Công nghệ gien có thể tạo bước tiến trong sản xuất thức ăn thủy sản

 Các nghiên cứu trong lĩnh vực này luôn nhằm mục đích tìm ra loại thức ăn vừa có thể cung cấp những chất dinh dưỡng tối thiểu cần thiết cho cá, vừa đảm bảo chất lượng cá thành phẩm. Tại Hội nghị Nuôi trồng thủy sản Canada 2016, Tiến sĩ Stefanie Colombo (trường Đại học Ryerson) đã trình bày nghiên cứu công nghệ gien và kết quả của nghiên cứu này có thể tạo ra bước tiến cho sản xuất thức ăn trong ngành nuôi trồng thủy sản.

Trong quá trình tìm kiếm nguồn thức ăn thay thế, những nguyên liệu có nguồn gốc thực vật là lựa chọn đem lại nhiều lợi ích về mặt kinh tế lẫn bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, chúng lại không cung cấp hàm lượng cao chất dinh dưỡng cần thiết cho cá, trong đó, quan trọng nhất là các loại axit omega-3 như axit eicosapentaenoic (EPA) và axit docosahexaenoic (DHA), những chất thiết yếu cho não và tim ở động vật có xương sống.

Mặc dù cá nói chung có thể tự tạo ra EPA và DHA từ những tiền tố omega-3 nhưng với một lượng rất hạn chế. Trong môi trường tự nhiên, EPA và DHA  trong cá chủ yếu đến từ thức ăn – chính là những loại cá nhỏ khác.  Giảm lượng EPA và DHA trong thức ăn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cá cũng như của con người (thông qua việc ăn cá).

Một trong những nguyên liệu có khả năng dùng làm thức ăn thay thế cho cá là cây cải camelina, một loại cây cùng họ với mù tạt và cải bắp. Trong tự nhiên, cải camelina chứa hàm lượng lớn omega-3, tuy nhiên lại không cung cấp EPA và DHA cần có trong thành phần thức ăn của cá. Bằng cách biến đổi gien, Tiến sĩ Colombo cho rằng có thể tạo ra dầu thực vật từ cải camelina với hàm lượng omega-3 tương đương trong thành phần thức ăn của cá trong tự nhiên.

Thực tế, việc cấy ghép gien tảo biển vào cải camelina đã tạo ra lượng EPA và DHA tương đương như trong dầu cá. Thử nghiệm sử dụng loại cải camelina biến đổi gien này trong thức ăn cho cá hồi đã đạt được những kết quả khả quan. So sánh với loại cá hồi được nuôi bằng thức ăn truyền thống có nguồn gốc từ cá, loại cá hồi nuôi bằng thức ăn chế biến từ cải camelina biến đối gien có tốc độ tăng trưởng tốt và tạo ra lượng axit béo gần như tương đương.

Nghiên cứu cải camelina biến đổi gien cũng đối mặt với không ít thách thức. Vì EPA và DHA vốn không có trong cải camelina tự nhiên nên việc biến đổi gien có thể kèm theo những tác dụng phụ, như gây ảnh hưởng đến những côn trùng ăn loại cây này. Những nghiên cứu trong phòng thí nghiệm của Tiến sĩ Colombo trên một loại bướm trắng ăn cải camelina biến đối gien đã cho thấy loại bướm này bị biến dạng cánh và nặng hơn mức bình thường.

Tìm hiểu và giải quyết những tác động đến môi trường như trên là điểm mấu chốt trong nghiên cứu của Tiến sĩ Colombo, điều này đặc biệt quan trọng nếu cải camelina biến đổi gien được phát triển rộng rãi với quy mô công nghiệp.

Ngoài ra, việc nghiên cứu phản ứng của cá với thức ăn có nguồn gốc thực vật cũng là vấn đề quan trọng. Chẳng hạn như biết được loài cá nào có khả năng tự sản xuất hàm lượng cao EPA và DHA có thể giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào lượng axit omega-3 trong thức ăn.