Khi các “ông lớn” ngành thức ăn thủy sản rời đi

Làn sóng tái cơ cấu và những khoảng trống lớn

Điển hình cho xu hướng này là thông báo vào tháng 5/2025 của Cargill, một tập đoàn nông nghiệp hàng đầu của Mỹ, về việc rút hoàn toàn khỏi mảng thức ăn thủy sản tại Việt Nam. Việc đóng cửa hai nhà máy chiến lược tại Đồng Tháp và Long An, cùng với Trung tâm Ứng dụng Công nghệ Thủy sản tại Tiền Giang, là một minh chứng rõ nét cho sự thay đổi này.

Tầm ảnh hưởng của những doanh nghiệp tầm cỡ như Cargill là không thể phủ nhận. Với hệ thống nhà máy có tổng công suất lên đến hàng triệu tấn mỗi năm, các tập đoàn này từng chiếm một thị phần đáng kể và đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thị trường. Sự ra đi của chỉ một "người khổng lồ", chứ chưa nói đến một xu hướng chung, đã để lại một khoảng trống nguồn cung khổng lồ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh thị trường thức ăn thủy sản Việt Nam dù được dự báo tăng trưởng nhưng vẫn đang đối mặt với nhiều biến động, từ việc phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu đến áp lực tăng giá do các yếu tố toàn cầu.

Cargill chính thức rút khỏi thị trường thức ăn thủy sản Việt Nam vào tháng 5/2025. Ảnh: Cargill Việt Nam

Chi phí sản xuất và áp lực đè nặng lên nông dân

Tác động đầu tiên và rõ ràng nhất đổ dồn lên vai người nông dân, đặc biệt là các hộ nuôi tôm và cá tra tại Đồng bằng sông Cửu Long. Chi phí thức ăn vốn đã chiếm từ 50-70% tổng giá thành sản xuất, nay lại đứng trước nguy cơ tăng cao hơn nữa. Việc một nhà cung cấp lớn đột ngột rời đi có thể gây ra sự gián đoạn nguồn cung trong ngắn hạn, buộc các trang trại, nhất là những nơi đã ký hợp đồng dài hạn, phải gấp rút tìm kiếm nhà cung cấp mới.

Điều này tạo ra một chuỗi rủi ro: người nuôi có thể phải chấp nhận mức giá cao hơn hoặc đối mặt với chất lượng thức ăn không đảm bảo như trước, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng và sức khỏe của vật nuôi. Áp lực này càng trở nên cấp bách khi vào tháng 7-8, người nông dân bắt đầu chuẩn bị cho vụ nuôi mới trong mùa mưa bão, giai đoạn đòi hỏi nguồn cung thức ăn phải ổn định và chất lượng. Bất kỳ sự gián đoạn nào trong thời điểm này đều có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến mục tiêu xuất khẩu của toàn ngành.

Người nuôi đối mặt áp lực tăng giá thức ăn và nguy cơ thiếu nguồn cung trong thời điểm chuẩn bị vụ mới. Ảnh: VietnamPlus

Khoảng trống thị trường và cuộc đua của những người ở lại

Tuy nhiên, sự ra đi của các đối thủ lớn cũng chính là cơ hội để thị trường tự tái cấu trúc. Khoảng trống mà những "ông lớn" này để lại đang mở ra một cuộc đua cho các doanh nghiệp còn lại, cả trong nước và quốc tế. Các công ty có tiềm lực mạnh được dự báo sẽ nhanh chóng mở rộng tầm ảnh hưởng.

Các công ty này có thể tận dụng lợi thế sân nhà để lấp đầy khoảng trống nguồn cung, tăng sản lượng và phát triển các dòng sản phẩm thức ăn chức năng để nâng cao sức cạnh tranh. Thách thức lớn nhất đối với họ là phải đảm bảo chất lượng sản phẩm ổn định và giá cả hợp lý để giành được niềm tin từ người nông dân.

Nhìn chung, làn sóng tái cơ cấu của các tập đoàn thức ăn thủy sản lớn vừa là một thách thức, vừa là một chất xúc tác mạnh mẽ, buộc ngành thủy sản Việt Nam phải thay đổi. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp nội địa khẳng định vị thế, đồng thời thúc đẩy toàn ngành chuyển sang một mô hình sản xuất bền vững hơn, tự chủ hơn về nguồn cung và sẵn sàng đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.