Thiết lập rào chắn đầu vào bằng sàng lọc PCR
Nguyên nhân hàng đầu khiến dịch bùng phát diện rộng xuất phát từ nguồn giống trôi nổi. Virus TiLV có khả năng lây truyền dọc từ cá bố mẹ sang cá con thông qua trứng và tinh trùng. Những con cá giống nhìn bên ngoài hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể là vật chủ mang mầm bệnh tiềm ẩn. Khi gặp điều kiện môi trường bất lợi hoặc mật độ nuôi dày, virus sẽ kích hoạt và lây lan nhanh chóng.
Giải pháp tiên quyết là người nuôi tuyệt đối không nhập giống dựa trên cảm quan mắt thường. Việc yêu cầu cơ sở cung cấp giấy chứng nhận sạch bệnh là bước đi cần thiết nhưng chưa đủ. Để chắc chắn, bắt buộc phải gửi mẫu cá giống đi xét nghiệm PCR tại các phòng lab độc lập trước khi thả. Chỉ khi kết quả khẳng định âm tính, người nuôi mới nên tiến hành xuống giống. Đây là chốt chặn quan trọng nhất, vì một khi cá giống nhiễm virus đã xuống ao, mọi nỗ lực cứu vãn sau đó gần như vô vọng.
Thắt chặt an toàn sinh học và quản lý nguồn nước
TiLV có khả năng lây lan theo chiều ngang cực mạnh qua môi trường nước và các vật chủ trung gian. Nguồn nước cấp nếu lấy trực tiếp từ sông rạch tự nhiên mà không qua xử lý tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Người nuôi cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình xử lý nước qua ao lắng bằng các loại hóa chất diệt khuẩn mạnh như Chlorine hoặc BKC để tiêu diệt mầm bệnh trước khi cấp vào ao chính.
Tuy nhiên, cần một lưu ý đặc biệt: Nếu ao nuôi đang có cá bệnh hoặc nghi ngờ nhiễm TiLV, tuyệt đối không được đánh trực tiếp các loại hóa chất diệt khuẩn mạnh liều cao xuống ao. Cá đang bị virus tấn công có hệ miễn dịch rất yếu, nếu chịu thêm sốc hóa chất sẽ chết hàng loạt ngay lập tức. Thay vào đó, hãy cách ly ao bệnh, giữ yên môi trường và chỉ dùng các loại sát trùng nhẹ như Iodine để hạn chế lây lan. Song song đó, các dụng cụ như lưới, vợt cần được dùng riêng và sát trùng kỹ lưỡng sau mỗi lần sử dụng để ngăn chặn lây nhiễm chéo.
TiLV có khả năng lây lan theo chiều ngang cực mạnh qua môi trường nước và các vật chủ trung gian
Kích hoạt hệ thống phòng thủ nội sinh và nguyên tắc 3 không
Vì là bệnh do virus gây ra nên việc sử dụng kháng sinh để điều trị là hoàn toàn vô tác dụng. Vũ khí duy nhất để cá chống lại TiLV chính là hệ miễn dịch tự nhiên của chúng. Khi phát hiện cá có dấu hiệu đặc trưng như mắt teo, trũng sâu (khác với mắt lồi do liên cầu khuẩn) hoặc da sậm đen, người nuôi cần thực hiện ngay nguyên tắc 3 không.
Đầu tiên là không cho ăn, vì cá bệnh virus sẽ ngưng bắt mồi, việc rải thức ăn chỉ làm ô nhiễm nước và kích thích vi khuẩn bùng phát. Thứ hai là không dùng kháng sinh để tránh làm gan thận cá suy kiệt cấp tốc, đẩy nhanh tốc độ chết. Cuối cùng là không giấu bệnh để tránh làm lây lan ra cộng đồng. Thay vì dùng thuốc, hãy tập trung tăng cường đề kháng bằng cách bổ sung Vitamin C, Beta-Glucan và các chế phẩm vi sinh để kích hoạt tế bào bạch cầu. Một cơ thể khỏe mạnh trong môi trường ổn định là cách duy nhất để đàn cá cầm cự qua đợt dịch.