Các yếu tố ảnh hưởng đến tảo xâm chiếm ở ao nuôi

Tuy nhiên, điều quan trọng là phải duy trì mật độ tảo trong ao nuôi ở mức phù hợp. Đặc biệt, việc ngăn chặn sự xuất hiện của các loại tảo độc trong nguồn nước là một thách thức không hề dễ dàng đối với người nuôi tôm. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nguyên nhân tảo xâm chiếm ao nuôi và các loại tảo trong ao tôm. 

Nguyên nhân tảo xâm chiếm ao nuôi tôm 

Có một số nguyên nhân góp phần vào sự xâm chiếm của tảo trong ao nuôi tôm, bao gồm: 

Lượng thức ăn dư thừa: Sự tích lũy của lượng thức ăn dư thừa ở đáy ao có thể cung cấp nguồn dinh dưỡng cho sự phát triển của tảo. Điều này làm gia tăng hàm lượng Nitơ và Photphos, đây là một nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này. 

Phân tôm và bẩn đáy ao: Quá trình nuôi tôm thường đi kèm với sự tích tụ của phân tôm và các chất bẩn khác tại đáy ao, tạo điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của tảo. 

Quy trình thay nước: Cách thức thay nước trong ao nuôi có thể ảnh hưởng đến môi trường ao và sự phát triển của tảo. Việc thay nước quá thường xuyên hoặc không đúng cách có thể tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của tảo. 

Ảnh hưởng của thời tiết: Thời tiết không ổn định, như nắng mưa thất thường, có thể ảnh hưởng đến nhiệt độ trong ao và quá trình phân hủy mùn bã hữu cơ. Điều này cung cấp thêm chất dinh dưỡng cho tảo, giúp chúng phát triển mạnh mẽ. 

Mưa kéo dài và độ mặn: Mưa kéo dài có thể làm giảm độ mặn trong ao, tạo điều kiện cho sự phân tầng mặt nước và tạo môi trường thích hợp cho sự phát triển của tảo độc. 

Khi nhận biết được các nguyên nhân gây ra sự phát triển của tảo độc trong ao nuôi tôm, việc quản lý và kiểm soát chúng trở nên cực kỳ quan trọng. Chỉ thông qua việc giảm thiểu các nguyên nhân này, chúng ta mới có thể đảm bảo sức khỏe cho tôm trong suốt quá trình nuôi. 

Tảo trong ao lắng 

Thường thì, trong các ao lắng, hiếm khi xuất hiện vấn đề về tảo, trừ khi chúng ta để ao lâu dưới ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp mà không tiến hành xử lý ao một cách cẩn thận. Ao lắng thường được xử lý kỹ lưỡng để cung cấp nguồn nước tốt nhất cho ao nuôi, vì vậy chất lượng nước trong ao lắng thường được đảm bảo tốt nhất. 

Sự xâm chiếm tảo giáp với mật độ cao làm tôm nổi đầu vào ban đêm và sáng sớm do thiếu oxy trong nước

Tảo trong ao ương 

Trong ao ương, tảo thường xuất hiện ít do điều kiện môi trường đặc biệt của ao ương. Được lót bạt xung quanh và đáy ao, ao ương có môi trường khá kín đáo, ít ánh sáng và ít chất dinh dưỡng dư thừa, điều này làm giảm khả năng phát triển của tảo. 

Trong giai đoạn ương, lượng thức ăn dư thừa trong ao cũng ít hơn so với giai đoạn khác. Bởi tôm tiêu thụ ít thức ăn hơn, lượng nitơ và photpho thải ra môi trường cũng ít đi, giảm khả năng cung cấp chất dinh dưỡng cho sự phát triển của tảo. 

Thời gian ương ngắn cũng làm giảm khả năng phát triển của tảo. Vì chưa có nhiều chất hữu cơ dư thừa trong ao và môi trường ao ít biến đổi, việc tảo phát triển mạnh cũng ít xảy ra trong giai đoạn này. Những tảo có thể xuất hiện thường chỉ ở mức độ nhỏ, tạo ra một nguồn thức ăn tự nhiên phù hợp cho tôm. 

Các loại tảo trong ao nuôi tôm 

Tảo khuê 

Tảo khuê, hay được biết đến với tên gọi khác là tảo silic, là một loại tảo đơn bào có cấu trúc đa dạng. Chúng có thể tồn tại độc lập hoặc hình thành các cụm sợi mảnh, hình quạt, zig-zag, hoặc hình sao. Điều đặc biệt của tảo khuê là chúng được bao bọc bởi một lớp silica, gọi là vỏ tảo cát. Các vỏ này có đặc điểm không đối xứng với hai mặt và thường có vách ngăn ở giữa. 

Tảo khuê là một nguồn thức ăn có lợi, đặc biệt là trong giai đoạn ấu trùng của tôm. Chúng có khả năng phát triển trong môi trường nước ao có lượng dinh dưỡng thấp, đặc biệt là khi tỷ lệ nitrogen/phosphorus (N/P) lớn hơn 15/1. Khi tảo khuê chiếm ưu thế, màu nước trong ao thường trở nên vàng nâu hoặc vàng lục, giống như màu của trà. Các loài tảo khuê thường gặp trong ao bao gồm Cheatoceros sp., Skeletonema sp., Nitzschia sp., và Navicula sp.. 

Tảo lục 

Tảo lục là một trong những nhóm lớn của các loại tảo, thường là loài chiếm ưu thế trong môi trường ao. Chúng thường tồn tại dưới dạng các cụm đa dạng, không gây hại, có kích thước nhỏ và không gây ra mùi hôi trong ao nuôi. Màu xanh nhạt là đặc trưng của tảo lục, và loài Chlorella sp. cụ thể đã được phát hiện có khả năng ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn Vibrio sp.. Hơn nữa, tảo lục cũng có khả năng loại bỏ một số hóa chất dư thừa trong nước ao. 

Tảo lục phát triển tốt trong môi trường có dinh dưỡng và muối khoáng ở mức độ trung bình, với tỷ lệ nitrogen/phosphorus (N/P) từ 7-14/1. Thành phần của tảo lục chứa nhiều acid amin, vitamin, khoáng chất như canxi, kẽm, magiê, sắt, chất xơ, và có lượng protein lên đến 60%, tạo điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của tôm. Một số loại tảo lục phổ biến trong ao bao gồm Chlorella sp., Scenedesmus sp., Nannochloropsis sp., Dunaliella sp., và Oocyctis sp.. 

Tảo mắt 

Tảo mắt là một loại tảo có hại xâm chiếm ao nuôi, biểu hiện của môi trường nước bẩn và ô nhiễm. Sự xâm chiếm của tảo mắt trong ao thường cho thấy rằng ao đang bị ô nhiễm hữu cơ và nền đáy bị bẩn. Tảo mắt thường sống trong môi trường giàu dinh dưỡng, như các thủy vực nước ngọt và nước lợ; một số loài cũng có thể tồn tại trong nước mặn. Chúng di chuyển nhanh chóng trong nước nhờ có lông roi trên đầu, và điểm mắt màu đỏ là đặc trưng của chúng. 

Trong môi trường nước chứa nhiều chất hữu cơ, tảo mắt phát triển rất nhanh, gây ảnh hưởng đến hàm lượng oxy hòa tan trong ao và làm bẩn môi trường nước. Khi tảo mắt xâm chiếm ưu thế, nước ao thường có màu xanh rau má hoặc nâu đen. Một số loài tảo mắt thường gặp là Euglena sp., Eutrepteilla sp., Phacus sp., và Trachaelomonas sp.. 

Tảo dưới kính hiển vi

Tảo giáp 

Tảo giáp là một loại tảo thường được tìm thấy chủ yếu trong môi trường nước mặn. Chúng tồn tại chủ yếu dưới dạng tảo đơn bào, hình sợi, có roi, và nhiều giống được bao phủ bởi một lớp màng cellulose. Tảo giáp có khả năng di chuyển nhanh chóng nhờ vào hệ thống tiên mao xung quanh cơ thể. 

Trong ao nuôi, sự xâm chiếm của tảo giáp thường được gây ra bởi nước cấp từ bên ngoài có thể mang theo các khoáng chất vi lượng không cân bằng, cùng với nền đáy nhiễm bẩn mức độ cao. Màu nâu đỏ thường xuất hiện khi tảo giáp phát triển mạnh trong ao, thể hiện bởi sự hiện diện của lớp tảo trên mặt nước (gọi là váng màu đỏ). 

Đặc biệt, dưới ánh nắng mạnh, tảo giáp thường tập trung ở phần trên của mặt nước, và khi ánh sáng giảm, chúng sẽ chìm xuống đáy ao. Tuy nhiên, tôm không thể tiêu hóa tảo giáp do vách tế bào cứng của chúng, gây nguy hiểm bằng việc làm tắc nghẽn đường ruột tôm hoặc làm phân bị đứt khúc. 

Ngoài ra, tảo giáp cũng làm nước ao phát sáng, dẫn đến hiện tượng nổi đầu nhiều vào ban đêm và sáng sớm. Khi tảo chết, chúng cũng sinh ra khí độc NH3, gây hại cho tôm nuôi. Các loại tảo giáp phổ biến trong ao gồm Gymnodinium sp., Peridium sp., Ceratium sp., Protoperidinium sp., và Alexandrium sp.. 

Tảo lam 

Tảo lam được xem là loại tảo có hại nhất đối với ao nuôi. Chúng thường xâm chiếm ao nuôi dưới dạng quần thể lớn, có thể là sợi hoặc hạt. Đa số loài tảo lam phát triển mạnh mẽ trong nước ngọt, và chúng mang theo chất độc trong tế bào. 

Khi mức độ muối dinh dưỡng cao, tảo lam có thể phát triển mạnh mẽ trong ao, đặc biệt khi tỷ lệ nitrogen/phosphorus (N/P) là 3-5/1. Sự xuất hiện của tảo lam trong ao có thể gây ra mùi hôi và thải ra chất nhờn, có khả năng tắc nghẽn đường ruột của tôm. Một số trường hợp, tảo lam có thể được tìm thấy trong đường ruột của tôm ở dạng chưa tiêu hóa, gây ra hiện tượng phân trắng. 

Đặc biệt, khi tảo lam nở hoa, chúng tạo thành một lớp sơn đặc quánh màu xanh lam phủ kín mặt ao hoặc dạt về cuối gió, gây ra thiếu oxy nghiêm trọng cho tôm nuôi, đặc biệt là vào ban đêm. Tảo lam có khả năng chịu nhiệt cao, đặc biệt trong những tháng nóng của năm. Một số loài tảo lam có khả năng quang hợp trong môi trường yếm khí tương tự như vi khuẩn. Các loại tảo lam phổ biến trong ao bao gồm Nostoc sp., Anabaena sp., Oscillatoria sp., và Microcystis sp..