Tái cấu trúc ngành thủy sản từ tư duy kinh tế tuần hoàn

Đối mặt với nguồn lợi suy giảm, chi phí tăng cao và các yêu cầu khắt khe từ thị trường, ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tái cấu trúc một cách toàn diện.

Tôm
Ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tái cấu trúc một cách toàn diện

Kinh tế tuần hoàn, với triết lý biến chất thải thành tài nguyên, đang được xem là chìa khóa để mở ra một chương phát triển mới: xanh hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.

Biến phế phẩm thành "vàng": Tiềm năng tỷ đô bị bỏ ngỏ

Mỗi năm, ngành chế biến thủy sản Việt Nam tạo ra khoảng 1 triệu tấn phụ phẩm, nhưng chỉ khoảng 40% được tận dụng, chủ yếu làm bột cá giá trị thấp. Phần còn lại không chỉ là một sự lãng phí tài nguyên khổng lồ mà còn gây áp lực lớn lên môi trường. Tuy nhiên, tư duy "phế phẩm là tài nguyên" đang dần thay đổi bức tranh này. Theo báo Sài Gòn Giải Phóng thông tin trong bài Biến phế phẩm thủy sản thành tài nguyên tỷ đô, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu khai thác "mỏ vàng" bị bỏ quên này, như:

- Tại TP.HCM, Công ty TNHH Phúc Lộc thu mua phế phẩm từ tàu cá để sản xuất 4.000-5.000 tấn bột cá/năm.

- Công ty TNHH Tứ Hải biến xương cá đục thành sản phẩm sấy khô xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, thu về 10-12 tỷ đồng/năm.

- Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam tận dụng ghẹ tạp để chế biến riêu ghẹ đóng hộp và sản xuất bột chitosan, một nguyên liệu y tế quý giá có thể bán với giá tới 1.000 USD/kg.

Thậm chí, vỏ sò, ốc cũng được thổi hồn thành các sản phẩm nghệ thuật, quà lưu niệm và được đưa lên sàn thương mại điện tử quốc tế Alibaba. Theo dự báo, đến năm 2030, chỉ riêng phế phụ phẩm từ tôm và cá tra đã có thể tạo ra giá trị hơn 600 triệu USD.

Vỏ sò, ốcVỏ sò, ốc được thổi hồn thành các sản phẩm nghệ thuật, quà lưu niệm

Những mô hình tuần hoàn thực tế trong chuỗi giá trị

Trong nuôi trồng: Các mô hình như hệ thống tuần hoàn nước (RAS), tôm - lúa, và đặc biệt là nuôi đa loài tích hợp (IMTA) đang chứng tỏ hiệu quả vượt trội. Mô hình IMTA, ví dụ như nuôi kết hợp cá - hàu - rong biển, giúp tận dụng chất thải của loài này làm dinh dưỡng cho loài khác, vừa làm sạch nước vừa tăng lợi nhuận từ 30-40%.

Trong chế biến: Công nghệ tách chiết sinh học và enzyme đang giúp biến phụ phẩm thành các sản phẩm giá trị cao như collagen, gelatin, dầu cá tinh luyện hay phân bón hữu cơ.

Những nút thắt cần tháo gỡ để bứt phá

Dù tiềm năng rất lớn, việc triển khai kinh tế tuần hoàn trong ngành thủy sản vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Vốn đầu tư cho các công nghệ hiện đại như RAS còn cao, hạ tầng xử lý chất thải chưa đồng bộ, và thiếu một chiến lược quốc gia rõ ràng.

Theo các chuyên gia, để kinh tế tuần hoàn thực sự bứt phá, cần có những cơ chế đủ mạnh. Trước hết, cần hoàn thiện thể chế với các quy chuẩn môi trường cụ thể và bộ tiêu chí KTTH cho ngành. Tiếp theo, các chính sách ưu đãi về thuế và tín dụng xanh cần được triển khai để khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi. Cuối cùng, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp cận công nghệ mới là yếu tố quyết định.

Kinh tế tuần hoàn không còn là một xu hướng, mà đã là con đường chiến lược để ngành thủy sản Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh mới.

Đăng ngày 16/12/2025
Hồng Hà @hong-ha
Môi trường

Lâm Đồng: Hơn 10 tấn cá chết bất thường, thiệt hại 800 triệu

Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, có hơn 10 tấn cá nuôi của một hộ dân tại phường 3 Bảo Lộc (Lâm Đồng) chết chưa rõ nguyên nhân, thiệt hại ước tính khoảng 800 triệu đồng.

Ao nuôi cá
• 09:49 14/10/2025

Thừa Thiên - Huế: Đầm phá ô nhiễm, dân kêu trời

Hàng ngàn hộ dân ở 33 xã, phường, thị trấn sống dựa vào đầm phá Tam Giang - Cầu Hai (tỉnh Thừa Thiên - Huế), đang khốn khổ vì nguồn nước ô nhiễm nghiêm trọng.

Ô nhiễm đầm phá ở Thừa Thiên - Huế
• 14:32 14/03/2023

Sản xuất xà phòng từ chất nhầy ốc sên

Một con ốc sên sẽ tạo ra khoảng 2g chất nhờn. Để sản xuất 15 thanh xà phòng trọng lượng 100g, anh Desrocher ở thị trấn Wahagnies, miền Bắc nước Pháp cần khoảng 40 con ốc sên. Ảnh: Reuters

Xà phòng từ ốc sên
• 10:17 09/02/2023

Yên Bái: Thả hơn 30 nghìn cá giống xuống hồ Thác Bà trong ngày ông Công, ông Táo

Ngày 14/1, huyện Yên Bình (Yên Bái) đã tổ chức thả cá bổ sung nguồn lợi thủy sản hồ Thác Bà năm 2023 gắn với phong tục thả cá chép ngày 23 tháng Chạp.

Thả cá
• 12:02 19/01/2023

Đề xuất lộ trình loại bỏ HCFC và HFC trong chuỗi lạnh thủy sản

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành kế hoạch hành động nhằm loại trừ các chất làm suy giảm tầng ozone và gây hiệu ứng nhà kính trong lĩnh vực nông nghiệp. Ngành thủy sản được xác định là trọng điểm chuyển đổi công nghệ, hướng tới loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng môi chất lạnh HCFC và HFC trong chế biến và bảo quản.

Thủy sản
• 09:00 15/01/2026

Xâm nhập mặn 2026: Mưa trái mùa nhưng mặn vẫn lấn sâu

Khác với quy luật hạn hán khốc liệt của những năm El Niño, đầu năm 2026, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long lại vướng phải thách thức nghịch lý La Niña: Nước thượng nguồn đổ về nhiều, mưa trái mùa nhưng mặn vẫn lấn sâu vào nội đồng do triều cường cực đoan.

Tôm
• 08:52 08/01/2026

Cảnh báo những loại cá dễ thành ổ chứa ký sinh trùng và kim loại nặng

Nhiều loài cá quen thuộc trên mâm cơm lại chính là vật chủ trung gian của sán lá gan và nơi tích tụ thủy ngân do đặc tính ăn tạp dưới đáy bùn. Dưới đây là những loại cá tiềm ẩn rủi ro cao mà người tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý khi chọn mua và chế biến.

Cá da trơn
• 09:35 06/01/2026

Làm sao giảm nạn dùng điện tận diệt cá?

Trong khi chính quyền các địa phương đang nỗ lực xử lý hành vi dùng xung điện tận diệt thủy sản, thì trên không gian mạng, các loại máy kích cá vẫn được rao bán công khai, tràn lan như rau ngoài chợ. Sự dễ dãi trong quản lý mua bán đang vô tình tiếp tay cho hành vi hủy diệt môi trường và coi thường pháp luật.

Dụng cụ kích cá
• 11:16 02/01/2026

Quạt vẫn chạy nhưng tôm vẫn rớt đáy: Vấn đề nằm ở đâu?

Quạt nước là thiết bị quen thuộc trong ao nuôi tôm, nhưng cũng là nơi người nuôi dễ mắc sai lầm nhất. Không ít ao đầu tư rất nhiều quạt, tiền điện tăng cao, nhưng oxy đáy vẫn thiếu và môi trường ngày càng mất ổn định.

Quạt nước
• 08:21 19/01/2026

Kinh tế tuần hoàn trong nghề cá

Trong tư duy truyền thống, cá chỉ có giá trị ở phần thịt phi lê, còn lại bị xem là phế phẩm gây ô nhiễm. Tuy nhiên, mô hình kinh tế tuần hoàn đang đảo ngược hoàn toàn định kiến này.

Nghề cá
• 08:21 19/01/2026

Nhiều chính sách hỗ trợ nuôi biển xa bờ

Để khuyến khích phát triển nuôi biển công nghệ cao, tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành nghị quyết hỗ trợ 100% kinh phí mua bảo hiểm tai nạn cho người lao động làm việc trên các lồng bè và phương tiện phục vụ nuôi trồng. Chính sách này được ví như "lá chắn" an toàn, giúp ngư dân yên tâm đầu tư vươn ra các vùng biển xa.

Nuôi biển
• 08:21 19/01/2026

Hành trình chuẩn hóa thủy sản vào siêu thị

Đưa sản phẩm thủy sản vào kênh bán lẻ hiện đại là xu hướng tất yếu để nâng cao giá trị kinh tế và khẳng định thương hiệu. Tuy nhiên, để trụ vững trên kệ hàng siêu thị, doanh nghiệp và người nuôi buộc phải giải quyết bài toán về sự đồng nhất chất lượng và năng lực cung ứng ổn định.

Tôm
• 08:21 19/01/2026

Cách xử lý khi tôm bị đóng rong và bám bẩn đuôi trong ao nuôi cũ

Trong những cái ao đã nuôi qua nhiều năm, lớp bùn thải tích tụ dưới đáy chính là nguyên nhân chính khiến tôm dễ bị đóng rong hoặc bám bẩn ở phần đuôi.

Tôm
• 08:21 19/01/2026
Some text some message..