Chương trình phát triển tôm chân trắng bố mẹ

Chủ động sản xuất giống tôm thẻ chân trắng là nhu cầu bức thiết

Năm 2012, mặc dù diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng chỉ là 35.575 ha, bằng 5,4% trong tổng diện tích nuôi tôm nước lợ 657.114 ha của cả nước, nhưng sản lượng thu hoạch 190.000 tấn, chiếm 38% tổng sản lượng tôm nuôi nước lợ. Điều đó cho thấy rõ ưu thế thời gian nuôi ngắn và năng suất cao của tôm thẻ chân trắng.

Tổng nhu cầu tôm thẻ chân trắng giống hiện nay khoảng 16-20 tỷ con mỗi năm. Để sản xuất đủ lượng tôm giống ấy cần khoảng 60.000 – 80.000 cặp tôm bố mẹ đạt tiêu chuẩn chất lượng theo qui định của Bộ NN&PTNT. Trong 6 tháng đầu năm 2012 cơ quan quản lý của Bộ đã cấp phép NK 90.000 con tôm bố mẹ.

Tuy nhiên, việc NK tôm bố mẹ phải đối mặt với rất nhiều rủi ro, trong đó nổi lên 2 vấn đề chính. Thứ nhất, tuy tôm bố mẹ NK đều có chứng nhận đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng theo qui định (sạch bệnh, có xuất xứ nguồn gốc…) của các nước như Mỹ, Thái Lan, Xingapo, Inđônêxia,… nhưng trên thực tế tình trạng tôm bố mẹ NK kém chất lượng, nhiễm bệnh vẫn khá phổ biến, rất khó kiểm soát. Thứ hai, giá thành NK tôm bố mẹ rất cao và chênh lệch lớn giữa các nguồn cung cấp, giao động từ 26-65USD/con, dẫn tới việc các cơ sở sản xuất giống không chủ động được giá thành, giá bán tôm giống vì thế cũng biến động liên tục, có thời điểm lên đến 80- 90 đồng/con. Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả sản xuất của người nuôi.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Hảo, Viện Trưởng Viện Nghiên cứu Thủy sản 2

Vì vậy, để phát triển bền vững nghề nuôi tôm nói chung, tôm thẻ chân trắng nói riêng, Việt Nam không thể không hạn chế tối đa sự phụ thuộc vào nguồn giống NK, nhanh chóng chủ động tự sản xuất đủ tôm bố mẹ đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật để sản xuất tôm giống chất lượng cao và sạch bệnh. Việc tăng tốc triển khai chương trình chủ động sản xuất tôm giống lúc này là yêu cầu hết sức bức thiết.

Trên cơ sở đòi hỏi đó, Bộ NN&PTNT đã đưa ra chương trình chủ động tạo nguồn tôm thẻ chân trắng bố mẹ chất lượng tốt trong nước phục vụ việc sản xuất con giống chất lượng cao và sạch bệnh, nhằm phát triển nghề nuôi tôm thương phẩm bền vững. Cụ thể, trong giai đoạn từ nay đến năm 2015 sản xuất được lượng tôm bố mẹ thay thế NK cho khoảng 30% tổng nhu cầu tôm bố mẹ. Tỷ lệ này sẽ nâng dần lên 70-80% trong giai đoạn từ 2015 đến 2020. Trước mắt, tôm thẻ chân trắng bố mẹ sản xuất tại VN chỉ được sử dụng để sản xuất giống cung cấp cho một số vùng nhất định theo đăng ký với cơ quan thẩm quyền để theo dõi hiệu quả nuôi thương phẩm. Sau khi thu thập đủ dữ liệu cần thiết để đánh giá chất lượng con giống, Tổng Cục Thủy sản sẽ quyết định quy mô sản xuất phù hợp với từng giai đoạn.

Cần sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía

Chương trình chủ động phát triển tôm thẻ chân trắng bố mẹ nhận được ủng hộ rộng rài từ các cơ quan quản lý, cơ quan nghiên cứu, các nhà khoa học, cho đến DN, người nuôi tôm, … Tuy nhiên, để chương trình được triển khai đúng hướng, tránh tình trạng chạy đua, tự phát, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, cơ quan nghiên cứ và các nhà đầu tư.

“Tôi rất ủng hộ một chương trình độc lập của VN về phát triển tôm thẻ chân trắng bố mẹ. Nhưng không thể để các viện, trường, hay DN tự làm một mình ở qui mô nhỏ lẻ được. Phải tiến hành hợp tác công-tư, trong đó Tổng cục thủy sản đóng vai trò điều phối. Mặc dù có thể chậm hơn, nhưng chúng ta bắt buộc phải làm. Nhà nước nên hỗ trợ kinh phí, vật tư ban đầu để các đơn vị có liên quan cùng thực hiện. Không nên nhập quần đàn [tôm] đã gia hóa nữa mà phải nhập quần đàn tự nhiên để làm tôm bố mẹ”, TS Nguyễn Văn Hảo, Viện Trưởng Viện Nghiên cứu Thủy sản 2, đề xuất.

Theo quan niệm đó, Tổng Cục thủy sản có vai trò rất lớn trong quá trình triển khai chương trình. Trên cơ sở xác định thế mạnh của từng đơn vị, viện, trường, DN mà phân công cho phù hợp, đảm bảo phát huy tối đa sự đóng góp của từng đơn vị, đồng thời duy trì sự thống nhất, phối hợp nhịp nhàng trong triển khai chương trình.

“Các cơ quan quản lý nhà nước cần tạo điều kiện tốt nhất, có những hướng dẫn rõ ràng để các DN chúng tôi có thể tiến hành thuận lợi nhất. Nhà nước nên có những cơ chế, chính sách thông thoáng, rõ ràng trong việc này. Việt Nam là quốc gia sản xuất tôm hàng đầu, không thể cứ mãi bị động về nguồn tôm bố mẹ được. Với tiềm năng về tài chính, công nghệ, kinh nghiệm,… chúng ta hoàn toàn có thể làm được việc này”, ông Lương Thanh Văn, GĐ công ty TNHH Việt Úc, bày tỏ.

Ông Lương Thanh Văn – GĐ công ty TNHH Việt Úc

Chủ động sản xuất tôm thẻ chân trắng bố mẹ là mục tiêu rất cần thiết và có tầm quan trọng dài hạn. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu trước mắt của các cơ sở sản xuất giống và người nuôi, Bộ NN&PTNT cần nhanh chóng thành lập đoàn công tác để lên danh sách những cơ sở cung cấp tôm bố mẹ có uy tín ở nước ngoài và chỉ định nhà NK trong nước chỉ được nhập từ những địa chỉ này, nhằm quản lý chất lượng con giống chặt chẽ hơn.

Với những biện pháp trước mắt và lâu dài, trong tương lai không xa, Việt Nam hoàn toàn có thể chủ động nguồn tôm thẻ chân trắng bố mẹ sản xuất trong nước với chất lượng cao nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người nuôi, góp phần phát triển bền vững nghề nuôi tôm thẻ chân trắng.