Cung cấp dinh dưỡng cho tôm vào giai đoạn lột xác

Tầm quan trọng của giai đoạn lột xác

Tôm là loài giáp xác, phát triển thông qua quá trình lột xác – tức là thay vỏ cũ và hình thành lớp vỏ mới lớn hơn. Quá trình này thường xảy ra từ 10–15 lần trong vòng đời của tôm (tùy theo loài và điều kiện nuôi). Giai đoạn lột xác là thời điểm tôm rất dễ bị tổn thương, bởi lớp vỏ mới còn mềm, khả năng kháng bệnh yếu và dễ bị các yếu tố môi trường tác động.

Một số vấn đề phổ biến trong giai đoạn này bao gồm:

Tôm lột vỏ không hoàn toàn (lột xác dở).

Vỏ mềm kéo dài, chậm cứng.

Suy giảm sức đề kháng, dễ bị vi khuẩn như Vibrio spp. tấn công.

Chính vì vậy, dinh dưỡng đóng vai trò then chốt để giúp tôm vượt qua giai đoạn lột xác an toàn và phát triển tốt sau lột.

Những dưỡng chất thiết yếu cho quá trình lột xác

Để tôm lột xác thuận lợi, cơ thể tôm cần huy động một loạt dưỡng chất phục vụ cho quá trình tổng hợp vỏ mới, tăng trưởng tế bào, duy trì cân bằng khoáng và tăng cường hệ miễn dịch. Dưới đây là những thành phần dinh dưỡng không thể thiếu:

Canxi (Ca) và Magie (Mg)

Đây là hai khoáng chất quan trọng nhất cho sự hình thành và cứng hóa vỏ tôm.

Canxi: Cần cho sự kết tủa của vỏ mới bằng cách hình thành các tinh thể canxi carbonate. Thiếu canxi, tôm sẽ lột vỏ không hoàn chỉnh, vỏ mềm hoặc dị hình.

Magie: Có vai trò điều hòa hoạt động enzyme và tham gia cấu trúc vỏ. Magie thiếu hụt sẽ khiến tôm yếu sau lột, khó phục hồi.

Nguồn cung cấp: Có thể bổ sung khoáng thông qua thức ăn, khoáng tạt ao hoặc sử dụng chế phẩm khoáng nước chuyên dụng.

Photpho cùng với canxi giúp hình thành khung vỏ. Thiếu photpho sẽ làm giảm hiệu quả của canxi, ảnh hưởng đến tốc độ và chất lượng quá trình tái tạo vỏ.

Tỷ lệ hao hụt cao nếu không được chăm sóc và bổ sung dinh dưỡng hợp lý. Ảnh: Sưu tầm 

Protein và Axit amin thiết yếu

Tôm cần protein để tổng hợp tế bào mới và phục hồi mô sau lột xác. Các axit amin thiết yếu như methionine, lysine, arginine và histidine đặc biệt quan trọng trong giai đoạn này.

Nguồn cung cấp: Bột cá chất lượng cao, đậu nành lên men, men bia, hoặc các sản phẩm bổ sung axit amin trực tiếp.

Vitamin

Vitamin D3: Hỗ trợ hấp thu canxi hiệu quả hơn.

Vitamin C: Tăng sức đề kháng, hỗ trợ chống stress khi lột xác.

Vitamin E: Giúp phục hồi tế bào, bảo vệ mô mềm sau lột.

Vitamin B-complex: Cải thiện hoạt động trao đổi chất và hỗ trợ hệ thần kinh.

Chất kích thích miễn dịch và bảo vệ gan

Beta-glucan, nucleotides, chiết xuất thảo dược (như tỏi, nghệ, cây neem) giúp nâng cao miễn dịch.

Choline, methionine, taurine hỗ trợ chức năng gan – cơ quan quan trọng trong xử lý dinh dưỡng và giải độc.

Chiến lược dinh dưỡng hiệu quả cho tôm trong giai đoạn lột xác

Phát hiện và theo dõi thời điểm lột xác

Việc nhận biết đúng thời điểm tôm chuẩn bị lột xác rất quan trọng. Một số dấu hiệu bao gồm:

Tôm giảm ăn nhẹ.

Vỏ tôm trở nên đục, bóng.

Xuất hiện nhiều vỏ tôm trong sàng ăn hoặc khu vực sát đáy ao.

Người nuôi cần chuẩn bị bổ sung dinh dưỡng 1–2 ngày trước thời điểm lột xác hàng loạt để đạt hiệu quả tốt nhất.

Sử dụng thức ăn bổ sung khoáng và vitamin

Trong giai đoạn này, nên:

Trộn thêm khoáng vi lượng, vitamin tổng hợp vào thức ăn.

Dùng chế phẩm hỗ trợ tiêu hóa (men tiêu hóa) để tăng hấp thu dinh dưỡng.

Ưu tiên sử dụng thức ăn có nguồn gốc đạm dễ tiêu hóa, tránh thức ăn ôi thiu, nấm mốc.

Người nuôi cần chuẩn bị bổ sung dinh dưỡng 1–2 ngày trước thời điểm lột xác hàng loạt để đạt hiệu quả tốt nhất. Ảnh: Tép Bạc

Quản lý môi trường nước

Dinh dưỡng chỉ phát huy tác dụng tốt nếu môi trường nước ổn định. Cần đảm bảo:

pH: 7.5–8.2; độ kiềm 100–150 mg/l.

Độ cứng (Ca++, Mg++): cân đối, bổ sung khoáng kịp thời nếu thấp.

Giảm mật độ khí độc như NH₃, NO₂ thông qua sục khí và vi sinh xử lý đáy ao.

Hạn chế stress và tác nhân gây bệnh

Tránh thay nước đột ngột hoặc dùng hóa chất trong thời điểm tôm lột xác. Đồng thời, có thể sử dụng chế phẩm sinh học để kiểm soát mầm bệnh.

Lột xác là bước ngoặt sinh trưởng quan trọng của tôm, đồng thời cũng là giai đoạn dễ tổn thương nhất. Việc cung cấp đầy đủ và đúng loại dinh dưỡng trong giai đoạn này giúp tôm phát triển khỏe mạnh, tăng trọng nhanh, hạn chế bệnh tật và rút ngắn chu kỳ nuôi. Người nuôi cần phối hợp giữa bổ sung dinh dưỡng, quản lý môi trường nước và chăm sóc kỹ lưỡng để đảm bảo tỷ lệ sống cao và năng suất nuôi tối ưu.