Vì sao món cá lại gắn bó lâu đời với người Nhật?

Khám phá hành trình biến món cá từ bữa cơm giản dị thành linh hồn ẩm thực Nhật Bản.

Sashimi
Nhật Bản nằm ở nơi hai dòng hải lưu, nhờ đó, người Nhật có thể thưởng thức hơn 100 loại cá khác nhau,

Địa lý và biển cả - nơi khởi nguồn của thói quen ăn cá

Nhật Bản nằm ở nơi hai dòng hải lưu lớn - Kuroshio (nóng) và Oyashio (lạnh) giao nhau. Sự hội tụ này tạo nên môi trường lý tưởng cho hàng trăm loài cá sinh sống, từ cá di cư như ngừ, thu, đến các loài sống sâu như cá tuyết hay mực ống. Nhờ đó, người Nhật có thể thưởng thức hơn 100 loại cá khác nhau, trong khi ở châu Âu hay Bắc Mỹ, con số này thường chỉ dừng ở 20 - 30 loại.

Khí hậu bốn mùa rõ rệt cũng góp phần tạo nên thói quen ăn cá theo mùa: Mùa xuân có cá ngừ vằn (bonito), mùa thu có cá thu đao (sanma), mùa đông có cá cam (yellowtail). Với người Nhật, chọn đúng mùa để ăn cá ngon nhất không chỉ là sở thích ẩm thực, mà còn là cách họ cảm nhận nhịp điệu của thiên nhiên qua từng bữa cơm - khái niệm này được gọi là “shun”.

Cá biểnKhí hậu bốn mùa rõ rệt cũng góp phần tạo nên thói quen ăn cá theo mùa ở Nhật Bản

Bí quyết trường thọ và niềm tự hào của người Nhật

Cá là nguồn dinh dưỡng quý giá, giàu vitamin B12, omega-3, iod, sắt và vitamin D, giúp hình thành hồng cầu, bảo vệ tim mạch và duy trì sức khỏe toàn thân. Nhờ chế độ ăn giàu cá, người Nhật nổi tiếng sống thọ và trẻ khỏe, họ xem cá không chỉ là thực phẩm mà còn là niềm tự hào dân tộc.

Trong nghệ thuật ẩm thực, người Nhật luôn tôn trọng hương vị tự nhiên của cá. Họ không che giấu vị biển bằng gia vị mà giữ nguyên tinh túy của nguyên liệu. Sashimi là minh chứng rõ nhất, dù chỉ là những lát cá tươi cắt mỏng, nhưng lại thể hiện sự hòa hợp giữa con người và biển cả. Ngay cả với các món nấu chín như cá saba nướng muối hay cá hồi teriyaki, đầu bếp Nhật vẫn tuân thủ tinh thần “ít là đủ” (wabi-sabi) - vẻ đẹp đến từ sự giản dị, tự nhiên và sâu sắc.

Mức tiêu thụ cá tại Nhật đang giảm mạnh. Theo Bộ Nông Lâm, Ngư nghiệp Nhật Bản (MAFF), lượng cá và hải sản bình quân đầu người từng đạt 40,2 kg/năm vào năm 2001, nhưng đến năm 2022 chỉ còn khoảng 22,0 kg/năm giảm gần một nửa sau hai thập kỷ. Từ năm 2011, thịt đã vượt cá trong khẩu phần ăn của người Nhật.

Nguyên nhân chính là giá cá tăng, chế biến tốn thời gian, và nhịp sống công nghiệp khiến người tiêu dùng ưa chuộng thực phẩm tiện lợi hơn. Tuy nhiên, nghịch lý là trong khi người Nhật ăn cá ít đi, ẩm thực Nhật đặc biệt là sushi và sashimi lại được yêu thích trên toàn thế giới, trở thành biểu tượng của sự tinh tế và cân bằng.

Trước thách thức về nguồn lợi suy giảm và biến đổi khí hậu, Nhật Bản đang đầu tư mạnh vào nuôi trồng thủy sản công nghệ cao và phát triển ngư nghiệp bền vững. Văn hoá cá vẫn tiếp tục được truyền lại cho thế hệ trẻ - dưới hình thức mới, nhưng vẫn giữ trọn tinh thần cũ. Văn hoá cá của Nhật Bản không đứng yên. Dù thay đổi theo thời gian, tinh thần trân trọng thiên nhiên, hướng về sự tinh khiết và hài hòa vẫn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt. Có lẽ vì thế, Nhật Bản sẽ mãi là “quốc gia của cá” - nơi mà biển không chỉ nuôi sống con người, mà còn nuôi dưỡng tâm hồn họ.

Đăng ngày 10/11/2025
Phương Minh
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Cá lau kiếng có thực sự ăn được?

Với vẻ ngoài xù xì và tập tính ăn tạp, cá lau kiếng thường bị xem là loài cá "bẩn" và không thể ăn được. Tuy nhiên, sự thật lại phức tạp hơn nhiều. Về bản chất, thịt cá lau kiếng không hề độc, nhưng lý do nó không trở thành món ăn phổ biến lại nằm ở những nguy cơ tiềm ẩn khác.

Cá lau kiếng
• 13:07 11/12/2025

Cứ 4 cua hoàng đế xuất sang châu Á, người Việt tiêu thụ 1 con

Một thống kê ấn tượng từ Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC) cho thấy, Việt Nam đã vươn lên trở thành thị trường tiêu thụ cua hoàng đế đỏ tươi sống lớn thứ hai tại châu Á. Nhu cầu ngày càng cao đối với hải sản cao cấp đang biến Việt Nam thành một "mỏ vàng" đầy tiềm năng.

Cua hoàng đế
• 09:00 11/12/2025

Hến phơi muối ớt: Đặc sản dân dã của “xứ sở thần tiên” An Giang

Hến phơi muối ớt là món ăn dân dã được nhiều hộ dân vùng sông nước sử dụng như một thực phẩm ăn vặt hoặc món phụ trong bữa cơm thường ngày. Món ăn này gắn liền với đời sống cư dân miền Tây, đặc biệt phổ biến tại khu vực bảy núi An Giang.

Hến
• 09:00 28/11/2025

Cá cam sọc thương phẩm 1 triệu/kg khác gì với cá cam Việt Nam?

Cá cam sọc là ngôi sao sáng giá trên mọi bàn tiệc sashimi thượng hạng. Vậy điều gì đã tạo nên đẳng cấp khác biệt khiến loài cá này được giới sành ăn toàn cầu săn đón cuồng nhiệt đến thế?

Cá cam
• 09:00 27/11/2025

Cách nhận biết tôm nhiễm độc khí NO2, NH3

Khí độc NH3 và NO2 được ví như những sát thủ thầm lặng tích tụ dưới đáy ao, có khả năng xóa sổ cả đàn tôm chỉ sau một đêm. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu nhiễm độc và nắm vững quy trình xử lý cấp tốc trong "6 giờ vàng" là kỹ năng sống còn để bảo vệ thành quả vụ nuôi.

Ao tôm
• 05:52 13/12/2025

Ngành thủy sản Việt khai mở không gian phát triển mới

Bằng việc khai mở những thị trường mới và sáng tạo các sản phẩm độc đáo, ngành thủy sản Việt Nam đang vượt qua các biến động của thế giới, hướng tới mục tiêu xuất khẩu kỷ lục 11,3 tỷ USD trong năm 2025.

Tôm
• 05:52 13/12/2025

Quảng Ninh ứng dụng công nghệ 4.0, sản lượng tôm về đích sớm

Với quyết tâm đưa khoa học công nghệ vào lĩnh vực thủy sản, Quảng Ninh đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Nhờ áp dụng các mô hình nuôi tiên tiến, sản lượng tôm của tỉnh đã hoàn thành 100% kế hoạch năm 2025 ngay từ tháng 11, đồng thời tạo ra một cuộc cách mạng trong việc bảo vệ môi trường biển.

Nuôi trồng thủy sản
• 05:52 13/12/2025

Hoa Kỳ yêu cầu chứng nhận mới cho thủy sản xuất khẩu

Cơ quan Nghề cá Hoa Kỳ (NOAA) vừa áp dụng một quy định mới, yêu cầu các lô hàng thủy sản nhập khẩu phải có Giấy Chứng nhận Đạt yêu cầu Nhập khẩu (COA). Quy định này nhằm đảm bảo sản phẩm tuân thủ Đạo luật Bảo vệ Động vật Biển có vú (MMPA).

Chế biến thủy sản
• 05:52 13/12/2025

VNF Infographic Series: Chitosan – Ứng dụng kháng khuẩn/nấm

Trong bài infographic trước, chúng ta đã khám phá cách chitosan thể hiện tính kháng khuẩn/nấm hiệu quả của mình thông qua các cơ chế như tương tác với điện tích âm, phá vỡ màng tế bào vi sinh vật và thay đổi môi trường sống của chúng, khiến chúng không thể phát triển.

Ứng dụng của Chitosan
• 05:52 13/12/2025
Some text some message..