Hiệu quả từ nghề nuôi vẹm xanh

Vẹm xanh là gì? 

Vẹm xanh, hay còn gọi là vẹm vỏ xanh (green mussels) là loài trai có hai mảnh vỏ, thường được tìm thấy ở vùng biển châu Á - Thái Bình Dương và đã được nuôi nhiều tại Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam. Tuy nhiên, vẹm xanh lại phát triển mạnh mẽ nhất ở vùng biển ngoài khơi Australia và New Zealand.  

Ở ven biển Việt Nam, trên mọi miền đều có sự xuất hiện của vẹm xanh nhưng tập trung nhất là ở các vùng gần của sông Nam, huyện Yên Hưng (Quảng Ninh), một số vùng ven biển đảo Cát Bà, Đồ Sơn (Hải Phòng), đầm Ô Loan (Phú Yên),.. và nhiều vùng biển ven đảo Phú Quốc. 

Vỏ vẹm khi còn non có màu xanh và dần chuyển thành màu nâu đen khi trưởng thành. Mặt trong của vỏ có màu trắng óng ánh. Cá thể lớn có chiều dài vỏ 150 mm, rộng 40 mm, chiều cao hai mảnh vỏ là 65 mm.  

Chúng thường sống tự do dọc bờ biển ở các eo vịnh, vùng gần cửa sông, nơi có độ sâu 1- 4 m nước, dòng nước chảy nhẹ, trong sạch, có nhiều thực vật nổi và môi trường nước với độ mặn thích hợp từ 15- 32%, chất đáy là đá, sỏi, san hô… Khi còn nhỏ, vẹm vỏ xanh có vỏ màu xanh, lúc trưởng thành thì vỏ chuyển màu nâu đen. Với đặc tính sống bám vào một vật cố định, vẹm xanh thường rất dễ đánh bắt, quan sát. Thức ăn của vẹm chủ yếu là sinh vật phù du và các chất lơ lửng trong nước.

Vẹm xanh, hay còn gọi là vẹm vỏ xanh (green mussels) là loài trai có hai mảnh vỏ. Ảnh: caribbeaninvasives.org

Vẹm xanh là loài sinh trưởng chậm, sau 1,5 – 2 năm chiều dài vỏ mới đạt đến 80 – 100 mm. Được biết, hức ăn của loài này là các loài thực vật phù du, vật chất nhỏ lơ lửng trong biển nên việc nuôi vẹm xanh giúp giảm được rất nhiều chi phí đầu tư do không phải cho ăn. Khi đạt được độ dài vỏ từ 80 mm trở lên vẹm bắt đầu sinh sản (ấu trùng của chúng trôi nổi trong nước và trải qua nhiều lần biến thái thành vẹm giống). Ở các vùng nước chảy quần xung quanh vùng nuôi vẹm có các rạn đá ngầm, vào mùa sinh sản thường thấy có vẹm con bám vào đá.  

Tuyến sinh dục của vẹm thành thục thường vào 1 năm tuổi, từ đó hằng năm về sau vẹm có thể sinh sản được. Vẹm có thể sinh sản quanh năm, ở phía Bắc vẹm đẻ trứng vào 2 vụ chính là đầu năm (từ tháng 3 - tháng 5), vụ cuối năm (từ tháng 9 - tháng 10). Vào mùa sinh sản tuyến sinh dục của con cái có màu đỏ gạch non và của con đực màu vàng nhạt. 

Ưu điểm 

Bổ dưỡng: loài vẹm chính là một trong những loài trai kinh tế và bổ dưỡng nhất, đặc biệt là trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh về khớp ở con người. Vẹm xanh giúp ngăn ngừa, chống lại các bệnh như viêm khớp, thấp khớp, loãng xương, thoái hóa khớp. 

Ngoài ra, vẹm xanh còn có chứa các chất chống viêm tự nhiên, có lợi cho rối loạn khớp và nhiều bệnh viêm khác. Chúng rất giàu hàm lượng vitamin, protein, khoáng chất, các enzyme, vitamin và GAGs (glycosaminoglycans). Đây đều là những yếu tố quan trọng trong việc hình thành và chữa trị các sụn khớp trong cơ thể con người. Loài vật này còn có thể làm phục hồi các khớp và sụn bị tổn thương, đồng thời cung cấp chondroitin, glucosamine và một số chất dinh dưỡng quan trọng khác cho quá trình phục hồi. 

Các hình thức nuôi vẹm chủ yếu hiện nay là dây trao và nuôi cọc. Ảnh: Tép Bạc

Dễ nuôi: Các hình thức nuôi vẹm chủ yếu hiện nay là dây trao và nuôi cọc. Ở Việt Nam, vẹm xanh được nuôi tập trung ở Nghệ An, Hà Tĩnh,.. Đặc biệt tại Kiên Giang hình thức nuôi vẹm xanh đang dần trở thành một trong những nghề ít tốn chi phí nhưng mang lại lợi nhuận ổn định cho người dân vùng biển trong vài năm gần đây. 

Theo kinh nghiệm của những người nuôi vẹm, chỉ cần thường xuyên lặn xuống nước kiểm tra các cọc cây để xem độ lớn của vẹm. Vào mùa mưa, cần có biện pháp di dời để bảo vệ vẹm không bị bùn cát vùi lấp. Tuy thời gian gần đây giá vẹm xanh giảm mạnh nhưng do chúng sinh sôi tự nhiên rất nhiều nên gần như không phải lo tốn kém chi phí mua con giống, chỉ cần đầu tư cọc gỗ, làm giàn ngầm cho vẹm bám vào, theo dõi quá trình phát triển và chờ đến vụ thu hoạch nên vẫn đảm bảo được hiệu quả kinh tế. 

Khả năng lọc nước mạnh:  Vẹm có khả năng lọc nước mạnh, ở nhiệt độ bình thường một con vẹm cỡ 5 – 6 cm có thể lọc được 3,6 lít nước trong 1 giờ. Đây là ưu điểm có thể phần nào giảm thiểu được các vấn đề về ô nhiễm môi trường, ô nhiễm vùng nuôi.