát ngắn và tỷ lệ tử vong cao (He, 2020; Huang, 2020; Zou và cộng sự, 2020).

Tôm thẻ chân trắng
• 11:20 31/01/2024

Tìm hiểu về khái niệm Phage hay thực khuẩn thể virus

Phage hay thực khuẩn thể là một loại virus chuyên lây nhiễm và tiêu diệt vi khuẩn. Liệu pháp phage là một phương pháp sử dụng thực khuẩn thể để kiểm soát các bệnh do vi khuẩn trong nuôi trồng thủy sản. Liệu pháp này có những ưu điểm vượt trội so với các phương pháp truyền thống như sử dụng kháng sinh.

Thực thể khuẩn
• 10:17 30/01/2024

Giá thủy sản sau những ngày tết tăng nhẹ nhưng vẫn hút người mua

Nhu cầu tiêu thụ hải sản sau dịp tết nguyên đán 2024 vẫn còn tăng cao, kéo theo đó là giá hải sản vẫn chưa hạ nhiệt. Đặc biệt, tại các khu chợ thủy sản truyền thống, sức mua của người tiêu dùng ghi nhận tăng từ 20 - 30% so với năm ngoái.

Bán hải sản
• 17:00 23/02/2024

Ương cá nâu giống

Mật độ cũng là một tác nhân ảnh hưởng đến quá trình ương cá nâu giống trong ao đất. Mật độ 20 con/m2 là một lựa chọn làm tăng tỉ lệ sống và tăng trưởng tốt nhất cho cá. Ứng dụng mật độ 20con/m2 trong ương nuôi cá nâu giống đem lại nguồn giống ổn định cho nuôi thương phẩm ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Cá nâu
• 17:00 23/02/2024

Vài nét về ao nuôi tôm lót bạt đáy và lưới đáy

Công nghệ gia hóa tôm bố mẹ và sản xuất giống tôm thẻ chân trắng thế hệ mới phát triển đã đưa đến nhiều thay đổi trong ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nuôi cho hiệu quả cao, điển hình là áo lót bạt đáy và ao lưới đáy.

Ao nuôi tôm lót bạt
• 17:00 23/02/2024

Cá nhà táng bị thương dạt vào biển Quy Nhơn.

Sáng ngày 22.02 tại khu vực biển Xuân Diệu, TP Quy Nhơn (đoạn cuối đường Lê Lợi) xuất hiện một con cá lớn mình đầy thương tích dạt vào bờ .

Cá nhà táng
• 17:00 23/02/2024

Cách nhận biết và ngăn chặn sự bùng phát bệnh do streptococcus (Phần 2)

Tiếp theo phần 1 ở bài viết trước, sau đây là chiến lược phòng và kiểm soát bệnh do streptococus gây ra trên cá.

Cá rô phi
• 17:00 23/02/2024