Thức ăn xanh: Xu hướng tất yếu cho ngành thủy sản tiết kiệm và bền vững

Bột cá truyền thống – Không còn là lựa chọn lâu dài

Từ lâu, bột cá được xem là “vua” trong ngành thức ăn thủy sản bởi hàm lượng đạm cao, dễ tiêu hóa. Tuy nhiên, sản lượng đánh bắt ngày càng sụt giảm, chi phí sản xuất tăng, cộng thêm áp lực từ các hiệp định chống khai thác IUU đã khiến nguồn cung bột cá trở nên bất ổn. Việc tiếp tục lệ thuộc vào bột cá không chỉ khiến giá thành tăng cao mà còn đi ngược lại xu hướng phát triển xanh, bền vững mà toàn ngành đang hướng đến.

Những nguồn đạm xanh đầy triển vọng thay thế bột cá

Trong hành trình tìm kiếm giải pháp thay thế bột cá, ba nhóm nguyên liệu đang nổi lên như những lựa chọn tiềm năng hàng đầu: đạm thực vật, vi tảo và protein từ côn trùng. Mỗi loại đều mang những lợi thế riêng, góp phần giúp nghề nuôi ngày càng chủ động, tiết kiệm và thân thiện với môi trường hơn.

Đạm thực vật 

Đậu nành, hạt cải dầu, bắp, lúa mì… – những nguyên liệu vốn quen thuộc trong nông nghiệp Việt Nam – đang trở thành ứng viên thay thế bột cá hàng đầu. Nhờ sự phát triển của công nghệ xử lý protein thực vật, các hợp chất kháng dinh dưỡng đã được loại bỏ đáng kể, giúp tôm cá dễ tiêu hóa và hấp thụ hơn trước đây.

Không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, đạm thực vật còn có ưu điểm là nguồn cung ổn định, dễ nội địa hóa. Đặc biệt, việc sử dụng đạm từ cây trồng còn góp phần giảm áp lực lên hệ sinh thái biển, phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp tuần hoàn và nuôi trồng thủy sản có trách nhiệm, bảo vệ môi trường.

Đạm thực vật – Giải pháp gần gũi, dễ tiếp cận. Ảnh: Khoa thủy sản

Vi tảo

Dù chỉ là những sinh vật đơn bào siêu nhỏ,  các loại tảo như Spirulina, Chlorella, tảo lục đơn bào… không chỉ chứa hàm lượng protein cao mà còn có axit béo omega-3, sắc tố tự nhiên (như phycocyanin, chlorophyll), chất chống oxy hóa và vitamin thiết yếu.

Vi tảo được nuôi trồng quy mô công nghiệp tại nhiều quốc gia nhờ ưu thế không phụ thuộc đất nông nghiệp, ít sử dụng nước ngọt và có thể nhân giống nhanh chóng. Khi đưa vào khẩu phần thức ăn thủy sản, vi tảo không chỉ giúp vật nuôi tăng trưởng tốt mà còn nâng cao màu sắc và chất lượng thịt – yếu tố đặc biệt quan trọng khi hướng đến các thị trường xuất khẩu cao cấp.

Vi tảo - “Nhà máy” giàu protein trong nước. Ảnh: Tạp chí Thủy sản Việt Nam

Đạm từ côn trùng 

Ruồi lính đen, sâu canxi, dế mèn… – những loài tưởng chừng không liên quan gì đến thủy sản lại đang tạo nên một cuộc cách mạng trong ngành. Bằng cách nuôi côn trùng trên nền rác thải hữu cơ hoặc phụ phẩm nông nghiệp, người ta có thể sản xuất ra nguồn protein chất lượng cao với hàm lượng axit amin thiết yếu gần tương đương bột cá.

Đạm côn trùng không chỉ ít tốn tài nguyên, mà còn giúp xử lý rác hữu cơ, tạo ra mô hình sản xuất tuần hoàn khép kín.

Ấu trùng ruồi lính đen có hàm lượng dinh dưỡng cao. Ảnh: Tạp chí Thủy sản Việt Nam

Không chỉ là xu hướng, mà là tương lai

Chuyển sang sử dụng “thức ăn xanh” không chỉ là câu chuyện môi trường. Đây là bài toán kinh tế và chiến lược. Khi nguồn nguyên liệu đầu vào được nội địa hóa và đa dạng hóa, người nuôi sẽ chủ động hơn trước biến động thị trường, tránh tình trạng "phập phồng" theo giá bột cá thế giới.

Không những thế, thủy sản nuôi bằng thức ăn xanh cũng dễ dàng tiếp cận thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản, Mỹ… – nơi mà yếu tố truy xuất nguồn gốc, an toàn sinh học và trách nhiệm môi trường đang ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.

Trong một thế giới đang chuyển mình vì biến đổi khí hậu và khủng hoảng tài nguyên, “thức ăn xanh” không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm, mà là chìa khóa để ngành thủy sản Việt Nam phát triển lâu dài, thích ứng và vươn lên mạnh mẽ.