Vì sao món cá lại gắn bó lâu đời với người Nhật?

Khám phá hành trình biến món cá từ bữa cơm giản dị thành linh hồn ẩm thực Nhật Bản.

Sashimi
Nhật Bản nằm ở nơi hai dòng hải lưu, nhờ đó, người Nhật có thể thưởng thức hơn 100 loại cá khác nhau,

Địa lý và biển cả - nơi khởi nguồn của thói quen ăn cá

Nhật Bản nằm ở nơi hai dòng hải lưu lớn - Kuroshio (nóng) và Oyashio (lạnh) giao nhau. Sự hội tụ này tạo nên môi trường lý tưởng cho hàng trăm loài cá sinh sống, từ cá di cư như ngừ, thu, đến các loài sống sâu như cá tuyết hay mực ống. Nhờ đó, người Nhật có thể thưởng thức hơn 100 loại cá khác nhau, trong khi ở châu Âu hay Bắc Mỹ, con số này thường chỉ dừng ở 20 - 30 loại.

Khí hậu bốn mùa rõ rệt cũng góp phần tạo nên thói quen ăn cá theo mùa: Mùa xuân có cá ngừ vằn (bonito), mùa thu có cá thu đao (sanma), mùa đông có cá cam (yellowtail). Với người Nhật, chọn đúng mùa để ăn cá ngon nhất không chỉ là sở thích ẩm thực, mà còn là cách họ cảm nhận nhịp điệu của thiên nhiên qua từng bữa cơm - khái niệm này được gọi là “shun”.

Cá biểnKhí hậu bốn mùa rõ rệt cũng góp phần tạo nên thói quen ăn cá theo mùa ở Nhật Bản

Bí quyết trường thọ và niềm tự hào của người Nhật

Cá là nguồn dinh dưỡng quý giá, giàu vitamin B12, omega-3, iod, sắt và vitamin D, giúp hình thành hồng cầu, bảo vệ tim mạch và duy trì sức khỏe toàn thân. Nhờ chế độ ăn giàu cá, người Nhật nổi tiếng sống thọ và trẻ khỏe, họ xem cá không chỉ là thực phẩm mà còn là niềm tự hào dân tộc.

Trong nghệ thuật ẩm thực, người Nhật luôn tôn trọng hương vị tự nhiên của cá. Họ không che giấu vị biển bằng gia vị mà giữ nguyên tinh túy của nguyên liệu. Sashimi là minh chứng rõ nhất, dù chỉ là những lát cá tươi cắt mỏng, nhưng lại thể hiện sự hòa hợp giữa con người và biển cả. Ngay cả với các món nấu chín như cá saba nướng muối hay cá hồi teriyaki, đầu bếp Nhật vẫn tuân thủ tinh thần “ít là đủ” (wabi-sabi) - vẻ đẹp đến từ sự giản dị, tự nhiên và sâu sắc.

Mức tiêu thụ cá tại Nhật đang giảm mạnh. Theo Bộ Nông Lâm, Ngư nghiệp Nhật Bản (MAFF), lượng cá và hải sản bình quân đầu người từng đạt 40,2 kg/năm vào năm 2001, nhưng đến năm 2022 chỉ còn khoảng 22,0 kg/năm giảm gần một nửa sau hai thập kỷ. Từ năm 2011, thịt đã vượt cá trong khẩu phần ăn của người Nhật.

Nguyên nhân chính là giá cá tăng, chế biến tốn thời gian, và nhịp sống công nghiệp khiến người tiêu dùng ưa chuộng thực phẩm tiện lợi hơn. Tuy nhiên, nghịch lý là trong khi người Nhật ăn cá ít đi, ẩm thực Nhật đặc biệt là sushi và sashimi lại được yêu thích trên toàn thế giới, trở thành biểu tượng của sự tinh tế và cân bằng.

Trước thách thức về nguồn lợi suy giảm và biến đổi khí hậu, Nhật Bản đang đầu tư mạnh vào nuôi trồng thủy sản công nghệ cao và phát triển ngư nghiệp bền vững. Văn hoá cá vẫn tiếp tục được truyền lại cho thế hệ trẻ - dưới hình thức mới, nhưng vẫn giữ trọn tinh thần cũ. Văn hoá cá của Nhật Bản không đứng yên. Dù thay đổi theo thời gian, tinh thần trân trọng thiên nhiên, hướng về sự tinh khiết và hài hòa vẫn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt. Có lẽ vì thế, Nhật Bản sẽ mãi là “quốc gia của cá” - nơi mà biển không chỉ nuôi sống con người, mà còn nuôi dưỡng tâm hồn họ.

Đăng ngày 10/11/2025
Phương Minh
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Khô tôm càng, sản phẩm độc đáo, sáng tạo

Lâu nay, tôm càng xanh Cà Mau ngon nổi tiếng nhưng chủ yếu chỉ bán tươi, khiến nông dân luôn thấp thỏm nỗi lo rớt giá khi vào vụ thu hoạch rộ. Trăn trở trước thực tế đó, một nữ giám đốc trẻ 9X đã tiên phong sáng tạo ra sản phẩm "khô tôm càng", mở ra hướng đi mới đầy triển vọng để nâng tầm giá trị cho con tôm quê hương.

Tôm càng
• 13:15 06/01/2026

Đặc sản móng chim giá tiền triệu ở Cà Mau được săn đón dịp Tết

Với hình dáng cong cong lạ mắt tựa móng chim cùng hương vị ngọt đậm đà, loại tôm khô đặc biệt này đang trở thành mặt hàng hot trong giỏ quà Tết năm nay. Dù có giá lên tới gần 2 triệu đồng/kg, đặc sản Cà Mau vẫn được nhiều khách hàng sành ăn săn đón.

Tôm khô
• 07:33 05/01/2026

Món cá cận kề cái chết nhưng lại được thực khách ưa chuộng

Biết rõ có thể gây chết người, cá nóc vẫn là một trong những món ăn đắt đỏ và được săn lùng bậc nhất thế giới. Điều gì đã biến một canh bạc sinh tử, một rủi ro về sức khỏe lại trở thành một trải nghiệm ẩm thực đỉnh cao được giới sành ăn khao khát?

Cá nóc
• 11:20 03/01/2026

Thói quen tiêu thụ tôm tại thị trường phương Đông và phương Tây

Sự khác biệt trong cách ăn tôm không đơn thuần là khẩu vị, mà phản ánh hai triết lý văn hóa ẩm thực đối lập giữa phương Đông và phương Tây – từ việc ăn đầu tôm, giữ vỏ, rút chỉ lưng cho đến cách chế biến và thưởng thức.

Món tôm
• 09:00 31/12/2025

Kiểm soát Ethoxyquin trong thức ăn tôm để đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu Nhật

Việc kiểm soát hoạt chất Ethoxyquin hiện là yêu cầu bắt buộc và khắt khe nhất đối với tôm Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.

Tôm
• 10:39 09/01/2026

Tại sao cá lóc hay ăn thịt lẫn nhau? Kỹ thuật lọc cỡ để không bị hao hụt số lượng

Tập tính ăn thịt đồng loại ở cá lóc là nguyên nhân hàng đầu gây hao hụt đầu con trong nuôi thâm canh. Hiểu rõ bản năng săn mồi và áp dụng kỹ thuật lọc cỡ đúng thời điểm là chìa khóa giúp người nuôi bảo vệ lợi nhuận trong bối cảnh giá thức ăn tăng cao.

Cá lóc
• 10:39 09/01/2026

Xâm nhập mặn 2026: Mưa trái mùa nhưng mặn vẫn lấn sâu

Khác với quy luật hạn hán khốc liệt của những năm El Niño, đầu năm 2026, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long lại vướng phải thách thức nghịch lý La Niña: Nước thượng nguồn đổ về nhiều, mưa trái mùa nhưng mặn vẫn lấn sâu vào nội đồng do triều cường cực đoan.

Tôm
• 10:39 09/01/2026

Nuôi sạch để tôm khỏe, tôm chuẩn để ăn ngon

Không dừng lại ở khái niệm ngon hay bổ, giá trị của con tôm hiện đại đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Đó là hành trình tìm kiếm sự an tâm, nơi việc lựa chọn thực phẩm không chỉ để nạp năng lượng mà là khởi đầu cho một chuỗi cảm xúc tích cực.

Tôm ngon
• 10:39 09/01/2026

Loài cá mập có đôi môi “cỡ đại” đáng sợ như thế nào?

Không một ai tưởng tượng được rằng thủ phạm của những “vết thương bí ẩn” bắt gặp ở ít nhất 48 loài cá mập, cá voi, cá heo lại là một loài cá mập bé nhỏ nhưng sở hữu kỹ năng xử lý con mồi cực kinh khủng.

Cá mập
• 10:39 09/01/2026
Some text some message..