Giải đáp nguyên nhân vì sao tôm càng xanh bị tuột size nhanh chóng?

Có nhiều mối nghi ngờ về nguyên nhân làm tôm càng xanh chậm lớn, còi cọc. Vậy nguyên nhân thật sự là gì? Virus, vi khuẩn, ký sinh trùng hay thậm chí là thuốc kháng sinh?

tôm càng xanh
Chậm lớn, còi cọc trở thành nguyên nhân cản đường phát triển của nghề nuôi tom càng xanh thâm canh.

Tôm càng xanh - một loài thủy sản nước ngọt được rất nhiều quốc gia khu vực Châu Á chọn nuôi, chính nhờ vào giá trị kinh tế cao mà nó mang lại. Sản lượng nuôi toàn cầu đã đạt hơn con số 230.333 tấn (2014). Tuy nhiên với mật độ thâm canh ngày càng cao, thì dịch bệnh do vi khuẩn và virus đang ngày càng đe dọa sự phát triển của nghề nuôi loài thủy sản này, nhất là trong những năm gần đây.

Người ta vừa tìm thấy một tác nhân mới gây chậm tăng trưởng trên tôm càng xanh tại một trại nuôi ở tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Tôm càng xanh nhiễm bệnh trở nên còi cọc, giảm sút nhanh chóng về kích thước và khối lượng. Một số con chậm phát triển đến mức chỉ dài 6-7cm. Cho đến nay, nguyên nhân của sự chậm tăng trưởng này vẫn chưa rõ ràng, có nhiều mối nghi ngờ đã được đặt ra. Các chuyên gia đã bắt đầu khoanh vùng các nguyên nhân bao gồm: virus gây hoại tử cơ quan tạo máu trên tôm sú (IHHNV), ký sinh trùng Enterocytozoon hepatopenaei (EHP) gây bệnh trên tôm thẻ, hoặc phải chăng việc lạm dụng kháng sinh Enrofloxacin đã làm chậm đi sự tăng trưởng của tôm càng xanh? Và sau cùng các chuyên gia tìm thấy rất nhiều khuẩn lạc giống nhau khi phân lập từ tôm càng xanh bị còi, và xác định chúng là khuẩn lạc của vi khuẩn Enterobacter cloacae.

Enterobacter cloacae phân bố rộng rãi trên cạn và cả dưới nước. Chúng được xem là một mầm bệnh cơ hội trên cả người và động vật. Các nghiên cứu về loài vi khuẩn này trước đây thường tập trung vào sự gây hại và khả năng kháng thuốc đối với con người, rất hiếm trên động vật thủy sản. Nghiên cứu hiện tại chỉ ra những con tôm càng xanh phát triển chậm cho thấy sự hiện diện đông đảo của loài vi khuẩn này. Và không loại trừ khả năng đây là nguyên nhân chính làm tôm càng xanh tuột size nghiêm trọng.

Người ta không phát hiện có ký sinh trùng khi kiểm tra mô học dưới kính hiển vi. So sánh gan tụy của tôm khỏe mạnh và tôm càng xanh bị còi cho thấy gan tụy tôm khỏe bình thường, các thành phần đều không có dấu hiệu xáo trộn. Riêng đối với tôm chậm phát triển, các tế bào gan tụy trở nên lỏng lẻo, nhung mao bị phân giải. Ngoài ra, ruột và mang cũng xuất hiện sự bất thường. Những con tôm càng xanh khỏe mạnh khi nuôi chung với những con tôm chậm lớn sau một thời gian cũng trở nên còi cọc, điều này chứng tỏ có sự lây truyền của vi khuẩn.

tôm càng xanh lột xác
Nhiễm khuẩn Enterobacter cloacae gây ảnh hưởng đến hormone Methyl farnesone điều khiển quá trình lột xác.

Sự chậm tăng trưởng đã gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho nghề nuôi tôm càng xanh, do làm giảm đáng kể sản lượng và năng suất. Trong nghiên cứu này, các chuyên gia nhận thấy tỷ lệ nhiễm Enterobacter cloacae là 100% ở những cá thể tôm càng xanh chậm phát triển. Vào ngày thứ 30 trở đi, năng suất sinh trưởng của tôm càng đã bị giảm đáng kể, dễ dàng so sánh với tôm khỏe. Và khi sự tăng trưởng càng giảm thì cùng lúc đó tỷ lệ vi khuẩn mà tôm nhiễm càng cao.

Những con tôm dù không bị chậm tăng trưởng nhưng sống cùng một thủy vực với tôm bệnh cũng có xu hướng rối loạn chức năng sinh sản. Đây là bằng chứng cho thấy có sự lây nhiễm vi khuẩn Enterobacter cloacae trong cùng một khu vực nuôi. Chiều dài và trọng lượng cơ thể của tôm càng xanh nhiễm khuẩn tỷ lệ nghịch rất lớn đối với những con tôm khỏe mạnh. Điều này có thể thấy rõ bằng mắt thường.

Sự lây nhiễm truyền đến các gen quy định sự tăng trưởng ở tôm càng xanh. Trong đó, ảnh hưởng rất lớn đến Chitinase, một enzyme đóng vai trò sinh lý rất quan trọng trong cơ thể tôm, nhất là đối với quá trình lột xác. Trong một chu kỳ lột xác, enzyme chitinase sẽ phân giải kitin trong lớp vỏ cũ của tôm. Sau đó, phần đã được phân giải có thể được tái hấp thu vào cơ thể tôm và tổng hợp thành một “bộ áo giáp” mới. Tuy nhiên khi nhiễm khuẩn, enzyme này cùng với các enzyme điều hòa sự cân bằng nội bào và bài tiết protein của tôm càng xanh sẽ trở nên ngưng trệ.

Methyl farnesone (MF) như một hormone đóng vai trò thiết yếu trong việc điều khiển các quá trình sinh lý bao gồm lột xác, biến thái và cả sinh sản của tôm càng xanh. Trong nghiên cứu này MF được đánh giá là bị suy thoái nghiêm trọng. Ngoài ra hormone Molt, được tổng hợp ở cuống mắt của tôm và đa số các hormone khác trong cơ thể đều bị giảm chất lượng và số lượng khi tôm bị nhiễm vi khuẩn Enterobacter cloacae.

Tỷ lệ nhiễm Enterobacter cloacae cao, tỷ lệ thuận với sự chậm tăng trưởng của tôm càng xanh. Có thể kết luận rằng chính vi khuẩn này là nguyên nhân làm tôm càng xanh bị còi cọc, ảnh hưởng nặng đến giá trị kinh tế của chúng.

Enterobacter cloacae: A probable etiological agent associated with slow growth in the giant freshwater prawn Macrobrachium rosenbergii by Xiaojian Gao, Yifan Zhou, Xinhai Zhu, Huanyu Tang, Xixi Li, Qun Jiang, Wanhong Wei, Xiaojun Zhang.

Đăng ngày 27/01/2021
Hà Tử
Dịch bệnh

Xổ ký sinh trùng có ảnh hưởng đường ruột tôm?

Tôm bị ký sinh trùng đường ruột là một vấn đề thường xảy ra ở các ao nuôi tôm, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, trưởng thành và năng suất của vụ nuôi.

Đường ruột tôm
• 10:42 08/04/2024

Nấm đồng tiền: Mối đe dọa đến sức khỏe tôm nuôi

Nấm đồng tiền hay còn gọi là nấm chân chó luôn là vấn đề thách thức đối với người nuôi tôm bởi loại này gây tổn thất không hề nhỏ cho ao tôm, khiến tôm dễ mắc phải nhiều bệnh và làm ảnh hưởng đến năng suất vụ nuôi.

Nấm đồng tiền
• 10:18 26/02/2024

Một số loài ký sinh trùng phổ biến ở tôm

Trong quá trình nuôi tôm luôn gặp phải các trường hợp tôm nhiễm bệnh mà chết dần. Trong đó, ký sinh trùng là một trong những nguyên nhân gây ra, đặc biệt là các loài nội ký sinh trùng. Cùng tìm hiểu qua đặc điểm của những loài ký sinh trùng dưới đây nhé!

Tôm
• 09:56 22/02/2024

Không nên chủ quan với các bệnh đường ruột trên tôm

Với sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là về tôm, việc thấu hiểu về đường ruột tôm mở ra cánh cửa cho những tiến bộ trong y học thủy sản và ứng dụng những công nghệ, kỹ thuật hiện đại trong việc cải thiện sản xuất và chất lượng tôm nuôi.

Tôm thẻ
• 09:43 19/02/2024

Xu hướng thị phần doanh nghiệp sản xuất thức ăn tôm 2024

Ngành sản xuất thức ăn cho tôm hiện đang đối mặt với vấn đề phân mảnh và thiếu tính thống nhất trong chuỗi giá trị sản xuất. Tuy nhiên, vẫn có những dấu hiệu tích cực ở một số quốc gia như Việt Nam, nơi mà ngành này đang dần hướng tới sự thống nhất.

Tôm thẻ
• 02:59 14/04/2024

Cấp mã vùng nuôi, trồng thủy sản cần thiết và cấp bách

Từ mã số này sẽ xác định được chủ cơ sở nuôi và nguồn gốc sản phẩm, qua đó tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu về xuất khẩu. Việc các vùng sản xuất nuôi trồng thủy sản có mã cũng thích ứng với xu hướng kinh tế nông nghiệp số hiện nay. Từ những yêu cầu trên, các đơn vị chuyên môn ngành nông nghiệp đã và đang đẩy mạnh việc cấp mã số cho các vùng nuôi trồng thủy sản trên khắp cả nước.

Nuôi thủy sản
• 02:59 14/04/2024

Vệ sinh ao nuôi định kỳ

Luôn giữ môi trường ao nuôi sạch sẽ là yếu tố hàng đầu trong nuôi tôm công nghiệp. Việc ao nuôi sạch sẽ không đem đến các mầm bệnh gây hại cho tôm, cũng như giúp tôm có điều kiện phát triển ổn đinh, tăng trưởng nhanh chóng, đạt năng suất cao cho vụ nuôi. Dưới đây là một số công việc cần làm để vệ sinh ao nuôi định kỳ.

Vệ sinh ao nuôi
• 02:59 14/04/2024

Những điều thú vị về sự thích nghi của loài cá tuyết

Dưới những lớp tuyết mỏng manh của đại dương, tồn tại một thế giới huyền bí, nơi cá tuyết tỏa sáng. Loài cá này, dường như đã được sinh ra để sống trong môi trường đầy thách thức của vùng biển đáy tuyết.

Cá tuyết
• 02:59 14/04/2024

Làm thế nào để hiệu quả việc tăng kiềm trong ao tôm?

Độ kiềm là thông số rất quan trọng, góp phần vào một trong những yếu tố quyết định thành công của vụ nuôi, bởi độ kiềm có liên quan trực tiếp đến độ ổn định của pH nước và hoạt động lột xác của tôm. Việc hiểu và kiểm soát hiệu quả, đúng lúc tính kiềm trong ao sẽ giúp hoạt động nuôi tôm của bà con trở nên dễ dàng hơn.

Độ kiềm
• 02:59 14/04/2024