Kiểm soát tảo lục sợi Hormidium trong ao nuôi tôm

Đặc điểm nhận dạng và điều kiện phát sinh tảo lục sợi Hormidium

Tảo Hormidium thuộc nhóm tảo lục dạng sợi (filamentous green algae). Khác với các loài tảo đơn bào, Hormidium hình thành các sợi tế bào dài, không phân nhánh, có kích thước hiển vi lớn và dễ dàng quan sát bằng mắt thường khi chúng kết tụ thành mảng.

Kết quả quan trắc thực địa cho thấy, loại tảo này thường bùng phát mạnh tại các vùng nuôi có độ mặn thấp (dưới 15‰) hoặc các ao nuôi bị ngọt hóa do mưa kéo dài. Khi hàm lượng dinh dưỡng hòa tan (Nitơ và Phốt pho) trong nước vượt ngưỡng cân bằng, Hormidium sẽ nhân bản nhanh chóng, lấn át hoàn toàn các nhóm tảo có lợi khác.

Sự xuất hiện dày đặc của tảo lục dạng sợi sẽ tác động tiêu cực đến ao tôm. Ảnh: Farmext LAB

Những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái ao nuôi

Sự hiện diện của tảo lục sợi với mật độ cao dẫn đến ba hệ lụy nghiêm trọng:

1. Biến động hóa lý nước

Quá trình quang hợp mạnh vào ban ngày và hô hấp dữ dội vào ban đêm của quần thể tảo sợi làm chỉ số Oxy hòa tan (DO) và pH dao động cực đoan. Điều này gây sốc môi trường, khiến tôm giảm sức đề kháng.

2. Cản trở sinh học

Các sợi tảo dễ bám dính vào phụ bộ (râu, chân bơi) và mang tôm, gây khó khăn cho việc di chuyển, bắt mồi và hô hấp. Đặc biệt, nếu tôm ăn phải xác tảo sợi khó tiêu hóa, hệ thống đường ruột sẽ dễ bị viêm nhiễm và mắc bệnh phân trắng.

3. Rủi ro từ hiện tượng sụp tảo

Khi quần thể tảo Hormidium già hóa và tàn lụi đồng loạt, xác tảo phân hủy sẽ giải phóng lượng lớn khí độc (H₂S, NH₃) xuống tầng đáy, đồng thời tạo môi trường cho vi khuẩn Vibrio bùng phát.

Giải pháp quản lý kỹ thuật đồng bộ kiểm soát tảo lục sợi

Để quản lý hiệu quả tảo lục sợi Hormidium, khuyến nghị người nuôi áp dụng quy trình 3 bước: Kiểm soát dinh dưỡng, ức chế bằng cơ chế cạnh tranh sinh học và can thiệp cơ học - hóa lý

1. Kiểm soát dinh dưỡng

Thực hiện điều chỉnh khẩu phần thức ăn chính xác dựa trên nhu cầu thực tế của tôm để triệt tiêu nguồn hữu cơ dư thừa, vốn là nhiên liệu chính cho tảo sợi bùng phát. Đồng thời, cần giám sát chặt chẽ diễn biến màu nước và các chỉ số môi trường thông qua các thiết bị đo kiểm thường xuyên để phát hiện sớm các dấu hiệu phú dưỡng hóa.

2. Ức chế bằng cơ chế cạnh tranh sinh học

Chủ động bổ sung định kỳ các chủng vi sinh có hoạt tính phân giải cao (như Bacillus spp.). Các dòng lợi khuẩn này không chỉ cạnh tranh nguồn dinh dưỡng hòa tan với tảo sợi mà còn ức chế gián tiếp thông qua giảm hữu cơ và ổn định hệ vi sinh.

3. Can thiệp cơ học và hóa lý

Về cơ học: Trong giai đoạn đầu khi tảo mới xuất hiện, cần tiến hành vớt thủ công các mảng tảo nổi vào sáng sớm khi tảo nổi tập trung, tránh bị phân tán. Sau khi vớt, nên sử dụng các chế phẩm giải phóng oxy tức thời (như Oxy bột) tại các khu vực tảo tập trung để hỗ trợ phân hủy xác tảo còn sót lại, tuy nhiên không lạm dụng để tránh gây sốc oxy cục bộ và tăng pH nhanh.

Về hóa lý: Duy trì tổng độ kiềm (Total Alkalinity) ổn định ở mức trên 120 mg/L. Ngưỡng kiềm này đóng vai trò là hệ đệm vững chắc, giúp ổn định pH và giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực đến tôm khi môi trường có biến động hoặc khi xảy ra hiện tượng sụp tảo đột ngột.

Kiểm soát tảo lực sợi cần phải áp dụng quản lý kỹ thuật đồng bộ. Ảnh: Farmext LAB.

Như vậy, quản lý tảo lục sợi không đơn thuần là việc tiêu diệt, mà là quá trình điều chỉnh hệ sinh thái ao nuôi về trạng thái cân bằng. Việc kết hợp giữa kinh nghiệm thực địa và các công cụ hỗ trợ kỹ thuật hiện đại sẽ giúp người nuôi chủ động hơn trước những diễn biến bất lợi của môi trường.