Cá da trơn xông khói: Chiến lược mới của thủy sản Tây Phi

Patrick Apoya, giám đốc điều hành SkyFox - một công ty hoạt động ở một số quốc gia tại Tây phi cho rằng: “Ghana cần tìm và duy trì thị trường cho cá nuôi. Bên cạnh việc liên kết các công ty chuyên chế biến và tiếp thị, còn cần tìm thêm nguồn vốn ủng hộ  nhằm thúc đẩy xuất khẩu các các sản phẩm nuôi trồng thủy sản”.

Những năm gần đây SNV- tổ chức phi lợi nhuận giúp người nghèo phát triển ổn định - đã thúc đẩy việc sử dụng hai công nghệ hun khói mới là: lò nướng FT Thiaroye phát triển bởi FAO và lò nướng Ahotor phát triển bởi SNV với sự tài trợ từ USAID (Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ). Công nghệ này là bước tiến trong quy trình chế biến cá sau thu hoạch, giúp tiêu thụ cá và mang đến một lựa chọn mới trong nhu cầu sử dụng. Việc chế biến cá bằng phương pháp hun khói truyền thống đã được áp dụng từ lâu, tuy nhiên kỹ thuật này yêu cầu số lượng lớn nguyên liệu gỗ đốt, đồng thời thịt cá thành phẩm cũng có một lượng lớn CO2 nhiễm vào. Việc sử dụng lò nướng truyền thống giải phóng lượng lớn khí hydrocarbons đa vòng (PAHs) không được chấp nhận trên thị trường quốc tế. Trong khi đó, lò nướng FT Thiaroye và Ahotor đáp ứng yêu cầu của Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm Codex quốc tế.

Cách xông khói cá truyền thống của người dân Ghana.

SNV đang tìm cách liên kết nông dân và công ty chế biến để giải quyết vấn đề sản lượng cá nuôi tăng vượt cầu ở Ghana. Người Ghana và người Châu Phi ăn nhiều cá xông khói hơn cá tươi, vì vậy SNV muốn đảm bảo rằng cá rô phi và cá da trơn sẽ được xông khói với những công nghệ mới để cung cấp sản phẩm tốt cho sức khỏe và có hương vị thơm ngon hơn. Ngoài ra, Ghana đang hướng đến thị trường xuất khẩu. Hai công nghệ xông khói mới sẽ mang lại nhiều thuận lợi cho định hướng này

Ghana đang phát triển tiềm năng thương mại của các sản phẩm thủy sản chế biến gia tăng giá trị thông qua nên tảng mua bán trực tuyến Chợ cá Lojaanor cung cấp cá rô phi tươi và đã qua chế biến thành xúc xích, bánh mì Thổ Nhĩ Kì, pa-tê, “koobi” (một món phổ biến có trong các món súp và món hầm ở Tây Phi).

Các công ty thủy sản ở Ghana đang muốn hợp tác chặt chẽ với các ngành công nghiệp khác với mục tiêu lớn nhất là thị trường xuất khẩu. Có rất nhiều người Ghana ở Châu  Phi, Châu Âu và Mỹ muốn thưởng thức món cá rô phi và cá da trơn xông khói, các công ty đã tiến hành xuất khẩu thử cá da trơn hun khói và gặt hái thành công bước đầu. Hiện Ghana đang nhắm đến thị trường Nigerian – nơi thị trường đang thiếu hụt nguồn cung trầm trọng.

Ghana phát triển các công nghệ để cung cấp một khuôn khổ hợp tác tốt trong tương lai gần, các dự án xã hội chung sẽ cải thiện tiêu chuẩn dinh dưỡng, đổi mới cơ hội thu nhập cho vùng nông thôn. Ghana nói riêng và cả Tây Phi cũng đang muốn tích hợp các công nghệ canh tác vào sản xuất trong các dự án sắp đến.

Như vậy, để giải quyết bài toán gia tăng giá trị cho sản phẩm thủy sản cần sự kết hợp giữa người nuôi, nhà chế biến và các kênh liên quan khác nhằm đưa ra nhiều sản phẩm từ cá, kích thích nhu cầu từ các loại hình thưởng thức cá khác nhau, tăng cường quảng bá và cải thiện chất lượng sản phẩm nuôi,… định hướng rõ ràng cho sự phát triển lâu dài.

Theo Efua Konyim Okai