Qua vụ kiểm tra tạp chất trên tôm tại Cà Mau

Agar thành nước lã, doanh nghiệp trở mặt

Theo hồ sơ vụ việc, tối 20-8, Đoàn kiểm tra liên ngành tạp chất theo Quyết định 360 của Cục Quản lý chất lượng nông, lâm sản và thủy sản (Đoàn liên ngành 360) kiểm tra đột xuất tại Công ty TNHH chế biến và xuất nhập khẩu Quốc Ái (Công ty Quốc Ái), có trụ sở tại ấp Tắc Thủ, xã Hồ Thị Kỷ, huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau.

Sau nhiều lần bị đại diện của Công ty Quốc Ái gây khó khăn, Đoàn liên ngành 360 cũng vào được nhà xưởng, phát hiện và thu giữ hơn 71kg tôm sú có chứa tạp chất, khoảng 120 kg tạp chất (agar) cùng nhiều thiết bị, dụng cụ bơm chích tạp chất vào tôm. Sau một thời gian đấu tranh, Phó Giám đốc Công ty Quốc Ái Hồ Văn Tường thừa nhận sai phạm, ký vào biên bản vi phạm ban đầu. Toàn bộ tang vật vi phạm được Đoàn liên ngành 360 bỏ vào hai thùng nhựa lớn, nhưng niêm phong sơ sài rồi gửi lại nhờ Công ty Quốc Ái bảo quản. Đến hơn 9 giờ sáng hôm sau (ngày 21-8), Đoàn liên ngành 360 mới lập biên bản bàn giao tang vật và hồ sơ vụ việc để cơ quan chức năng Cà Mau xử lý.

Tiếp nhận biên bản bàn giao tang vật, lãnh đạo Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm sản và thủy sản (Chi cục Chất lượng) Cà Mau cử ngay Đoàn thanh tra 392 xuống tận Công ty Quốc Ái tiếp nhận, vận chuyển tang vật. Vậy nhưng, các tang vật niêm phong trong hai thùng nhựa không còn như hiện trạng ban đầu. Cụ thể, tại biên bản làm việc mà Đoàn thanh tra 392 lập vào lúc 11 giờ 20 phút ngày 21-8, nêu rõ: Do tang vật niêm phong trong hai thùng nhựa, khối lượng lớn không thể đưa được lên xe cho nên Đoàn thanh tra 392 đã mở niêm phong để đưa tang vật vào những thùng nhỏ hơn. Việc mở niêm phong có sự chứng kiến của đại diện Công ty Quốc Ái là ông Hồ Văn Tường và thành viên Đoàn liên ngành 360 là ông Lê Văn Sỹ, cán bộ Trung tâm Chất lượng nông, lâm thủy sản vùng V (trụ sở tại Cà Mau). “Nhưng khi mở niêm phong, chúng tôi phát hiện tang vật vi phạm không còn như hiện trạng ban đầu” - trích nội dung Biên bản.

Các hình ảnh ghi nhận vào thời điểm mở niêm phong cho thấy, những thùng tạp chất (agar) đã biến thành những thùng nước lã; còn tôm sú có chứa tạp chất, bằng cảm quan, cán bộ chuyên trách có mặt cũng nhận thấy không có tạp chất. Do tang vật “đổi trắng thay đen” cho nên khi làm việc với Đoàn thanh tra 392, Giám đốc Công ty Quốc Ái là bà Nguyễn Ngọc Ánh phủ nhận kết quả kiểm tra của Đoàn liên ngành 360, không thừa nhận tôm có chứa tạp chất.

Vì sao hàng hóa vi phạm lại dễ dàng bị tẩu tán và khi phát hiện tang vật vi phạm không còn như hiện trạng ban đầu nhưng cơ quan chức năng không lập biên bản vi phạm nơi đã tiếp nhận bảo quản tang vật? Về nghi vấn nêu trên, Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng Võ Thành Tiếm giải thích: “Đoàn liên ngành 360 xuống Cà Mau không phối hợp lực lượng chức năng của tỉnh cho nên Chi cục không biết tang vật bên trong ra sao mà chỉ hình dung qua biên bản bàn giao. Cho nên, khi phát hiện tang vật có dấu hiệu bị tẩu tán, chúng tôi ghi rõ vào biên bản làm việc chứ không lập biên bản vi phạm đánh tráo tang vật”.

“Hở sườn” trong quy trình kiểm tra

Trước nghi ngờ tang vật vi phạm bị tẩu tán, ngày 25-8, cơ quan chủ quản của Chi cục Chất lượng là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) tỉnh Cà Mau có Công văn số 1779/SNN-TTra phản hồi, gửi Cục Quản lý chất lượng nông, lâm sản và thủy sản, đề nghị: Chỉ đạo Đoàn liên ngành 360 tiếp nhận lại toàn bộ hồ sơ, cùng tang vật vi phạm trong vụ thu giữ tôm tạp chất tại Công ty Quốc Ái để xử lý theo thẩm quyền.

Ngoài lý do nêu trên, công văn do Phó Giám đốc Sở NN và PTNT tỉnh Cà Mau Châu Công Bằng ký cũng nêu rõ, nguyên nhân của việc hoàn trả hồ sơ là do: Đoàn liên ngành 360 không thực hiện lưu mẫu đối chứng sau khi kết luận lô tôm sú có chứa tạp chất tại Công ty Quốc Ái.

Liên quan việc Cà Mau trả hồ sơ, Giám đốc Cơ quan chất lượng Nam Bộ, kiêm trưởng Đoàn liên ngành 360 Nguyễn Đình Thụ giải thích rằng: Cơ quan chức năng Cà Mau thấy khó xử lý sai phạm tại Công ty Quốc Ái cho nên đã trả hồ sơ để trên này xử lý. “Anh em trên này đi kiểm tra nhiều nơi, không phải trường hợp vi phạm nào cũng nhất thiết lưu mẫu. Như công ty Quốc Ái, tại hiện trường, đại diện công ty đã ký vào biên bản vi phạm rồi cho nên không cần lưu mẫu. Còn về nghi vấn đánh tráo tang vật, nếu chứng minh do Công ty Quốc Ái làm thì bên ấy sẽ mắc thêm lỗi, bị phạt nặng thêm” - ông Thụ phân trần.

Không đồng tình với giải thích của ông Thụ, một số cán bộ làm công tác thanh tra chuyên ngành nông nghiệp tại Cà Mau khẳng định: Phải thực hiện việc lưu mẫu theo trình tự quy định. Bởi nếu không có mẫu lưu, khi doanh nghiệp yêu cầu phúc kiểm theo quy định thì không có mẫu để phúc kiểm. Điều này đồng nghĩa, doanh nghiệp mất quyền khiếu nại, phúc kiểm bởi không có mẫu lưu.

Ngoài thực hiện chưa đúng quy trình kiểm tra, nhiều cán bộ thanh tra tại Cà Mau còn cho rằng, hồ sơ ban đầu mà Đoàn liên ngành 360 lập tại Công ty Quốc Ái cũng có nhiều bất ổn. Cụ thể: nội dung thể hiện trong biên bản ban đầu, nhiều nơi bị rạch bỏ, có dấu hiệu bị tẩy xóa, nhất là số lượng tôm có chứa tạp chất; đại diện bên vi phạm, trong biên bản lúc ghi là đại diện công ty, lúc ghi đại diện chủ cơ sở. Còn về hình thức: các loại giấy tờ, biên bản đều tách rời, không có số sê-ri (số niêm rô), có thể viết xong vò vứt bỏ rồi viết lại là chuyện bình thường vì không có liên lưu…

Liên quan đến vụ việc nêu trên, Phó Giám đốc Sở NN và PTNT tỉnh Cà Mau Châu Công Bằng cho biết: Công văn đề nghị trả hồ sơ vụ việc bắt tôm, có chứa tạp chất tại Công ty Quốc Ái đã gửi từ lâu nhưng đến nay vẫn chưa nhận được hồi âm từ Cục Quản lý chất lượng nông, lâm sản và thủy sản.

Là tỉnh có sản lượng tôm xuất khẩu đứng đầu cả nước, công tác đấu tranh, phòng, chống bơm chích tạp chất vào tôm được cấp ủy Cà Mau chỉ đạo kiên quyết. Nhiều cơ quan của T.Ư còn cử đoàn chuyên trách đến để giúp Cà Mau thực hiện tốt công tác này. Song, riêng vụ bắt tôm tạp chất tại Công ty Quốc Ái cho thấy, tinh thần phối hợp giữa T.Ư và địa phương chưa được Đoàn liên ngành 360 coi trọng, dẫn đến hệ lụy đùn đẩy trách nhiệm trong xử lý sai phạm, làm phát sinh dư luận không tốt ở địa phương.

Sau chín ngày Đoàn liên ngành 360 kiểm tra đột xuất tại Công ty Quốc Ái, tối 29-8, Đoàn liên ngành 664 tỉnh Cà Mau tiến hành kiểm tra kho đông lạnh chứa tôm thành phẩm của Công ty Quốc Ái. Qua kiểm tra, lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện 47 kiện tôm sú đông lạnh (hơn 300 kg tôm sú) trong kho lạnh của công ty có chứa tạp chất. Cơ quan chức năng Cà Mau đang hoàn tất hồ sơ để xử lý hành vi kinh doanh tôm tạp chất tại công ty này. Ngoài bị phạt tiền, Công ty Quốc Ái có thể bị rút giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh - Phó Giám đốc Sở NN và PTNT, kiêm Trưởng Đoàn liên ngành 664 tỉnh Cà Mau cho biết.