Có nên để tảo phát triển trong ao tôm không?

Tảo nào nên xuất hiện trong ao nuôi?

Tảo được chia thành hai loại với hai mục đích khác biệt nhau đó chính là tảo có lợi và tảo có hại. Tảo phổ biến trong ao nuôi tôm thâm canh gồm tảo lục, tảo khuê, tảo lam, tảo giáp và tảo mắt. Mỗi loại tảo đều có đặc điểm phát triển và sự tác động khác nhau đến môi trường ao nuôi và sự phát triển của tôm.

Nhưng nếu thật sự đem lại lợi ích cho ao tôm đó chính là các loài tảo như: 

Tảo lục cũng là một trong số các loại tảo đó. Nó đóng vai trò trong việc quyết định màu nước ao tôm và là hệ thống lọc sinh học trong môi trường nước. Từ đó cân bằng môi trường nước ao nuôi.

Tảo lục có thói quen sống thành tập đoàn, tạo nên một quần xã tảo, khiến màu nước ao có màu xanh nhạt khi chúng phát triển. Tập đoàn tảo lục này bao gồm trùng đơn bào, tập đoàn trùng roi hay các dạng khuẩn dạng sợi và khuẩn dạng cầu,… Nhóm tảo lục thường xuất hiện trong ao tôm là: Chlorella sp.,Scenedesmus sp., Dunaliella sp., Nannochloropsis sp., Oocyctis sp.,…

Tảo lục. Ảnh: truongsinhgialai.com

Một loài tảo có lợi cho ao tôm nữa đó là tảo khuê. Tảo khuê hay còn gọi là tảo silic hoặc tảo cát là nhóm tảo có giá trị dinh dưỡng cao. Tảo khuê thích hợp là nguồn thức ăn tự nhiên cho tôm trong giai đoạn mới thả nuôi. 

Tôm thích ăn thức ăn tự nhiên như tảo khuê hơn là thức ăn viên công nghiệp. Chúng chứa hỗn hợp các axit béo không bão hòa, magie, sterol, sắt và canxi nhưng không chứa xenluloza, vì vậy mà tôm có thể tiêu hóa và hấp thu rất tốt. Vì vậy nếu ao nuôi có chứa tảo khuê sẽ cho năng suất cao hơn và tiết kiệm chi phí thức ăn đến 15%.

Khi tảo khuê chiếm ưu thế, nước ao sẽ có màu vàng nâu hay vàng đục (màu nước trà). Tảo khuê có thể phát triển tốt khi hàm lượng chất dinh dưỡng trong ao nuôi ở mức thấp, tỉ lệ N/P lớn hơn 15/1.

Tảo khuê dạng đơn bào tốt cho ao nuôi tôm hơn dạng đa bào. Vì khi ở dạng đa bào, chúng tạo thành chuỗi hoặc xoắn, thường vướng vào mang tôm gây cản trở quá trình hô hấp của tôm, nhất là khi chúng phát triển với mật độ cao.

Công dụng của tảo có lợi trong ao nuôi tôm

Tảo có vai trò quan trọng trong các mô hình nuôi cá, tôm nước ngọt, nước lợ, đặc biệt là các mô hình nuôi thâm canh, thâm canh công nghệ cao. Tảo là mắt xích đầu tiên trong chuỗi thức ăn tự nhiên trong thuỷ vực, cần cho cá bột, ấu trùng giáp xác.

Tảo quang hợp, cung cấp nguồn oxy dồi dào cho tôm, cá trong ao. Tảo che chắn ánh sáng, ngăn ánh sáng thâm nhập sâu xuống tầng nước ao, đáy ao, hạn chế rong đáy phát triển, hạn chế phân huỷ hữu cơ, nguyên nhân sinh khí độc. 

Ngoài ra, tảo đóng vai trò như một hệ thống lọc tự nhiên, liên quan mật thiết sự ổn định pH, độ kiềm, khí độc, chất lượng nước ao nuôi... Trong nuôi tôm, cá nước ngọt, tảo lục Chlorella sp có vai trò quan trọng, là tảo có lợi, giúp thông số môi trường ao nuôi ổn định.

Sự phát triển quá mức của tảo có hại

Nếu tần suất tảo dày đặc quá mức sẽ gây mất cân bằng hệ sinh thái trong ao nuôi. Tảo lục cần sử dụng oxy và tạo ra CO₂, chúng sẽ sử dụng nhiều oxy, gây thiếu lượng oxy cần thiết cho ao tôm. Thiếu oxy là nguyên nhân của hiện tượng tôm nổi đầu trên mặt nước để lấy oxy.

Các nguyên nhân gây hiện tượng tảo nở hoa đó là hàm lượng dinh dưỡng trong ao cao: Quá trình phân hủy chất hữu cơ bao gồm thức ăn dư thừa, phân tôm làm mất cân bằng Nitơ (N) và Photpho (P) là nguyên nhân tảo nở hoa.

Thời tiết thất thường, nắng nóng kéo dài kèm theo những cơn mưa đột ngột làm các yếu tố môi trường trong ao thay đổi cũng là nguyên nhân tảo nở hoa hay sụp tảo.

Quá trình phân hủy mùn bã hữu cơ trong môi trường yếm khí tạo ra các chất dinh dưỡng, đây là điều kiện cho tảo có hại phát triển dẫn đến hiện tượng tảo nở hoa.

Tảo phát triển quá mức sẽ gây ảnh hưởng đến tôm

Bên cạnh đó, tảo phát triển quá mức còn khiến tôm dễ bị tắc nghẽn đường ruột hoặc phân bị lỏng, đứt đoạn, phân trắng. Bệnh hoại tử gan tụy cũng là một trong những căn bệnh tôm mắc phải khi tảo nở hoa.

Tảo phát triển mạnh làm các yếu tố môi trường biến đông lớn đặt biệt là ảnh hưởng pH, biến động pH trong ngày lớn pH sáng thấp (pH<7,5) và pH chiều cao (pH>8,5). Quá trình hô hấp vào ban đêm của tảo sẽ hấp thu một lượng lớn O₂ trong nước và thải ra một lượng lớn CO₂, làm pH giảm thấp. Với điều kiện thiếu oxy và pH thấp làm tôm dễ nổi đầu buổi sáng, hệ miễn dịch của tôm sẽ suy yếu và dễ mắc bệnh. đồng thời quá trình phân hủy xác tảo làm nồng động khí độc NH₃, NO₂, H₂S tăng.

Vì vây, khi phát hiện ao có hiện tượng tảo phát triển với mức độ dày đặc, khó kiểm soát. Người nuôi cần sử dụng ngay các biện pháp cắt tảo, nhưng phải chú ý sử dụng đúng cách và đúng liều lượng để tránh gây ảnh hưởng đến tôm trong ao.