Săn bắt cá chuyên nghiệp trên kênh rạch TP.HCM: Khó xử phạt?

Sáng 12-10, một cán bộ đội trật tự quản lý đô thị UBND P.19, Q.Bình Thạnh TP.HCM cho biết nhiều tháng qua, có tình trạng săn bắt cá với quy mô chuyên nghiệp, có tổ chức trên đoạn kênh Nhiêu Lộc dưới chân cầu Thị Nghè 2 (dọc bên hông Thảo Cầm Viên).

Cơ quan chức năng nhiều lần mai phục lúc rạng sáng bắt quả tang nhưng kết quả chỉ thu được lưới cá, chứ chưa thể xử lý băng nhóm săn bắt cá hơn chục người này.

Săn bắt chuyên nghiệp

Trước đó, nhiều lần theo chân đội trật tự quản lý đô thị UBND P.19, chúng tôi ghi nhận thời điểm tập trung đánh bắt cá của băng nhóm này lúc rạng sáng mỗi ngày.

Nhóm có hơn 10 người, trang bị xuồng ghe mới, cả xung điện, lưới đánh bắt cá cùng nhiều dụng cụ khác. Nhóm bắt cá thường chọn tụ tập dưới dòng kênh gầm cầu Thị Nghè 2 (nơi tiếp giáp nhiều phường thuộc hai quận Bình Thạnh và quận 1) làm nơi hoạt động.

Khoảng 4g30-6g30 là thời điểm nhóm bắt cá phối hợp ra tay săn bắt. Những chiếc xuồng chở hai ba người nhanh chóng mắc những mảng lưới lớn giăng sâu, nhiều lớp bắc ngang kênh Nhiêu Lộc.

Sau khi mắc lưới xong, nhóm trở lại gầm cầu Thị Nghè 2 chờ đợi hơn 30 phút thì bơi xuồng ra thu gom lưới cá với số lượng rất lớn. Khi gặp mẻ lưới to, nhóm này sẽ chích điện trước khi bắt để tránh cá nhẩy sổng.

Khi gặp lực lượng đội trật tự quản lý đô thị xuất hiện, ban đầu nhóm vẫn thản nhiên “hành nghề".

Đến khi phát hiện có nhiều lực lượng chức năng phối hợp thì nhóm đánh bắt sẵn sàng bỏ chạy, để lại những mẻ lưới trên kênh. Người bơi xuồng, người bơi lội trên kênh rạch núp vào khoảng tối dưới chân cầu Thị Nghè 2 nhưng không quên chỉ tay hăm dọa cơ quan chức năng can thiệp vào cuộc "kiếm cơm". 

Sau khi giữ hiện trường, mượn xuồng dân chèo thuyền ra tháo lưới, lực lượng trật tự quản lý đô thị cùng nhau kéo lưới lên bờ trước sự chứng kiến của người dân lúc sáng sớm. Trong từng mảng lưới, những loại cá lớn như cá trê, cá tra, chép… rất to mắc lưới còn giẫy đành đạch.

“Nghe người dân phản ảnh nên đội mai phục bắt giữ để xử lý nghiêm. Tuy nhiên khi phát hiện thì nhóm bỏ lưới chạy về hướng chân cầu ra vẻ thách thức nên tổ công tác chỉ thu gom lưới lên bờ”, một cán bộ cho biết.

Theo đội trật tự quản lý đô thị, dù tang vật liên quan được đem về phường nhưng cảnh báo nhóm săn bắt chuyên nghiệp sẽ tiếp tục tái phạm.

Tìm hiểu từ người dân xung quanh, cơ quan chức năng cho biết nếu không bị can thiệp, mỗi ngày băng nhóm “thu hoạch” cả xuồng cá tươi hàng trăm ký, nhiều lúc có mối lái xuống tận gầm cầu Thị Nghè 2 hỏi mua mang đi tiêu thụ.

Chỉ xử phạt đơn lẻ

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Đình Vĩnh - chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng và bảo vệ nguồn lợi thủy sản (Sở NN&PTNT TP.HCM) - cho biết việc đánh bắt cá có tổ chức sẽ nằm trong khung xử phạt cao hơn nhưng cơ quan chức năng thường chỉ xử phạt nhỏ lẻ, từng cá nhân cụ thể.

Chẳng hạn vừa qua tại một khu vực có nhiều cá phóng sinh trên địa bàn Q.12 đã xuất hiện nhóm đi trên hơn 10 chiếc ghe để đánh bắt, dùng xung điện chích cá.

Nhận tin, chi cục tổ chức phối hợp công an phường bắt quả tang, xử phạt, thu giữ dụng cụ khai thác nhưng chỉ xử phạt đơn lẻ từng người rồi cho họ làm cam kết không tái phạm.

Cơ quan chức năng mai phục, thu lưới cá của nhóm săn bắt - Ảnh: SƠN BÌNH

Ông Vĩnh cho rằng khi phát hiện tình trạng săn bắt cá mức độ ra sao, gặp khó khăn gì, phường phải báo cho chi cục nắm tình hình, phối hợp giải quyết cho hiệu quả. Khi làm mạnh tay, hợp tình hợp lý, người dân săn bắt cá sẽ không dám tái phạm.

Thường những người đánh bắt cá cũng là người nghèo, từ các tỉnh lên thành phố làm công nhân không đủ sống. Do am hiểu sông nước, nhìn kênh rạch có thể săn bắt cá mưu sinh nên họ mượn tiền mua xuồng ghe, dụng cụ và “hành nghề”.

Theo ông Vĩnh, hiện nhiều cơ quan có thể ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính như chủ tịch UBND xã phường, quận huyện.

Tuy nhiên giải quyết câu chuyện câu cá, săn bắt cá nhỏ lẻ hay chuyên nghiệp cần phải tuyên truyền cho người dân hiểu việc làm của mình ảnh hưởng đến nét đẹp của thành phố, hủy hoại môi trường sinh thái. Ngoài ra, phải chuyển đổi ngành nghề cho những người đánh bắt cá này.

Chưa có văn bản cấm đánh bắt

Đại diện thanh tra Sở NN&PTNT TP.HCM cho biết thực tế hiện nay chưa có văn bản nào cấm câu cá hay đánh bắt thủy sản trên kênh Nhiêu Lộc nên cơ quan chức năng chỉ xử phạt đối với việc đánh bắt thủy sản ở khu bảo tồn, rừng phòng hộ, khu vực cấm…

Tuy nhiên có thể vận dụng một số nghị định để xử phạt hành vi vi phạm liên quan như tàu thuyền khai thác phải có giấy phép, đánh bắt không được sử dụng lưới nhỏ, sử dụng xung điện cấm đánh bắt… theo nghị định 103/2013/NĐ-CP.

Thực tế hiện nay có nhiều phường treo bảng cấm trên những dòng kênh có nhiều người tham gia câu cá, đánh bắt cá. Nhưng thực tế phường treo bảng để nâng cao ý thức người dân.

"Muốn xử phạt thuyết phục thì phải có quyết định của UBND TP về việc cấm câu cá hay đánh bắt. Hiện thanh tra đã trình duyệt và đang chờ đợi văn bản chính thức”, đại diện thanh tra cho biết.

Theo luật sư Huỳnh Văn Nông (Đoàn luật sư TP.HCM), luật pháp hiện hành chưa quy định cụ thể xử phạt người câu cá, hay đánh bắt cá tại những kênh rạch, ao hồ trong lòng thành phố.

Thời gian qua, cơ quan chức năng không chỉ vận dụng nghị định 103 mà còn vận dụng nghị định 171/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt (để xử phạt người câu cá dừng đỗ xe lấn chiếm lòng lề đường) và nghị định 93/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông hàng hải, đường thủy nội địa (để xử phạt các lỗi đánh bắt cá lưu động gây cản trở giao thông, đặt dụng cụ khai thác không đúng quy định…)