Xuất khẩu tôm sang Mỹ: Cách đáp ứng quy định truy xuất nguồn gốc mới nhất

Bối cảnh: Tại sao truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu sống còn?

Quy định về truy xuất nguồn gốc không phải là một xu hướng, mà là một yêu cầu bắt buộc được thúc đẩy bởi hai yếu tố chính. Thứ nhất là áp lực từ người tiêu dùng Mỹ, những người ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và tính bền vững của thực phẩm họ ăn. Thứ hai là các quy định pháp lý ngày càng nghiêm ngặt từ chính phủ Mỹ, như Chương trình Giám sát Nhập khẩu Thủy sản (SIMP).

Các cơ quan chức năng của Mỹ muốn đảm bảo sản phẩm tôm nhập khẩu phải minh bạch trên ba phương diện: an toàn thực phẩm (không tồn dư kháng sinh cấm), bền vững về môi trường (không sử dụng nguồn lợi bất hợp pháp), và có trách nhiệm xã hội (không sử dụng lao động cưỡng bức). Để chứng minh điều này, một bộ hồ sơ truy xuất nguồn gốc đầy đủ là bằng chứng duy nhất.

Truy xuất nguồn gốc giúp nâng cao giá trị thủy sản. Ảnh: Khoa thủy sản

Chuỗi hành trình dữ liệu: Nông dân và doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì?

Để đáp ứng quy định, mỗi mắt xích trong chuỗi cung ứng đều có một vai trò và trách nhiệm rõ ràng trong việc thu thập và lưu trữ dữ liệu.

Đối với người nông dân: Nền tảng của toàn bộ hệ thống truy xuất bắt đầu từ chính ao nuôi. Người nông dân bắt buộc phải có nhật ký ao nuôi chi tiết, ghi lại đầy đủ các thông tin trọng yếu như: nguồn gốc và mã số lô tôm giống; loại thức ăn, mã số lô sản xuất; và đặc biệt là lịch trình sử dụng các loại thuốc, hóa chất, chế phẩm sinh học (ghi rõ ngày dùng, tên sản phẩm, liều lượng).

Đối với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu: Vai trò của doanh nghiệp là người "tổng hợp" và xác minh dữ liệu. Khi thu mua nguyên liệu, nhà máy phải thu thập đầy đủ nhật ký sản xuất từ các hộ nuôi. Nhiệm vụ của họ là đảm bảo tính nhất quán và chính xác của thông tin, liên kết được lô tôm thành phẩm cuối cùng với chính xác các ao nuôi đã cung cấp nguyên liệu.

Công nghệ: Giải pháp cho bài toán dữ liệu phức tạp

Việc quản lý và lưu trữ một lượng lớn hồ sơ bằng giấy tờ thủ công tiềm ẩn rất nhiều rủi ro: dễ thất lạc, khó tra cứu, và tốn kém thời gian. Đây là lúc công nghệ trở thành một công cụ không thể thiếu.

Các ứng dụng quản lý trang trại như Farmext giúp người nông dân số hóa toàn bộ nhật ký ao nuôi một cách dễ dàng ngay trên điện thoại. Dữ liệu này sau đó có thể được chia sẻ một cách an toàn và nhanh chóng cho nhà máy chế biến.

Ở một cấp độ cao hơn, việc áp dụng các công nghệ như mã QR và Blockchain vào chuỗi cung ứng đang dần trở thành tiêu chuẩn. Chúng giúp tạo ra một hồ sơ truy xuất không thể sửa đổi, minh bạch và có thể được truy cập bởi tất cả các bên liên quan, từ người nuôi đến nhà nhập khẩu và người tiêu dùng cuối cùng.

Hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc tôm. Ảnh: Sưu tầm

Đầu tư cho niềm tin: Giá trị bền vững từ truy xuất nguồn gốc

Truy xuất nguồn gốc không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành một điều kiện bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc không đáp ứng được các yêu cầu này đồng nghĩa với việc tự loại mình ra khỏi cuộc chơi tại thị trường Mỹ.

Đây vừa là một thách thức, vừa là một cơ hội để ngành tôm Việt Nam nâng cao tính chuyên nghiệp và minh bạch. Việc đầu tư vào hệ thống ghi chép và ứng dụng công nghệ truy xuất không chỉ là để tuân thủ quy định, mà chính là đang đầu tư vào niềm tin của khách hàng và giá trị bền vững cho thương hiệu tôm Việt.