Nhìn lại xuất khẩu thủy sản 10 tháng đạt 9,5 tỷ USD, tôm hùm và cá rô phi là điểm sáng

Tôm hùm, cá rô phi và surimi dẫn dắt đà tăng trưởng

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), bức tranh xuất khẩu các mặt hàng thủy sản có sự phân hóa rõ rệt:

- Tôm: Tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch 10 tháng đạt trên 3,9 tỷ USD. Tâm điểm của ngành tôm năm nay là tôm hùm, với mức tăng trưởng bùng nổ 135%, đạt kỷ lục 712 triệu USD. Động lực chính đến từ nhu cầu cực lớn của thị trường Trung Quốc cho phân khúc tôm sống, cao cấp.

- Cá tra: Giữ vị trí thứ hai với kim ngạch khoảng 1,8 tỷ USD.

- Cá rô phi: Nổi lên như một điểm sáng mới đầy tiềm năng, với mức tăng trưởng ấn tượng 220%, đạt 62 triệu USD. Nhu cầu tăng mạnh từ Mỹ và châu Âu đang giúp cá rô phi được định hình thành một ngành hàng chiến lược.

- Chả cá và surimi: Ghi nhận mức tăng trưởng vượt kỳ vọng 24%, đạt 292 triệu USD. Nhu cầu phục hồi tại các thị trường lớn như Hàn Quốc, Thái Lan và đặc biệt là EU (tăng 73%) đã thúc đẩy mạnh mẽ ngành hàng này.

- Cá ngừ: Là mặt hàng duy nhất ghi nhận sụt giảm, với kim ngạch 10 tháng đạt 791 triệu USD, thấp hơn gần 4% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chính là do thiếu hụt nguyên liệu và gián đoạn chuỗi cung ứng do xung đột tại Trung Đông.

Các sản phẩm thủy sản chủ lực của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm. Dữ liệu từ Hiệp Hội Thủy Sản Việt Nam. Dữ liệu từ Hiệp hội thủy sản Việt Nam

Thị trường biến động: Trung Quốc là điểm tựa, Mỹ là ẩn số rủi ro

Về thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là điểm tựa quan trọng nhất của ngành thủy sản Việt Nam. Tính đến hết tháng 10, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đã vượt 2 tỷ USD, tăng hơn 32%. Nhu cầu thủy sản tươi sống cho dịp cuối năm được dự báo sẽ tiếp tục tạo dư địa tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt.

Trái lại, thị trường Mỹ đang bước vào giai đoạn nhiều biến động. Dù tính chung 10 tháng, kim ngạch vẫn tăng nhẹ, đạt khoảng 1,66 tỷ USD, nhưng xu hướng giảm đã rõ rệt từ quý III sau khi thuế đối ứng được áp dụng. Nhiều doanh nghiệp tôm và cá tra đã chủ động giảm lượng hàng xuất khẩu để tránh rủi ro. Cùng với các thách thức khác như thuế chống bán phá giá tôm (CBPG) và quy định MMPA, thị trường Mỹ đang trở thành "điểm nóng rủi ro" của ngành.

Trong khi đó, các thị trường khác như Nhật Bản (đạt gần 1,45 tỷ USD), Hàn Quốc (tăng hai con số, đạt 725 triệu USD) và EU (đạt 985 triệu USD) đều duy trì đà tăng trưởng ổn định, cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường của các doanh nghiệp đang phát huy hiệu quả.

Xuất khẩu tôm Việt Nam T1-T10/2025. Dữ liệu từ Hiệp Hội Thủy Sản Việt Nam. Dữ liệu từ Hiệp hội thủy sản Việt Nam

Những thách thức phía trước

VASEP đánh giá, dù xuất khẩu quý III có dấu hiệu chững lại, nền tảng của 10 tháng đầu năm vẫn đủ vững chắc để ngành thủy sản có thể cán mốc 11 tỷ USD cho cả năm 2025.

Tuy nhiên, thách thức trong năm 2026 vẫn còn rất lớn, bao gồm sự kéo dài của thuế đối ứng Mỹ, nguy cơ tác động từ quy định MMPA, khả năng EU duy trì "thẻ vàng" IUU và áp lực cạnh tranh từ các đối thủ lớn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải tiếp tục tái cơ cấu thị trường, đầu tư vào công nghệ chế biến sâu và nâng cao các tiêu chuẩn bền vững để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn.