Người nuôi tôm cần làm gì trước, trong và sau khi trời mưa?

Mưa bão là một thách thức đáng kể cho người nuôi tôm. Lượng mưa làm thay đổi nhanh chóng điều kiện ao nuôi và gây ra một chuỗi các sự kiện biến động chất lượng nước, từ đó làm tôm còi cọc kém phát triển.

quản lý chất lượng nước ao nuôi
Biết cách quản lý và ứng phó với lượng mưa có thể giúp ngăn ngừa thiệt hại. Ảnh: thefishsite

Điều quan trọng là phải hiểu rõ những gì có thể xảy ra trong các ao nuôi tôm khi trời mưa bão, những gì cần chuẩn bị và làm thế nào để chống lại các vấn đề đó.Mưa bão là một thách thức đáng kể cho người nuôi tôm. Lượng mưa làm thay đổi nhanh chóng điều kiện ao nuôi và gây ra một chuỗi các sự kiện biến động chất lượng nước, từ đó làm tôm còi cọc kém phát triển. Điều quan trọng là phải hiểu rõ những gì có thể xảy ra trong các ao nuôi tôm khi trời mưa bão, những gì cần chuẩn bị và làm thế nào để chống lại các vấn đề đó.

Điều gì xảy ra với ao tôm?

Mưa thường kéo theo sự giảm nhiệt độ, khoảng 5 đến 6°C. Do tôm hấp thụ thức ăn nhiều hay ít phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ, khi nhiệt độ nước ao giảm 1°C thì sự tiêu thụ thức ăn của tôm giảm từ 5 đến 10%. Nước mưa cũng sẽ làm thay đổi các thông số nước quan trọng khác do sự pha loãng nước ao. Điều này sẽ dẫn đến việc giảm độ pH và gây ra sự xáo trộn về độ mặn và độ kiềm, mức độ nhiều hay ít tùy thuộc vào khối lượng nước mưa và các biện pháp quản lý ao hiện có. Khi độ pH và độ kiềm thấp, hoạt động của thực vật phù du và vi khuẩn có lợi sẽ bị gián đoạn. Tương tự, khi độ kiềm giảm, vỏ tôm có thể bị yếu đi do thiếu các khoáng chất cần thiết.

chất lượng nước
Sự thay đổi nhiệt độ trong ao có thể tác động tiêu cực đến việc tiêu thụ thức ăn. Ảnh: thefishsite

Thiếu ánh sáng mặt trời trong những trận mưa rào cũng có thể làm chậm hoạt động của thực vật phù du. Ánh sáng yếu đi có thể làm gián đoạn quá trình quang hợp của các sinh vật tự dưỡng trong nước và làm giảm nồng độ oxy hòa tan (DO). Độ pH thấp, khoáng chất và hàm lượng DO giảm, kèm theo ít ánh sáng mặt trời hơn sau khi mưa lớn có thể gây ra sự cố cho sinh vật phù du và vi tảo. Nếu điều này xảy ra, thực vật phù du và vi tảo chết có thể làm tăng thêm tải trọng hữu cơ trong ao và làm suy giảm chất lượng nước nghiêm trọng. Khi tải lượng hữu cơ tăng lên, vi khuẩn dị dưỡng hỗ trợ quá trình phân hủy sẽ sinh sôi, nhu cầu oxy sinh học (BOD) có thể tăng lên đáng kể. Nếu không có một sự can thiệp nào đó vào thời điểm này, mức DO có thể giảm hơn nữa.

Khi kết hợp với nhau, những điều kiện bất lợi này có thể làm tôm chậm lớn. Thiếu khoáng chất cần thiết có thể gây ra hiện tượng lột xác sớm ở tôm, dẫn đến phản ứng miễn dịch yếu hơn và vỏ mềm hơn. Môi trường nước DO, pH và nhiệt độ thấp cũng là môi trường lý tưởng cho Vibrio spp. phát triển mạnh, làm tăng nguy cơ lây nhiễm khuẩn cho tôm.

Trong các trang trại nuôi tôm quảng canh với ao đất, không đủ hoặc không có sục khí, mức DO giảm và lượng chất hữu cơ ngày càng tăng có thể kích hoạt sản xuất H2S . Đây là một loại khí độc do vi khuẩn khử sulphat sinh ra và có độc tính cao đối với tôm. Khi tiếp xúc với H2S, ngay cả trong một thời gian ngắn, tôm sẽ bị suy yếu đáng kể và dễ bị nhiễm các bệnh nhiễm trùng khác nhau. Với số lượng cao, H2S có thể gây tử vong hàng loạt cho tôm nuôi.

Nên làm gì khi trời mưa bão?

Nếu các hộ nuôi hiểu được lượng mưa có thể ảnh hưởng xấu đến các ao nuôi tôm như thế nào - từ sự tích tụ chất hữu cơ dưới đáy ao, sự suy giảm chất lượng nước và sự tăng trưởng chậm lại đáng kể của tôm - thì họ có thể chuẩn bị và đối phó với bất kỳ vấn đề nào phát sinh. 

1. Chuẩn bị

  • Theo dõi thời tiết ở khu vực nuôi thường xuyên.
  • Đảm bảo rằng tất cả các thiết bị sục khí, quạt nước đều hoạt động tốt.
  • Đảm bảo trại nuôi có các đường ống thoát nước để nước bề mặt được xả ngoài đúng cách.
  • Có thể cần chuẩn bị sẵn máy phát điện trong trường hợp mất điện do mưa lớn.

ao nuôi
Duy trì quạt nước sẽ giúp duy trì chất lượng nước và sức khỏe của tôm. Ảnh: Tepbac

2. Biện pháp đối phó khi trời mưa

  • Đảm bảo tất cả các thiết bị sục khí hoạt động bình thường để duy trì mức DO chấp nhận được, lý tưởng là khi đạt trên 5 ppm.
  • Nếu có thể, hãy xả bớt nước bề mặt để ngăn sự giảm độ mặn.
  • Thường xuyên kiểm tra, theo dõi các thông số chất lượng nước quan trọng, chẳng hạn như DO, pH và độ kiềm.
  • Định kỳ rải vôi CaO, CaCO3 hoặc CaMg(CO3)2 hoặc những xử lý khác để tăng độ kiềm.
  • Giảm tỷ lệ cho ăn, theo dõi điều kiện ao nuôi và điều chỉnh tỷ lệ cho ăn cho phù hợp.

3. Biện pháp sau cơn mưa

  • Đảm bảo duy trì sục khí, quạt nước ổn định.
  • Nếu độ mặn giảm xuống dưới mức tối ưu, hãy thêm nước mặn đã qua xử lý (tùy thuộc vào tình trạng nước ao).
  • Sử dụng chế phẩm sinh học để tăng tốc độ phân hủy và nitrat hóa . Điều này cũng sẽ ức chế sự phát triển của mầm bệnh.
  • Tăng tỷ lệ cho ăn phù hợp với các thông số chính như nhiệt độ, pH và DO.
  • Lấy mẫu nước, kiểm khuẩn và mẫu tôm để phát hiện được bất kỳ hiện tượng xấu nào đã xảy ra.
  • Tạt khoáng để chống lại sự thiếu hụt cho tôm.
  • Hãy thực hiện thói quen làm sạch ao thường xuyên. Hút bùn đáy ao để giảm chất hữu cơ và thực vật phù du chết.

chất lượng nước
Theo dõi chất lượng nước và lấy mẫu nước sau mưa. Ảnh: thefishsite

Giải pháp ứng dụng công nghệ sáng tạo

Sử dụng cảm biến để đo thông số chất lượng nước. Điều này sẽ cập nhật thường xuyên tình trạng ao nuôi và cung cấp dữ liệu kịp thời cho người nuôi để có những quyết định chính xác nhất. Các cảm biến nước cũng có thể được kết hợp với hệ thống cảnh báo thời tiết để thông báo cho người nuôi về các sự kiện thời tiết trong tương lai, giúp người nuôi chuẩn bị cho những cơn bão sắp đến.

theo dõi chất lượng nước
Cập nhật thường xuyên tình trạng ao nuôi và cung cấp dữ liệu kịp thời cho người nuôi. Ảnh: thefishsite

Sau khi mưa, người nuôi có thể sẽ cần thay nước để duy trì độ mặn tối ưu và khuyến khích sự phát triển của hệ vi sinh. Tuy nhiên, nước mặn mới cần phải được xử lý trước khi sử dụng và việc này sẽ mất nhiều thời gian. Các công nghệ thay thế như chiếu xạ UV và công nghệ ozone sẽ cung cấp thời gian xử lý nhanh hơn. Cả hai công nghệ UV và ozon đều khử trùng nước hiệu quả và có thể giảm cả vi khuẩn gây bệnh. Điều này sẽ làm giảm thiểu rủi ro mắc bệnh và mang lại giải pháp nhanh chóng hơn so với các phương pháp xử lý nước khác. Tuy nhiên đây là những cách xử lý đắt tiền và có thể không phù hợp với tất cả các trang trại nuôi tôm.

Mái che có thể là một cách đơn giản hơn để bảo vệ ao nuôi tôm khỏi các tác động bên ngoài. Chúng thường được sử dụng trong các trang trại tuần hoàn và cũng có thể thích nghi với các hoạt động nuôi tôm thông thường. Người sản xuất có thể sử dụng mái che cho các ao nuôi thương phẩm của hoặc che một phần ao xử lý, đảm bảo rằng nước đã qua xử lý không bị loãng do mưa bão. Tuy nhiên, việc xây dựng một mái nhà có thể tốn kém và không phù hợp với các hệ thống sản xuất mật độ cao.

Nguồn: Reference: Alune (2021). Preparing shrimp farms for wet weather [online], viewed: 24 October 2021, from: <https://thefishsite.com/articles/preparing-shrimp-farms-for-wet-weather-aquaculture-water-quality-indonesia>

Đăng ngày 23/03/2022
Hà Tử @ha-tu
Nuôi trồng

Ưu và nhược điểm các loại nước nuôi tôm

Nuôi tôm là ngành nghề đã dần phổ biến cho người dân tại Việt Nam. Tuy nhiên, tại mỗi khu vực sẽ có chất lượng nước ao nuôi khác nhau. Mặc dù loại nước nào cũng có thể nuôi tôm nếu biết kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, nhưng để làm rõ hơn về ưu và nhược điểm từng loại qua bài viết dưới đây cho mọi người cùng tham khảo!

Tôm thẻ chân trắng
• 10:44 24/05/2024

Ngăn chặn sự xâm nhập của các loài chim cò vào ao tôm

Phòng trừ dịch bệnh với rất nhiều biện pháp chặt chẽ cho ao nuôi nhưng đây thực sự mới chính là nỗi lo lắng nhất của các hộ nuôi. Đó chính là sự xâm nhập của các loài chim, cò trắng vào ao nuôi tôm. Vậy tại sao chúng lại đáng sợ như vậy, cùng Tép Bạc tìm hiểu rõ nguyên nhân sau đây nhé!

Chim
• 09:33 23/05/2024

Nước ngọt sinh hoạt có cần xử lý trước khi cấp vào ao không?

Hiện nay nhiều hộ nuôi tôm tại các địa phương có nước sinh hoạt chung là nước ngọt, mặc dù tôm phát triển tốt ở môi trường nước mặn nhưng tại đây vẫn có thể nuôi tốt nếu biết kiểm soát các yếu tố môi trường của ao. Bài viết dưới đây sẽ gợi ý cách người nuôi xử lý nước trước khi cấp vào ao nuôi để đảm bảo tính hiệu quả.

Nuôi tôm nước ngọt
• 10:50 22/05/2024

Diệt khuẩn vào ban ngày hay ban đêm mang lại hiệu quả cao

Trong ngành nuôi tôm, việc duy trì môi trường ao nuôi sạch sẽ và an toàn cho sức khỏe của tôm là một yếu tố quan trọng đối với sự phát triển và sinh trưởng của đàn tôm, cũng như đảm bảo chất lượng sản phẩm cuối cùng.

Tạt khoáng
• 11:20 21/05/2024

Hiện trạng cơ sở chế biến tôm cả nước

Ngày 22/5/2024, tại thành phố Cần Thơ, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch giới thiệu báo cáo điều tra hiện trạng chế biến 2 sản phẩm chủ lực quốc gia là tôm nước lợ và cá tra. Sau đây là hiện trạng cơ sở chế biến tôm nước lợ.

Chế biến tôm
• 07:47 26/05/2024

Điểm khó của nuôi biển

Nuôi biển hiện nay gặp nhiều rào cản cho sự phát triển, bao gồm các yếu tố nội tại mỗi cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã về sự dám làm, dám chinh phục mặt nước biển để nuôi trồng thủy sản đến các rào cản từ thiên nhiên khắc nghiệt, rào cản từ chính sách, pháp luật.

Nuôi biển
• 07:47 26/05/2024

Ưu và nhược điểm các loại nước nuôi tôm

Nuôi tôm là ngành nghề đã dần phổ biến cho người dân tại Việt Nam. Tuy nhiên, tại mỗi khu vực sẽ có chất lượng nước ao nuôi khác nhau. Mặc dù loại nước nào cũng có thể nuôi tôm nếu biết kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, nhưng để làm rõ hơn về ưu và nhược điểm từng loại qua bài viết dưới đây cho mọi người cùng tham khảo!

Tôm thẻ chân trắng
• 07:47 26/05/2024

Xuất khẩu cá ngừ sang thị trường Nga

Sau một giai đoạn trì trệ do ảnh hưởng của cuộc xung đội Nga – Ukraine, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Nga đã phục hồi và có xu hướng ngày càng tăng. Kim ngạch xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này đã tăng gấp đôi chỉ sau 3 năm.

Cá ngừ
• 07:47 26/05/2024

Tập hợp ngạnh các loài cá có độc bạn cần để ý

Trong tự nhiên, luôn tồn tại một số loài cá mà ngạnh của chúng chứa nọc độc, gây ra nỗi khiếp sợ cho con người. Sau đây, bài viết sẽ tập hợp ngạnh các loài cá có độc để các bạn để ý, có biện pháp an toàn khi sờ vào nhé!.

Cá có ngạnh độc
• 07:47 26/05/2024