Vì sao món cá lại gắn bó lâu đời với người Nhật?

Khám phá hành trình biến món cá từ bữa cơm giản dị thành linh hồn ẩm thực Nhật Bản.

Sashimi
Nhật Bản nằm ở nơi hai dòng hải lưu, nhờ đó, người Nhật có thể thưởng thức hơn 100 loại cá khác nhau,

Địa lý và biển cả - nơi khởi nguồn của thói quen ăn cá

Nhật Bản nằm ở nơi hai dòng hải lưu lớn - Kuroshio (nóng) và Oyashio (lạnh) giao nhau. Sự hội tụ này tạo nên môi trường lý tưởng cho hàng trăm loài cá sinh sống, từ cá di cư như ngừ, thu, đến các loài sống sâu như cá tuyết hay mực ống. Nhờ đó, người Nhật có thể thưởng thức hơn 100 loại cá khác nhau, trong khi ở châu Âu hay Bắc Mỹ, con số này thường chỉ dừng ở 20 - 30 loại.

Khí hậu bốn mùa rõ rệt cũng góp phần tạo nên thói quen ăn cá theo mùa: Mùa xuân có cá ngừ vằn (bonito), mùa thu có cá thu đao (sanma), mùa đông có cá cam (yellowtail). Với người Nhật, chọn đúng mùa để ăn cá ngon nhất không chỉ là sở thích ẩm thực, mà còn là cách họ cảm nhận nhịp điệu của thiên nhiên qua từng bữa cơm - khái niệm này được gọi là “shun”.

Cá biểnKhí hậu bốn mùa rõ rệt cũng góp phần tạo nên thói quen ăn cá theo mùa ở Nhật Bản

Bí quyết trường thọ và niềm tự hào của người Nhật

Cá là nguồn dinh dưỡng quý giá, giàu vitamin B12, omega-3, iod, sắt và vitamin D, giúp hình thành hồng cầu, bảo vệ tim mạch và duy trì sức khỏe toàn thân. Nhờ chế độ ăn giàu cá, người Nhật nổi tiếng sống thọ và trẻ khỏe, họ xem cá không chỉ là thực phẩm mà còn là niềm tự hào dân tộc.

Trong nghệ thuật ẩm thực, người Nhật luôn tôn trọng hương vị tự nhiên của cá. Họ không che giấu vị biển bằng gia vị mà giữ nguyên tinh túy của nguyên liệu. Sashimi là minh chứng rõ nhất, dù chỉ là những lát cá tươi cắt mỏng, nhưng lại thể hiện sự hòa hợp giữa con người và biển cả. Ngay cả với các món nấu chín như cá saba nướng muối hay cá hồi teriyaki, đầu bếp Nhật vẫn tuân thủ tinh thần “ít là đủ” (wabi-sabi) - vẻ đẹp đến từ sự giản dị, tự nhiên và sâu sắc.

Mức tiêu thụ cá tại Nhật đang giảm mạnh. Theo Bộ Nông Lâm, Ngư nghiệp Nhật Bản (MAFF), lượng cá và hải sản bình quân đầu người từng đạt 40,2 kg/năm vào năm 2001, nhưng đến năm 2022 chỉ còn khoảng 22,0 kg/năm giảm gần một nửa sau hai thập kỷ. Từ năm 2011, thịt đã vượt cá trong khẩu phần ăn của người Nhật.

Nguyên nhân chính là giá cá tăng, chế biến tốn thời gian, và nhịp sống công nghiệp khiến người tiêu dùng ưa chuộng thực phẩm tiện lợi hơn. Tuy nhiên, nghịch lý là trong khi người Nhật ăn cá ít đi, ẩm thực Nhật đặc biệt là sushi và sashimi lại được yêu thích trên toàn thế giới, trở thành biểu tượng của sự tinh tế và cân bằng.

Trước thách thức về nguồn lợi suy giảm và biến đổi khí hậu, Nhật Bản đang đầu tư mạnh vào nuôi trồng thủy sản công nghệ cao và phát triển ngư nghiệp bền vững. Văn hoá cá vẫn tiếp tục được truyền lại cho thế hệ trẻ - dưới hình thức mới, nhưng vẫn giữ trọn tinh thần cũ. Văn hoá cá của Nhật Bản không đứng yên. Dù thay đổi theo thời gian, tinh thần trân trọng thiên nhiên, hướng về sự tinh khiết và hài hòa vẫn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt. Có lẽ vì thế, Nhật Bản sẽ mãi là “quốc gia của cá” - nơi mà biển không chỉ nuôi sống con người, mà còn nuôi dưỡng tâm hồn họ.

Đăng ngày 10/11/2025
Phương Minh
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Cú hích từ TikTok Shop: Hải sản khô và nước mắm truyền thống lột xác nhờ livestream như thế nào?

Nền tảng thương mại điện tử tương tác video TikTok Shop đang tạo ra bước ngoặt lớn giúp các sản phẩm chế biến từ tôm cá ao đất như hải sản khô và nước mắm truyền thống gia tăng giá trị thương mại. Sự kết hợp giữa kỹ thuật chăn nuôi bản địa và công nghệ truyền thông trực tiếp này đã mở ra hướng đi bền vững cho nông dân vươn lên làm chủ chuỗi cung ứng.

hải sản khô tiktok shop
• 12:00 17/03/2026

Độc tố “tử thần” có thể ẩn trong món cá ủ chua quen thuộc

Một trường hợp nghi ngộ độc botulinum sau bữa cơm có món cá ủ chua tại xã Phước Chánh (Đà Nẵng) đang được cơ quan chức năng khẩn trương điều tra. Các chuyên gia cảnh báo đây là loại độc tố thần kinh cực mạnh, có thể gây liệt cơ hô hấp và đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.

cá muối ủ chua
• 12:00 18/02/2026

Cách làm tôm khô tại nhà: Ngọt tự nhiên, để được lâu dù không có nắng

Ngày Tết cận kề, nhiều người băn khoăn không biết chuẩn bị món gì vừa ngon vừa tiện đãi khách thì hãy nghĩ đến món tôm khô - lựa chọn quen thuộc vì dễ bảo quản, dùng được lâu và chế biến nhanh. Thay vì mua sẵn ngoài chợ, bạn có thể tự làm tôm khô tại nhà để đảm bảo vệ sinh và giữ trọn vị ngọt tự nhiên

tom-kho
• 12:00 06/02/2026

Hơn nửa thập kỷ giữ lửa tại làng Vũ Đại với món cá kho trứ danh

Cá kho làng Vũ Đại không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa ẩm thực đặc sắc của vùng đất Hà Nam. Với quy trình chế biến kỳ công kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ, món ăn này đã khẳng định vị thế đặc sản cao cấp trong các dịp lễ Tết.

Cá kho
• 12:13 30/01/2026

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 01:57 18/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 01:57 18/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 01:57 18/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 01:57 18/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 01:57 18/03/2026
Some text some message..