Vụ cá chết trắng biển miền Trung: Mâu thuẫn trong cấp chứng nhận hải sản an toàn

Ngư dân khó khăn

Mờ sáng 5.5, chúng tôi có mặt tại âu thuyền Kỳ Lợi (phường Kỳ Phương, thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh), chứng kiến cảnh tàu cá cập bến. Từng khay mực, cá tươi rói được chuyển vào bờ, giao cho thương lái. Tuy nhiên, giá thu mua quá thấp, chỉ bằng 1/3 so với năm trước, nên thu nhập của ngư dân hầu như không có gì, thậm chí lỗ, không đủ chi phí dầu, nhân công. Tại cảng cá, không thấy cơ quan chức năng đến cấp giấy chứng nhận hải sản an toàn cho bà con.

Nhiều người dân trên địa bàn Kỳ Anh còn e ngại, chưa sử dụng hải sản.

Trên âu thuyền Kỳ Lợi, vài chục thuyền nhỏ nằm bờ. “Trước khi có vụ cá chết, tất cả thuyền này đều tham gia đánh bắt, nay phải nghỉ vì cá gần bờ hầu như cạn kiệt, mà có đánh được về cũng không biết bán cho ai”, ngư dân Nguyễn Văn Thành nói.

Hàng trăm hộ dân thôn Ba Đồng, thôn Đông Yên (Kỳ Lợi) sống dựa vào biển, nay lâm vào hoàn cảnh rất khó khăn. “Chúng tôi mong các xét nghiệm về nước biển, hải sản sớm được công bố, để người tiêu dùng yên tâm, ngư dân ổn định cuộc sống”, ông Nguyễn Chân Lý, thôn trưởng Đông Yên đề xuất.

Một ngư dân cho biết tàu của anh đánh bắt ở vùng ngoài 16 hải lý. Tuy nhiên, giá cá, mực quá thấp nên không đủ chi phí.

Hải sản rất tươi ngon nhưng tâm lý người tiêu dùng còn e ngại nên giá thấp 

Cấp chứng nhận hải sản an toàn còn bất cập

Hiện Hà Tĩnh đã tổ chức cấp chứng nhận hải sản an toàn cho ngư dân. Ông Lê Đức Nhân, Phó Giám đốc Sở NNPTNT Hà Tĩnh cho biết: “Quy định của Bộ NNPTNT vùng biển ngoài 20 hải lý trở ra là vùng đánh bắt hải sản an toàn. Xác định tàu đánh bắt xa bờ dựa vào công suất quy định (trên 90CV), nhật ký tàu cá và định vị”. PV hỏi căn cứ nào để khẳng định vùng ngoài 20 hải lý là an toàn, ông Nhân trả lời: “Cái đó dựa vào kết quả quan trắc, xét nghiệm, thí nghiệm của Bộ Nông nghiệp, phải có các cơ quan nghiên cứu của Bộ”.

PV hỏi: “Vậy có phải vùng trong 20 hải lý là đánh bắt cá không an toàn?”. Ông Nhân trả lời: “Không phải như vậy, vùng ven biển hiện nay đang lấy mẫu quan trắc định kỳ. Và theo kết quả quan trắc biển Hà Tĩnh từ ngày 28.4 lại nay (mẫu hải sản, mẫu nước biển) đã được công bố, các chỉ số đều bảo đảm an toàn”.

PV hỏi lại: “Vậy việc cấp chứng nhận vùng đánh bắt an toàn có cần thiết nữa không, khi mà vùng 20 hải lý trở lại các chỉ số đều đã bảo đảm an toàn?”. Ông Nhân cho biết đây là quy định của Bộ NNPTNT.

Như vậy, có thể thấy việc cấp giấy xác nhận hải sản an toàn cho các sản phẩm cá, mực do ngư dân trong tỉnh đánh bắt ở những vùng biển xa là không cần thiết. Bởi vì hiện tất cả mẫu nước, hải sản tại các vùng biển ven bờ đều an toàn.

Mặt khác, ngay cả vùng ngoài 20 hải lý thì các thông số của nước biển cũng không ổn định mà có thể thay đổi, không một cơ quan nào có thể quan trắc liên tục, thường xuyên ở cả vùng dài hàng ngàn km.

Nhiều ngư dân bày tỏ sự khó hiểu và không đồng tình với quy định nói trên. "Tại sao lại quy định như vậy, cá ở vùng 19 hải lý thì không an toàn, còn con cá ấy bơi ra 20 hải lý thì an toàn?", một ngư dân ở Vũng Áng bức xúc.

Vì vậy, quy định cấp giấy xác nhận hải sản an toàn cho các sản phẩm cá, mực do ngư dân trong tỉnh đánh bắt ở những vùng biển xa cần được xem xét bãi bỏ. Vì nếu thực hiện, vô hình trung cơ quan chức năng đã cho rằng vùng gần bờ là thiếu an toàn? Đây là một thủ tục gây ảnh hưởng đến sinh kế ngư dân đánh bắt các vùng biển ven bờ, vùng bãi ngang, hầu hết có hoàn cảnh khó khăn.

Mặt khác, việc cấp chứng nhận hải sản an toàn nếu không có sự giám sát chặt chẽ có thể sẽ bị lợi dụng, trà trộn hải sản có nguồn gốc không rõ ràng để đánh lừa người tiêu dùng.