Ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh thủy sản

Một trong những giải pháp được đánh giá cao hiện nay là ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh cho tôm, cá. Đây không chỉ là hướng đi thay thế hóa chất truyền thống mà còn mở ra triển vọng phát triển bền vững cho ngành thủy sản Việt Nam.

chế phẩm sinh học thủy sản
Ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh cho tôm, cá. Ảnh minh họa.

Giới thiệu giải pháp sinh học thay hóa chất

Chế phẩm sinh học là tập hợp các vi sinh vật có lợi, được sử dụng để cải thiện môi trường nước, tăng sức đề kháng cho vật nuôi và hạn chế mầm bệnh. Khác với hóa chất, chế phẩm sinh học hoạt động dựa trên cơ chế tự nhiên, giúp cân bằng hệ sinh thái trong ao nuôi. Việc áp dụng chế phẩm sinh học không chỉ giảm thiểu nguy cơ dư lượng kháng sinh trong sản phẩm mà còn đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Trong thực tế, nhiều hộ nuôi đã chuyển sang sử dụng chế phẩm sinh học để xử lý nước, phân hủy chất hữu cơ và kiểm soát khí độc như amoniac, nitrit. Kết quả cho thấy môi trường nuôi ổn định hơn, vật nuôi ít mắc bệnh hơn và năng suất được cải thiện rõ rệt. Đây là minh chứng cho thấy giải pháp sinh học hoàn toàn có thể thay thế hóa chất trong phòng ngừa bệnh.

Các loại chế phẩm, cách sử dụng và hiệu quả lâu dài

Các loại chế phẩm thường dùng

Chế phẩm sinh học (men vi sinh): chứa vi khuẩn có lợi như Bacillus, Lactobacillus, giúp phân hủy chất hữu cơ, giảm khí độc (NH₃, H₂S), cải thiện chất lượng nước và đáy ao. Chế phẩm enzyme: hỗ trợ tiêu hóa cho thủy sản, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng, giảm ô nhiễm từ thức ăn thừa.

Chế phẩm khoáng – vitamin: bổ sung khoáng chất (Ca, Mg, K) và vitamin cần thiết, tăng sức đề kháng và khả năng thích nghi.

Chế phẩm thảo dược: chiết xuất từ cây cỏ tự nhiên, có tác dụng kháng khuẩn, phòng bệnh mà không gây tồn dư hóa chất.

Cách sử dụng

        - Đối với môi trường nước: rải trực tiếp chế phẩm sinh học xuống ao, thường định kỳ 7–10 ngày/lần để duy trì mật độ vi sinh có lợi.

        - Đối với thức ăn: trộn men vi sinh hoặc enzyme vào thức ăn để tăng hiệu quả tiêu hóa, giảm hệ số thức ăn (FCR).

        - Đối với đáy ao: sử dụng chế phẩm phân hủy bùn hữu cơ, hạn chế phát sinh khí độc.

Nguyên tắc chung: dùng đúng liều lượng khuyến cáo, định kỳ và kết hợp với quản lý môi trường (sục khí, thay nước) để đạt hiệu quả tối ưu.

Bảng so sánh giữa chế phẩm sinh học – hóa chất – kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản

Tiêu chíChế phẩm sinh họcHóa chấtKháng sinh
Bản chấtVi sinh vật có lợi, enzyme, chiết xuất sinh họcHợp chất vô cơ hoặc hữu cơ tổng hợpHoạt chất tiêu diệt hoặc ức chế vi khuẩn
Mục đích sử dụng chínhCải thiện môi trường, phân hủy chất hữu cơ, ổn định hệ vi sinhDiệt khuẩn, diệt tảo, xử lý khí độc nhanhĐiều trị bệnh do vi khuẩn
Tác động đến môi trường aoTăng cân bằng sinh thái, cải thiện nền đáyCó thể gây sốc môi trường nếu dùng sai liềuẢnh hưởng hệ vi sinh tự nhiên
Tốc độ hiệu quảTrung bình, cần thời gian nhân sinh khốiNhanh, tác động tức thìNhanh nếu đúng bệnh
Nguy cơ tồn dưGần như khôngCó thể có nếu lạm dụngCao, dễ tồn dư trong thịt thủy sản
Nguy cơ kháng thuốcKhôngKhông trực tiếpCó, nếu dùng sai cách
Tính bền vữngCao, phù hợp nuôi an toàn sinh họcTrung bình, phụ thuộc liều lượngThấp nếu lạm dụng
Chi phí dài hạnTiết kiệm nếu quản lý tốtCó thể tốn kém khi xử lý lặp lạiTăng chi phí do nguy cơ tái phát bệnh
Phù hợp giai đoạn nào?Xuyên suốt vụ nuôi, phòng là chínhKhi môi trường biến động đột ngộtKhi xác định rõ bệnh vi khuẩn

Lợi ích từ việc ứng dụng chế phẩm sinh học

Chế phẩm giúp cải thiện chất lượng nước. Ảnh minh họa.

Một trong những lợi ích rõ rệt của việc ứng dụng chế phẩm sinh học là giảm chi phí thuốc và hóa chất. Người nuôi không cần đầu tư nhiều vào kháng sinh hay chất xử lý môi trường, thay vào đó chỉ cần duy trì chế phẩm sinh học định kỳ. Điều này giúp tiết kiệm chi phí sản xuất, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm khi đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, chế phẩm sinh học còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc hạn chế hóa chất giúp giảm ô nhiễm nguồn nước, duy trì đa dạng sinh học và tạo điều kiện cho ngành thủy sản phát triển bền vững. Đây là lợi ích kép, vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa đảm bảo trách nhiệm xã hội và môi trường cũng chính là yếu tố ngày càng được thị trường quốc tế coi trọng.

Đăng ngày 21/02/2026
Uyên Phương @uyen-phuong
Kỹ thuật

Tổng quan về công nghệ MBBR trong nuôi trồng thủy sản

MBBR là Moving Bed Biofilm Reactor, hứa hẹn là công nghệ xử lý nước thải ưu việt trong nuôi trồng thủy sản.

công nghệ MBBR
• 18:17 25/09/2021

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP không chỉ loại bỏ hiệu quả nồng độ Ammonium mà còn xử lý đến 90% chất hữu cơ.

Chế biến cá tra
• 07:00 22/04/2020

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản bằng cảm biến nano

Sử dụng được cả trên bờ, dưới nước để quan trắc chất lượng nước, hệ thống cảm biến nano do Viện Công nghệ nano (INT) thuộc Đại học Quốc gia TPHCM nghiên cứu giúp người nuôi trồng thủy sản yên tâm khi chất lượng nước nuôi được cảnh báo tự động kịp thời khi có sự cố.

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản
• 14:35 05/02/2020

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ

Quản lý môi trường ao nuôi tôm nước lợ là khâu quan trọng, đòi hỏi người nuôi có sự hiểu biết cần thiết về mối quan hệ giữa các yếu tố môi trường và biến động của chúng.Từ đó, có biện pháp điều chỉnh phù hợp, giảm nguy cơ thiệt hại, góp phần vào thành công của vụ nuôi.

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ
• 08:46 30/10/2019

Lộ trình sử dụng thức ăn hiệu quả cho tôm

Hình dạng thức ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bắt mồi, tiêu hóa và tốc độ tăng trưởng của tôm. Việc lựa chọn đúng dạng thức ăn cho từng giai đoạn không chỉ giúp tối ưu hiệu quả dinh dưỡng mà còn góp phần duy trì môi trường ao nuôi ổn định.

cho tôm ăn
• 00:00 25/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 00:00 23/02/2026

Ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh thủy sản

Một trong những giải pháp được đánh giá cao hiện nay là ứng dụng chế phẩm sinh học trong phòng ngừa bệnh cho tôm, cá. Đây không chỉ là hướng đi thay thế hóa chất truyền thống mà còn mở ra triển vọng phát triển bền vững cho ngành thủy sản Việt Nam.

chế phẩm sinh học thủy sản
• 00:00 21/02/2026

Bỏ túi bí quyết giảm hệ số FCR xuống dưới 1.2 mà không cần đổi loại thức ăn

Trong cơ cấu chi phí nuôi tôm và cá thâm canh, thức ăn thường chiếm 50–65% tổng chi phí sản xuất. Vì vậy, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) không chỉ là một chỉ số kỹ thuật mà còn là thước đo trực tiếp của hiệu quả kinh tế. Chênh lệch 0,1 FCR ở quy mô vài chục tấn có thể tạo ra khoảng cách lợi nhuận rất lớn.

tôm
• 10:00 14/02/2026

Tại sao ao nuôi nên dùng đèn UV thay vì thuốc tím hoặc Chlorine?

Xử lý nước là bước bắt buộc trong nuôi tôm. Từ trước đến nay, Chlorine và thuốc tím (KMnO₄) là lựa chọn phổ biến vì giá rẻ và tác dụng nhanh. Tuy nhiên, khi mật độ nuôi ngày càng cao và yêu cầu an toàn sinh học khắt khe hơn, việc phụ thuộc vào hóa chất đang bộc lộ nhiều rủi ro.

ao nuôi
• 20:42 24/02/2026

Chính thức mở cổng đăng ký trước Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 kết nối toàn bộ ngành thủy sản

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước những cơ hội mới về thị trường, công nghệ và phát triển bền vững, nhu cầu tìm kiếm giải pháp toàn diện, từ con giống, dinh dưỡng, công nghệ nuôi, chế biến đến xuất khẩu,trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhằm tạo ra một nền tảng kết nối chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và người nuôi, VietShrimp Asia 2026 lần đầu tiên tổ chức cùng Aquaculture Vietnam 2026 tạo nên kỳ triển lãm với quy mô mở rộng, toàn diện, quốc tế hơn bao giờ hết.

Vietshrimp
• 20:42 24/02/2026

Ngành nuôi tôm Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Trong nhiều năm, nuôi tôm được xem là một trong những ngành nông nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh và đóng góp lớn cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh khí hậu hiện nay đang đặt ngành này trước một thực tế khác: rủi ro không còn mang tính mùa vụ, mà đang chuyển thành rủi ro cấu trúc.

tôm
• 20:42 24/02/2026

Sai lầm thường gặp khi phơi đáy ao

Trong nuôi trồng thủy sản, công đoạn phơi đáy ao sau mỗi vụ nuôi được xem là bước làm mới môi trường, giúp loại bỏ mầm bệnh và tạo nền tảng cho vụ nuôi tiếp theo. Tuy nhiên, nhiều hộ nuôi vẫn mắc phải những sai lầm cơ bản, khiến hiệu quả xử lý giảm sút, thậm chí gây thiệt hại lớn.

đáy ao nuôi
• 20:42 24/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 20:42 24/02/2026
Some text some message..